دافغانستان سوله او د قطر محور

زیرمتون
Typography
  • Smaller Small Medium Big Bigger
  • Default Helvetica Segoe Georgia Times

عبدالرحمن فرقانی
د بشريت تاریخ شاهد دی، چې د کشالو هوارول او کشالو ته د پای ټکی اېښودل د خبرو او سوله ييز تفاهم له لارې شوني شوي دي، کې چېرې د جګړې  او زور له لارې کومه ستونزه يا کشاله د لنډمهال لپاره پورته شوې هم وي، خو بيا د زور او جګړې د تداوم د اسبابو او مبرراتو په پورته کېدو سره بيا را ژوندۍ او تازه شوې ده، خو د قناعت او باور په رامنځ ته کېدو

سره چې عموما د خبرو له لارې تحقق مومي زيږنده سوله او تفاهم تل پاتې او پايداره وي.په جګړه کې اخته لوری هغه مهال خبرو ته چمتو کېږي، چې د جګړې له لارې يې خپل ټول وس او توان په کار اچولی وي او خپل هدف ته د رسېدو په موخه نا هيلي شوي وي، او يا هم د جګړې پايلې داسې ورته وبريښي چې هرو مرو خپله ماتې پکې وويني.
که د افغانستان د جګړې وروستۍ لسيزه ـ چې ځينې اړخونه يې څه نا څه په دې موخه متفاوته پيژني، چې ګواکي د ټول ټاکنو په پايله کې يو حکومت پکې رامنځ ته شوی دی، اساسي قانون د قانوني پړاونو په تېرولو سره نافذ شوی دی، د ډيموکراسۍ له اصولو سره سم د حکومتدارۍ يو سيستم را منځ ته شوی دی ـ  د افغانستان دجګړې برخه او یو پړاو نه ګڼي، خو ډېر سیاستپوهان او د شنونکي یې د افغانستان د جګړې د ځنځير هغه کړۍ بولي، چې د افغانستان په جګړه کې د ښکیلو اړخونو تر منځ یې لړۍ لا تر اوسه روانه ده، که څه هم چې کله نا کله د یادې جګړې په ډګر کې لوبغاړي دنوم او څېرې په بدلېدو بدل شوي دي، خو اساسي لوبغاړي بيا تر پایه افغانستا ن د خپلو حسابونو د تصفیې لپاره دجګړې هغه ډګر ګرځولی، چې د افغانستان ټوله مادي او معنوي شتمني یې پکې له منځه ولاړه.
امریکا چې له پيله د افغانستان په جګړه کې يو اساسي لوبغاړی دی، په دې ګمان یې د افغانستان ګرداب ته راودانګل چې ګواکې نور په افغانستان کې هغه لوبغاړي د تل لپاره مات شوی دي او په افغانستان کې به د امريکا د نظامي حضور پر وړاندې د سنګر نيولو جرات او طاقت و نه لري، خو امريکا په افغانستان کې په ظاهره د ماتې خوړلو سيالانو امتداد او باطني شتون نه ؤ درک کړی، په هر توګه د جګړې پايله هغه لور ته په حرکت کې شوه چې امريکا او ملګرو  ته يې اندېښنې راپاروې او هغه انځور یې تر سترګو کېږي کوم چې د تاریخ په پاڼو کې د انګلستان او روسیې په هکله ثبت دی او امریکا نه غواړي تر څو د امپراتوریو په هديره (افغانستان ) کې یې هیبت او شوکت خښ شي، نو ځکه د خپلې اړتیا له مخې په دې لټه کې شوه تر څو د نوموړي اندېښمن حالت څخه د وتلو لپاره لارې چارې پیدا او په کار واچوي.
داسې اټکل کېږي، چې د افغانستان په کشاله کې ښکیل اړخونه د لاندې لاملونو له کبله دې ته اړمن شوي دي تر څو دوی په خپله په افغانستان کې سوله تامین کړي او کېدای شي د قطر محور... او په قطر کې د طالبانو لپاره د دفتر پرانیستل په دې اړه یو حقیقی او ریښتنی ګام وي:
 دا خو جوته ده، چې اوسنۍ واکمنه اداره د هغو قوانیو او اصولو په اساس په افغانستان کې واک ته رسېدلې ده، چې په واک کې د بیا ځل لپاره  د نوموړو قوانینو او اصولو سره سم د پاتېکېدو هیڅ ډول چانس نه لري، اساسي قانون او د ډیموکراسۍ اصول اوسنۍ وا کمنۍ ته په واک کې د پاتېکېدو چانس نه ورکوي، خو یو شمېر محللین په دې اند دي، چې اوسنۍ اداره یو چانس د ځان لپاره د افغانستان په سیاسي راتلونکې کې ویني او هغه دا چې د دولت له وسله والو مخالفینو سره د سولې په پروسه کې وړاندې ولاړ شي، له کومه ځایه چې د وسله والو مخالفینو تر ټولو لویه او بنسټیزه غوښتنه د سولې لپاره د افغانستان په اساسي قانون کې د تعدیل غوښتنه ده، څرنګه چې د پاریس په ناسته کې هم پرې ټینګار وشو، نو کېداشي لدغې لارې اوسنۍ اداره په واک د پاتېکېدو لپاره د ځان لپاره ځاي پیدا کړي، او اساسي قانون کې د مخالفینو د غوښتنې پر بنسټ داسې تعدیلونه را منځ ته کړي، چې دوی هم د افغانستان د سیاسي اقتدار یوه برخه وي، نو ځکه په اړه یې هلې ځلې ګړندۍ شوې دي او زیار باسي تر څو د دولت د مخالفینو سره د سولې پروسه ریښتنې کړي، له یاد شوې فرضیې څخه جوتېږي، چې د افغانستان د اوسنۍ سیاسي ادارې ذهنیت په افغانستان کې دسولې د  راتلو لپاره تر ډیره بریده چمتو شوی دی. که یوه لور ته په هېواد کې واکمنه اداره د ۲۰۱۴ کال په رارسیدو سره په واک کې خپل استمرار او تداوم د ستونزو سره مخ بولي خو بل لوري ته په افغانستان کې میشت بهرني ځواکونو د ۲۰۱۴ کال د رارسېدو تر د مخه د افغانستان څخه د ډاډمنو وټلو په اړه اندېښنه لري او خپله  تاریخي راتلونکې په خطر کې ویني او هڅه کوي تر څو د دغې نیټې تر رارسیدو وړاندې داسې کوم میکانیزم په افغانستان کې را منځ ته کړي، چې د دوی وتل د افغانستان څخه  په تاریخي ډګر کې د یوه نظامي او سیاسی شکست او ماتې په معنا ثبت نه شي، له دې ځایه یې د خبرو لپاره  د قطر محور په دې موخه راپیدا کړ ، چې بېلابېل اړخونه ترې راوڅرخېږي .
 بل لور ته د افغانستان د دولت سیاسي مخالفین (اپوزیسیون) تر دې فشار لاندې دي، چې که چېرې د افغانستان د دولت وسله وال مخالفین د حکومت او بهرنیو سره د کوم تفاهم او جوړ جاړي په پایله کې د افغانستان په سیاسي برخلیک کې شریک شي په دوی باندې به د افغانستان په دولت کې د نفوذ کړۍ تنګه او او اقتصادي ګټې به یې په خطر کې ولویږي د نوموړو سیاسي مخالفینو ( اپوزیسیون) لویه برخه هغه سیاسي ډلې او تنظیمونه تشکیلوي، چې تر دې وړاندې یې د دولت د وسله والو مخالفینو سره د اقتدار پر سر  ترخه او اوږده جګړه  تېره کړې ده او د افغانستان په سیاسي کشاله کې طرف پاتې شوي دي، خو د نړیوالو اشغالګرو ځواکونو او د اوسنۍ سیاسي ادارې سره د ځینو معاملواو جوړښتونو له مخې د افغانستان په سیاسي برخلیک کې مطرح او لدې لارې یې د افغانستان په اقتصادي ډګر کې لویې لویې پانګې او شتمنۍ تر لاسه کړې دي، سره لدې چې په ښکاره خو ځان د دولت سیاسي مخالفین ښي خو په حقیقت کې په دولت کې یې د نفوذ کړۍ ډېره پراخه ده   
د دولت سیاسي مخالفین له یوې خوا په دولت کې د وسله والو مخالفینوګډون نه شي زغملای او د وسله والو مخالفینو په راتګ سره په حکومت کې خپله د نفوذ کړۍ تنګه او په هېواد کې خپل اقتصادي فعالیتونه او شتمنۍ له ګواښ سره مخ بولي. خو له بلې خوا د بهرنیو ځواکونو د وتلو په صورت کې ځان د  دولت د مخالفینو سره د بلې جګړې لپاره د دې لپاره اړ نه بولي، چې نوموړو ډلو په تېرو لسو کلونو کې داسې بې شمېره شتمنۍ  او ثروتونه پیدا کړې چې تر دې وړاندې یې په خوب کې هم نه و لېدلي، د افغانستان د اقتصادي بازار لویه برخه یې په لاس کې لوېدلې ده او په نړیواله کچه یې سوداګریزې کړنې د پراخیدا په حال کې دي،د یاد شو شتمنیو او ثروتونو د خوندیتوب په لاره کې کېدای شي، د سولې د ټینګښت لپاره تر یوه بریده چمتو وي.
 همدا راز د افغانستان وسله وال مخالفین د ۲۰۱۴ کال په راسیدو سره خپلې وسله والې مبارزې ته د ادامې او استمرار مبرر او دلیل له لاسه ورکوي او د بهرنیو ځواکونو په وتلو سره به د افغانستان ملت او ځینې بهرنیو کړیو ته د وسله وال مقاومت د جاري ساتلوقناعت او باور نه شي ورکولای او له دې ځایه کیدای شي د سولې د پروسې په تحقق په اړه ورته څه ناڅه فکر او باور پیدا شوی وي چې د پاریس په خبرو اترو کې یې ګډون او بيا په قطر کې د خبرو لپاره د دفتر پراتيستل هم په همدغه محور کې ر اڅرخېږي .
  ګاونډي هېوادونه هم خپلې ګټې د ۲۰۱۴ کال په رارسیدو سره په افغانستان کې د لاسوهنې لپاره خپل لاملونه او دلایل نه شي موندلي او د لاسوهنې لپاره په افغانستان کې د خپلو اهداف لپاره داسې کړۍ نه شي موندلی چې په دې باور او اعتماد یې د افغانستان د ملت پر خلاف راوپاروي او د حکومت په ضد وسله په لاس کې ورکړي او د افغانستان د ملي امنیت د اخلال لپاره ترې کار واخلي، نوموړي هېوادونه هم زیار باسي تر څو د سولې د پروسې له لارې په افغانستان کې او په نړیواله کچه خپلو اهدافو ته ځان ورسوي، د دیورند کشاله، د افغانستان په اقتصادي پراختیا او طبیعي زیرمو کې ونډه، د بهرنیو ځواکونو لپاره د وتلو ډاډمنه لار او داسي نور پاینټونه او فکټورونه د امتیازاتو په توګه مطرح کړي، نو د دغو هېوادونو په هکله هم ولای شو چې کېدای شي په افغانستان کې د سولې د پروسې ملاتړ وکړي.
پاتې شوه د افغانستان د مظلوم او کړیدلي ملت خبره او اندیښنه ، هغه خو له یوه اوږدې مودې راپدېخوا په افغانستان کې د بهرنیو او کورنیو سیاسي ځواکونو په بل شوي اور کې سوځي اوسولې او په هېواد کې هر اړخيز امنیت ته سترګې په لاره دی او د نړۍ لوی او ځواکمن پادشاه ته یې د عجز  او بې وسۍ په حالت کې د دعا لاسونه پورته او دعا کوي تر څو په افغانستان کې د اسلامي او ملي اصولو په چوکاټ کې د یوې تل پاتې سولې شرایط رامنځ کړي او د خپل بې دریغه فضل، احسان او مرحمت  په پایله کې یې دا لوی ارمان پلی کړي                         .  پای  
عبدالرحمن فرقانی
دا بریښنالیک پته د چټیاتو تر وړاندې ساتل کیږي. تاسې د جاوا سکریپټ فعالولو ته اړتیا لرئ څو یې وګورئ.