مهم خبرونه

Grid List

د بلوچستان ايالتي حکومت او امنيتي ادارو د چمن پرلت مشران نيولي دي او احتجاج کوونکو له خوا يوه مياشت وړاندې د افغانستان ټرانزیټ پر مخ تړل شوې د کوژک لار يې بېرته پرانستې ده.

ځايي خبریالانو او یو شمېر پرلت کوونکو بي بي سي ته ویلي، د لار خلاصولو پر مهال امنيتي ځواکونو د احتجاج کونکو خيمې سوځولې او اوښکې بهوونکی ګاز یې پرې کارولی دی.

د مرستیال کمشنر دفتر په یوې اعلامیې کې ویلي، تېره شپه (سه شنبه) مرستیال کمشنر د پرلت کمېټې مشران د خبرو اترو لپاره خپل دفتر ته بللي وو، خو همدې وخت کې څو تنو کارګرو (چې په لغړيانو مشهور دي) پر هغه برید وکړ او دفتر کې يې وسایلو ته اور واچاوه.

په اعلامیه کې ویل شوي په دغه برید کې مرستیال کمشنر ته زیان نه دی اوښتی.

بلخوا، د پرلت غړي وايي مرستیال کمشنر د پرلت دغه مشران د مذاکراتو په پلمه بللي وو او له هغه ځايه يې تر نيولو وروسته یې کوټې ته رسولي دي. دوی وايي، دا هر څه له مخکېني پلان سره سم عملي شوي دي، ځکه د هغو په وینا د پرلت له ماتولو مخکې د انټرنټ او ټیلیفونونو شبکې بندې شوې وې او زیاتوي چې "دا یې یو ښه ثبوت دی."

موبایل او انټرنېټي خدمتونه
سیمه ییز خبریالان وايي، په چمن کې له تېرو څو ورځو راهېسې د موبايل اړيکو کې ستونزې رامنځ ته شوي او د ټيليفون او انټرنېټ ايالتي شبکې (پاکستان ټيلي کميونيکېشن) په چمن او کلا عبدالله کې د انټرنېټ خدمتونه ځنډولي وو.

يو ځايې خبريال د نوم نه څرګندولو په شرط بي بي سي ته ويلي، تېره شپه د پرلت کمېټې د مشرانو تر نيولو وروسته ليويز او اېف سي سرتېري سمدلاسه کوژک ته ورغلي، د پرلت خېمې یې سوځولې او دغه لار یې خلاصه کړې ده.

امنيتي سرتېرو پر پرلت کوونکو اوښکې بهوونکی ګاز او ربړي ګولۍ هم کارولي دي، چې له امله یې ګڼ شمېر کسان ټپيان شوي دي.

ځايي خبریالان وايي، په سيمه کې اوسمهال هم د قهرجنو احتجاج کوونکو او امنيتي سرتېرو تر منځ تاوتریخوالی لیدل کېږي.

سربېره پر دې احتجاج کوونکو د چمن پر مطبوعاتي کلب هم ډبرې ورولې دي او د دغې ودانۍ ولکه يې خپل لاس کې اخیستې ده.

پر مطبوعاتي کلب د قهرجنو اعتراض کوونکو د برید ځینې وېډيوګاني په خواله رسنيو کې هم لاس په لاس کېږي. خبريالان وايي احتجاج کوونکو کلب ته زیان اړولی او دوی ته هم دننه د تلو اجازه نه ورکوي.

احتجاج کوونکو د مرستیال کمشنر دفتر مخې ته هم پرلت وهلی دی او د خپلو مشرانو د خوشي کېدو غوښتنه کوي.

مرستیال کمشنر اطهر عباس له بي بي سي سره په خبرو کې د پرلت اوو تنو مشرانو د نیولو خبر تائید کړی او وايي له پرلت کوونکو سره خبرې روانې دي.

په چمن کې د پاکستان حکومت لخوا د (ون ډاکيومنټ رژيم) په نوم پاليسۍ له مخې د پاسپورټ او ويزې شرط حتمي کولو پر ضد، ځايي خلکو له اتو مياشتو راهیسې پرلت پیل کړی دی. ځايي خلک وايي، د تېر په څېر دې د کرښې دواړو غاړو ته له ویزې پرته د تګ راتګ اجازه ورکول شي.

د پرلت ګډونوالو او ځايي چارواکو او امنیتي کسانو ترمنځ د تاوتريخوالي پېښې وخت ناوخته رامنځ ته کېږي خو له تېرو څو اوونيو راهیسې دغه پېښې ډېرې شوې دي.

يو مياشت وړاندې د مې په څلورمه نېټه د پرلت ګډونوالو او ايف سي سرتېرو تر منځ سختې نښتې شوې وې، چې پکې د اعتراض کوونکو په وينا امنيتي سرتېرو د دوی دوه غړي په ډزو وژلي او ګن نور ټپيان کړي وو.

تر هغو نښتو وروسته د پرلت ګډونوالو د پاکستان او افغانستان تر منځ پر کرښه په کوژک غره سیمه کې د ټرانزیټ لويه لار بنده کړې وه.

اعتراض کوونکو د پېښې پرضد په احتجاجي توګه ټول بانکونه او د پاسپورټ دفتر هم تړلي او څو ورځې وړاندې یې سيمې ته د پوليو مخنيوي واکسين کوونکو ورغلې ډلې هم په زور بېرته اېستلې وې.

د يادونې ده چې د چمن پرلت والو او حکومت تر منځ له دې وړاندې هم څو ځله خبرې شوې دي، خو کومه پايله يې نه درلوده.

په مرکز کې د حکومت مخالف ګوندونو اتحاديې (تحفظ ایين پاکستان) مشرانو هم تېره ورځ له حکومته غوښتي، چې د چمن ولس ستونزې د خبرو له لارې حل کړي.

اسلام اباد کې یوې خبري غونډې ته وينا کې د دغې اتحاديې مشر محمود خان اڅکزي پر حکومت غږ وکړ، چې د چمن له ولس سره اوږده مهاله پایله لرونکې خبرې وکړي.

دغه راز د تحريک انصاف ګوند يو مشر او د مرکزي اسمبلۍ پخواني مشر اسد قیصر هم ویلي، حکومت د چمن له ولس سره له خبرو اترو داسې ډډه کوي، لکه چې دا خلک د دې هېواد وګړي نه وي.

د اسد قیصر په وينا حکومت په دغه سيمه کې پخپله د ځان خلاف سازش کوي او خلک پاڅون ته پاروي.


د طالبانو حکومت یوه چارواکي بي بي سي ته د هغه مکتوب کره والی تائید کړی،‌ چې د طالبانو مشر مولوی هبت الله اخوندزاده په کې امر کړی چې د ښځینه دولتي کارمنانو معاشونه پنځه زره افغانۍ وټاکل شي.

دا مکتوب له څو ورځو راهیسې په خواله رسنیو کې لاس په لاس کېده. د دغه حکم له مخې د ټولو دولتي ښځینه کارمنانو معاشونه پنځه زره افغانیو ته راټيټ شوي او ټولو ته به یو ډول او مساوي اندازه معاشونه ورکول کېږي.

په دغه حکم کې چې د طالبانو دولتي ادارو ته استول شوی،‌ راغلي، "په حکومتي ادارو کې ټولې ښځينه کارکوونکې چې د تېرې ادارې له لوري پر دندو ګومارل شوي او اوس هم د اسلامي امارت له خوا ورته معاشونه اجرا کېږي، د هغوی ټولو معاشونه دې په بودیجوي او غیر بودیجوي واحدونو کې پنځه زره افغانۍ وټاکل شي، د ټولو د معاشونو اندازه دې یو اندازه شي."

د کومو ښځو معاشونه ۵ زره شوي؟
په دې حکم کې دا نه دي په ډاګه شوي چې یوازې په کور ناستو ټولو ښځينه کارمنانو معاشونه دې پنځه زره وټاکل شي او که هغوی چې دندې ته ځي، هم دې یې معاشونه په ورته اندازه وټاکل شي.‌

خو د ډاکټرانو، مسلکي ښځو او پوهنتوني استادانو په ګډون ګڼ شمېر ښځې همدا اوس په دولتي ادارو کې په دندو بوخت دي، له ۱۵ زرو افغانیو لوړ معاشونه اخلي.

اړونده سرچینو بي بي سي ته وویل، په دې اړه یې د طالبانو مالیې وزارت له چاوراکو غوښتنه کړې چې دا مسله نوره روښانه کړي، چې د کومو ښځینه کارمنانو معاشونه دې پنځه افغانۍ وټاکل شي.‌

خو ورته ویل شوي چې د همدې مسلې د نامالوموالي له امله دا حکم تر اوسه نه دی اجرا شوی او راتلونکې میاشتو ته یې ځنډولی دی.

د کابل پوهنتون یوه استاده چې اوس په کور کېنول شوې، بي‌بي‌سي‌ ته وویل، دغه پرېکړې دې نه پلې کېږي، ځکه د هغې په ټکو د ګڼو مېرمنو پر ژوند منفي اغېز کوي.‌

هغه زیاتو، "موږ مجبورې کړل شوې یوو چې په کور کېنو.‌ دا هره ورځ‌ روحي تکلیف راته پيدا کوي.‌ د معاشو کمولو ظلم دی، اکثره ښځې د کورنیو سرپرستي کوي، هغوی به په پنځه زره افغانیو څه وکړي؟"

د پوهنتون دغه استاده چې د دوکتورا تر کچې زدکړې لري، وايي تر اوسه په رسمي ډول له دغې پرېکړې نه دې‌ خبره شوې خو په خواله رسنیو کې یې په اړه لوستي دي.‌

نږدې درې کاله وړاندې له هغه راهیسې چې طالبان واک ته رسېدلي، پر ښځو او نجونو یې یو لړ بندیزونه لګولي چې په کور دننه او بهر غندل شوي.

طالبانو د روغتیا او ځینو نورو برخو پرته په نورو ټولو دولتي ادارو ښځینه کارمنانې په کور کېنولي او تر اوسه په کور معاشونه ورکوي.

دوی همدا راز له شپږم پورته نجونې زدکوونکې او پوهنتوني نجونې هم له زدکړو منع کړي دي.

لکه د بلې هرې ټولنې په څېر افغان مېرمنې د خپل هېواد په اقتصاد کې لویه ونډه لري، هغه که دولتي یا نادولتي ادارو کې کار کول وي یا خپل شخصي کاروبار ډېر شمېر مېرمنې بیا د خپلو کورنیو نفقه ګتونکې دي.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته او افغانستان کې د بې وزلۍ له امله د اقتصادي ستونزو د ډېرېدو یو لامل د طالبانو بندیزونه دي‌ چې د افغانو مېرمنو ستونزې یې له پخوا ډېرې کړي ‌دي او له سختو اقتصادي ننګونو سره مخ دي.

د طالبانو حکومت د دولتي ادارو متقاعدینو ته هم معاشونه نه دي ورکړي چې شمېر یې لسګونه زره کسانو ته رسېږي. په دې وروستیو کې د طالبانو د مشر د حکم له مخې متقاعدینو ته د معاشونو ورکول بند شول. د متقاعدینو لوی شمېر یې ښځې دي.

افغانستان د ۲۰۲۴ کال د کرکټ په نړیوال جام کې په خپلې لومړۍ لوبې کې یوګاندا ته د ۱۲۵ منډو په توپیر ماتې ورکړه.

افغان لوبغاړي فضل فاروقي د مخالفې لوبډلې پنځه لوبغاړي‌ وسوځول. دی لومړی افغان لوبغاړی شو چې په شل اوریز نړیوال جام کې په یوې لوبې کې پنځه لوبغاړي سوځوي. د لوبې غوره لوبغاړی هم فاروقي شو.

فضل حق فاروقي څلور اورونه وکړل او یوازې نهه منډې پرې وشوې.

په نورو افغان توپ‌ اچوونکو کې نوین الحق او راشد خان دوه- دوه او مجیب یولوبغاړ وسوځاوه.

یوګاندا د ګیانا په نړیوال کرکټ لوبغالي کې د پچې له ګټلو وروسته افغانستان ته د منډو بلنه ورکړه. افغانستان په ۲۰ اروونو کې د رحمان الله ګربز د ۷۶ او ابراهیم ځدراڼ د ۷۰ منډو په مرسته یوګاندا ته د ۱۸۴ منډو هدف وټاکه.

د لوبې پیلوونکو افغان لوبغاړو رحمان الله ګربز او ابراهیم ځدراڼ تر ۱۵۰ منډو ورپورته ملګرتیا وکړه.

یوګاندا بیا پخپل نوبت کې یوازې ۵۸ منډې وکړلې او تر ۱۶ اورونو وروسته یې ټول لوبغاړي وسوځیدل.

افغانستان خپله دویمه لوبه د جمعې په ورځ له نیوزلنډ سره کوي.