وروستي مطالب

ښاغلی رئيس درويش حسين خیل څوک دی؟

سه‌شنبه, 13 جوزا 1399 22:07

 

د الحاج سمیع الدین افغاني لیکنه

مخکې لدې چې د ښاغلي ریئس درویش حسین خیل په اړه معلومات د دوستانو سره شریک کړم په لمړي سر کې د لوګر د موسهي ولسوالۍ د جغرافیوي موقعت ، اوسیدونکي قامونه ،کلو او بانډو په اړه د لوستونکو سره لنډ معلومات شریکوم

د هیواد د مینې شاعر ښاغلي حفیظ ملیار کاري او ادبي هڅې

جمعه, 29 حمل 1399 18:39

 

حفیظ ملیار څوک دی؟ 

   د هیواد وتلی شاعر او لیکوال ښاغلی عبدالحفيظ «مليار » دخدای بښلي اروا ښاد مرزا عبدرزاق خان ساپي زوی په ١٣٣٤ه ش کال د لغمان د ولايت مرکز  

عمرزائي د دندی د شکور اباد په کلي کې په یوه روښان فکره کورنۍ کې سترګې دونیا ته پرانیستلې دي ۰خدای بخښلی پلار یې دخپل وخت مشهور مرزا او شاعرانو څخه وو چې قلم او اشعار یې په خپل عصر او زمان کې د هیواد والو د پام وړ ګرځیدلي دي ۰

فرزند قبيله که جهانی شد

جمعه, 17 عقرب 1398 21:16


پوهنيار بشير مومن
سيدجمال الدين افغان فرزند سيد صفدر محمد در سال 1254هجری قمری درقريه
اسعدآبادولايت کنرچشم به جهان کشود، ودرطفليت به پايتخت منتقل گرديده در آنجاعلوم
مروج وقت را آموخت. در مورد اين که زادگاه اصلی مولانا کجا است، بغير از ايرانيها ديگر
تمام جهان افغانيت او را تصديق کرده اند واين در حال است که تا هنوز قوم وخويش اودر
اسعد آباد کنر ويا در کابل زنده گی ميکنند. از جمله ميتوان از پسران کاکای او حسين
پاچا،سيدعباس پاچا، بابا پاچا، که از مردمان مشهور وطن مان هستند نام برد.همچنان آقای
محمود فارانی فرهنگی شهير کشور ما نيز مربوط به اين خانواده ميباشند

 

بقیه در ضمیمه.

بیټ نيکه

یکشنبه, 07 جوزا 1396 21:02

ارواښاد استاد عبدالروف بېنوابيټ نيکه چي د بيټني او بټن په نومونو هم ياد شوی دی د پښتنو د ډېرو طايفو يو ستر او نوميالی نيکه تېر شوی دی چې د پښتانه شعرا‌ء د لومړي ټوک په ۴۵ مخ کې د دې لوی نيکه په باب داسې ليکل شوي دي چې:
«د پښتنو د علم الانساب پوهانو او هغو مورخينو چې اسماالرجال يې ليکلي دي، شېخ بېټنی د پښتو د ډېرو طايفو لوی نيکه بللی دی، او وايي چې دا بېټنی د غرغښت او سړبن ورور و پخپله د پښتنو ملي عنعنات هم ددې تصديق کوي.[1] خو په مورخينو کې لومړی ددې ملي عنني تصديق ابوالفضل د ګورګاني پاچا اکير د عصر مورخ کړې، چې د پښتنو دغه درې پلاره مشهور دي[2] مګر ددې نيکه نوم مورخينو مختلف راوړي، ځينې يې «بېټ» او ځينې يې «بېټنی» او ځينې يې «بټن» ليکي.
نعمت الله هروي او خانجهان خان لودي هم په مخزن افغاني کې د شېخ بېټني اولاد او ددې قوم مشاهير او اولياء مفصلاً راوړي. څنګه چې آيين اکبري په ۱۰۰۶ هـ او مخزن په ۱۰۱۸ هـ کې ليکل شوی دی نو دا ويلای شو چې د پښتنو د ملي عنعناتو

اشرف خان هجري

یکشنبه, 07 جوزا 1396 20:41

اشرف خان هجری د خوشال خان خټک زوی، او د پښتو یو نوموړی شاعر و. هجری د خپل پلار په شان د قلم او توری خاوندو . او هم یې د پښتنو د خپل منځی او هم د مغولو په خلاف د جڼونو په میدانونو کی برخه اخیستې ده . هجری هم د خپل پلار خوشال خان په څېر د عمر په یوه دوران کی د مغولی دربار خدمت کړی دی. او بیا یې د مغولو په خلاف توره را ایستلې او په دې لاره کی یې هر

څه بایللی دی. هجری د خپل ژوند زیاتره برخه په اجتماعی او سیاسی میدانونو او فعالیتونو کی تېره کړې ده . او دغه علت دی چی تقریبا ټول اشعار یې داجتماعی محيط نه متاثر دی.

غم ښادی د جهان باد گڼه یا گرد
په دا نه لری پروا آزاده مرد
آمد شد یې تر سبا هم گړندی دی
تجربه می کړه د دهر گرم و سرد
هیڅ هوس د زمانې و خواته مه کړه
یو لقمه بېغمه نه لری د خورد
په څو رڼه نقش بېداد په یوه دم کا
د فلک دورونه طاس گڼه د نرد
چا چی ناز د زمانې په ډول وکړ
په خندان کی زخم ورکاندی پر درد
غم ښادی که یې د هوښ په نظر گورې
د بقا عمر یې زیات نه دی تر درد
هجری بد عمل ترشا مخ په صفا کړه

حميد مومند

یکشنبه, 07 جوزا 1396 20:37

د ويکيپېډيا لخواعبدالحميد مومند (ماشوخیل) (په انګرېزي: Abdul Hameed Mashokhel) کابو دوه نيمې پيړۍ پخوا د پېښور کوهاټ سړک او باړې روډ پر ښي غاړه پراته کلي ماشوګګر (ماشو) کې په يو ډېر غريب چاپيريال کې د عبدالحميد ماشوخېل په نوم يوه شاعر ژوند کاوه، چې په

ژوند کې يې ډېرو لږو وګړو د احوال خبر واخيست، خو دپښتنو د تلپاتې دود او دستور سره سم وروسته له مړينې ډېر وستايل شو، چا د پښتو ژبې بېدل، چا د پښتو ژبې سعدي او چا د وېښته چوونکي (موشګاف) لقب ورکړ.

د ده دپلار او يا دا چې د چا زوی دی تر اوسه پورې کوم باوري او د قناعت وړ ماخذ هم نه شته، چې بشپړ مالومات په کې وي، خو د اوسمهالو ليکوالانو له ډلې څخه يوه نوماند ليکوال محمد اصف صميم يې د پلار نوم عبدالحق ښودلی دی. ( ۱)
د زوکړې ريښتينې نېټه يې نه ده څرګنده، خو داسې ګومان کيږي چې د يوولسمې يونيزې (هجري) پيړۍ په اخرو کې به زيږېدلی وي. (۲)

د پښتو ادب څېړونکو دده په ديوان کې ځينې تاريخي پېښو ته دڅنګزنو (اشارو) له امله د ده د زوکړې نېټه په خپل خپل تحليل ښودلې ده.پوهاند حبيبي وايي چې په (۱۱۰۰) ه ق کال زېږېدلی دی، همدغه نظر رښتين صاحب او الفت صاحب هم تايید کړی.

امیر کړور سوري

یکشنبه, 07 جوزا 1396 20:28

امیر کروړ د امیر پولاد زوی مشهور په «جهان پهلوان» د ملک شنسپ له اولادې د غور د سوری کهاله یو نومیالی امیر او د پښتو ژبې ډېر پخوانی شاعر و.
د پټې خزانې مؤلف محمد هوتک د ده په باب کې داسې لیکی:
«نقل کا؛ زبدة الواصلین، شېخ کټه متی زی غوریاخېل په خپل کتاب «لرغونې پښتانه» کې چې دی له «تاریخ سوری» څخه چې په بالشتان کې یې کتلی او موندلی و، شېخ کټه علیه الرحمة هسې وایی چې په تاریخ سوری کې راوړی:
چې امیر کرود د امیر پولاد سوری زوی و، چې په کال ۱۳۹ هجری کې د غور په مندېش کې امیر شو، او «جهان پهلوان» یې باله.

وایی چې د غور کوټو نه، او د بالشتان او خیسار او تمران ماڼی او برکوشک یې ټول ونیول، او د رسالت له کهوله یې په خلافت کې ډېرې مرستې وکړې.
نقل کا: چې امیر کروړ ډېر غښتلی او پهلوان و، په یوه تن له سلو جنګاورو سره جنګېدی ځکه یې نو «کروړ» باله چې معنی یې ده کلک او سخت.

بايزيد پير روښان

یکشنبه, 07 جوزا 1396 20:23

شېخ سراج الدين بايزيد د قاضي عبدالله زوی او د شېخ محمد لمسی په خټه اورمړ پښتون د خپل وخت لوی مفکر، د ټولنې اصلاح کوونکی، د خارجي او پردي تسلط کلک مخالف او د اولسي مبارزو لارښوونکی او په عېن حال کې ستر مذهبي مبلغ و چې پيراونو يې پير روښان باله، او متعصبو مخالفينو د پيرتاريک په نامه ياداوه. مور يې بي بي امينه [1]نومېدله او د حاجي ابوبکر

لور وه چې د پنجاب په جالندهر کې اوسېدله، او بايزيد همالته په ۹۳۱ هـ سپوږميز نه تر۱۰۲۴ هـ سپوږميز کال کې وزېږېده.
مخينه

وايي چې د بايزيد نيکه ګان له کندهاره د وزيرستان د کاڼی کوړم يا کانی کرم سيمې ته تللي و او د بايزيد سکه نيکه شېخ محمد چې د وزيرستان په کاڼی کوړم کې اوسېد، دوولس ځامن درلودل او په دې دوولسو ځامنو کې عبدالله د بايزيد پلار په فضيليت مشهور و او قاضيتوب يې کاوه.[2] دا چې د بايزيد پلار څنګه په جالندهر کې د حاجي ابوبکر لور په نکاح کړه د پېښور فاضل او محقق ليکوال مولوي محمد عبدالقدوس قاسمي د هغه خېرالبيان په سريزه کې چې د پېښور د پوهنتون د پښتو