وروستي مطالب

!ددوستۍ فرهنگي ټولني اعلاميه

چهارشنبه, 19 دلو 1384 00:00

سويډن -- مالمو


دپاکستان جمهور رئيس دتيرو جمهور رئيسانو په څير يوه لهظه هم دافغانستان او افغانانو سره له دښمنۍ لاس نه اخلي .
دجنرال مشرف په بلجيم كې داروپا پارلمان ته په خپله وينا کښې وويل : اوس افغانستان کې طالبانو دالقاعدي تر سازمان سوله د جدي گواښ سره مخامخ کړېده ، دافغانستان لپاره طالبان تر القاعده خطرناک دي ،هغه وويل طالبان له عمومي ملاتړ څخه پرخمن دي کولاي شي يوې ملې کړکيچ ته لمن ووهي .
پاکستانۍ جنرال پدې شپو او ورځو کې دوزيرستان دځينو ډلو سره لاس ليک شوې موافقه ديوې لوې بريا په توگه نړيوالو ته څرگندوي ،پداسي حال کې چې دا لوزنامه دومره ارزښت نلري لکه چې جنرال يې دستر موفقيت په توگه تبليغوي ،دا کار دتروريستانو داوسېدو او افغانستان ته دهغوي دراتگ د موخنيوی په خاطر نه دی شوی ؛دايوه بله داسي توره موافقه ده لکه دهندي برتانيا واکدارانوچې له پښتنو اونورو قومو سره لاس ليک کولې ، ددې موافقې ناوړه پايلي به وروسته څرگندي شي . مشرف او پاکستاني چارواکي تل د ((۵۰ )) زره يا ((۸۰))زره پوځ ځاي پر ځاي کول او د((۴۰۰ )) عسکرو وژنه دتروريزم سره دمبارزي بيلگه بولي ،او څرگندوي چې ددي کارموخه افغانستان ته دترهگرودتيرېدو مخنيوی دی .
مگر حقيقت داسي نه دی داپوځ پدغه سيمه کې ددې سيمي دخلکوعنعنوي اوتاريخي نيمه خودمختاری دله منځه وړلو اوهلته دپاکستاني جنرالانودظلمونو او تيريو په مقابل کي دپاڅون دځپلو په خاطرځاي پرځاي شوی دی ؛ او تر څوچې داجنرالان يي لازم وبولي هلته به پاته وي . ،مگر له دغه سترگې پټوي چې ترورستان او ځان وژونکې دا ((۳۳)) کاله په پاکستان کې روزل کيږې اوافغانستان ته دترهگرۍ لپاره رالېږل شوي دي .
غواړو افغانستان ته دده دوروستی سفر په درشل کې د بريتانيا د بهرنيو چارو مرستيال وزير کيم هووالس وينا ورپه ياد کړو ،هغه وويل : افغانستان به هغه وخت سوکاله شي چې پاکستان ژمنه وکړي چې دغه هيواد کې به د ترهگرو د روزنې مرکزونه وتړل شي . . . پاکستان بايد د ترهگرو سرچينې وچې کړي . بي بې سې
جنرال پرويز مشرف په کابل کې وويل : افغانان باید تیرهیرکړي،شکونه اوپریوبل تهمت یو خوا پریږدي اودخپلې راتلونکې په اړه فکر وکړي . جنرال صاحب ! افغانان يې هيروي ، خوتاسو په زياته سپين سترگۍ هغو ي ارام ته نه پرېږدی ،اودامجال نه ورکوی چي ستاسو تيري اولاس وهني هيري کړې .
په کابل کې دښاغلي کرزي سره ترخبرو وروسته مشرف وویل :له ترهګرۍ او بنسټ پالنې سره باید دواړه ګاونډي هیوادونه یوپر بل باور وکړي اوله ترهګرۍ سره په ګډه وجنګیږي . اوس موږ نه پوهيږو چې هغه په کابل کې رښتيا ويل اوکه اوس په بلجيم کې ؟؟؟ که مشرف طالبان پښتانه اوپښتانه يې ملاتړ ي بولي،بيانو څنگه کيداي شي چي ديو هيواد جمهور رئيس دي دخپل ولس دغوڅ اکثريت په خلاف جگړه وکړي؟ اوپرويزمشرف په افغانستان کې دپښتنو پر خلاف دجگړې کوم ډول وړانديز لري ؟اوهغه څنگه ځانته داحق ورکوي چې دافغانانو پر خلاف دي جگړه پيل کړې ؟ ددغه دومخه اوبې بنياده خبرو څخه يو شئ څرگنديږي چې مشرف افسر دی خو تور اوکرغېړن سياست کوي . په خپلو خبرو کې يو صادق افسر داډول دوه مخۍ نه وي . ده په کابل کښي وويل : زه يوافسر يم سياست نه کوم رښتيا وايم ،خو داسي معلوميږي چې په هغه لهظه کي هم پخپلو خبروکې صادق نه و. اوسياسي لوبه يي کوله .
کله چې بروکسل ته راغلۍ دلته بيا په بروکسل کې داروپاپارلمان استازیوپه وړاندې په خبرو کې دطالبانو دخطردلاملونوپه هکله وايي : طالبان پردې توانېدلي ترڅو له ټولنیزې ناخوښۍ په ګټې اخیستنې سره دخلکو ملاتړخپل کړي په داسې حال کې چې القاعده له خلکو ګوښې ده . بايد جنرال مشرف ته وويل شي چې دبشريت په تاريخ کي دا ډول دترهگرو ډلو په ولسونو کي ځاي نه درلود. اوبله خبره داچې په زخېره شوي وسله جگړه نشي کيداي ځکه دخلاصېدو ډار يي وي ،جگړه مار هغه وخت جگړه کوي چې وسله او تازه دمه کسان ورته رسيږې ،نو که جنرال صاحب تاسو دوي نه روزۍ ، په وسلواوترانسپورتي وسايلو يي نه سمبالوۍ او له هغه ځاي نه تازه دمه کسان ددوي سره ديوچاي کيدو لپاره نه راځي ،نو بيا داکوم هيواد دی ؟
تر لمر روښانه حقيقت دادۍ چي طالبان او القاعده تر بل هر چا دپښتنو سیمې دجگړې په اورکي سوځې ، داچې په پنجوايي ترينکوټ ،ارغنداب ،دلارام ،نوزاد اونورو سيموکښي دطالبانو پر خلاف بهرني ځواکونه عمليات کوي ددغې سيمي خلک څوک دی چي له کوره بې ځايه کيږې ؟ دا دکوم قوم ماشومان دي ؟ دادچاکورونه په کنډوالو بدليږې ؟ دا څوک ژوند دلاسه ورکوي؟ رښتيا خوداده چې جنرال مشرف په حقيقت پوښلو کې تر هر ارتسيت ماهر لوبغاړی دی ،دبلوڅو دمشر بې رحمانه ژنه يي څرگنده بېلگه ده . دادپاکستاني چارواکواو استخباراتو نوی تاکتيک دی چي د افغانستان په جنوبي سيموکښي دجگړې ميدان تود کړی ، موخه يي داده تر څو بهرنيان مجبور شي له افغانستان څخه ووزي او زموږ دهيواد سرنويشت يوځل بيا دپاکستاني جنرالانو،مذهبي بنسټپال او آي اس آي وټاکي .
دهيوادپه جنوبې سيمو کې دالقاعدي او طالبانو حملې ددوي سره دپښتنو دخواخوږۍ بېلگه نه ده، حقيقت دادی چې له همدغو سيمو نه دويته له پاکستان څخه تازه نفسه کسان او وسله رسېږې ، اودوي ته دمقابل جانب دحملو په وخت کې دپاکستان په لور دفرار لاره پرانيستې ده . منطقأ له مزار،کندوز اونورو شمالي يا مرکزي ولاياتو څخه تېښته تر پاکستان پوري يوڅه ناشونې غوندي ده .طالبان په هيڅ ډول د پښتنواويابل قوم استازيتوب نشي كولاي . تاريخ شاهد دی چي په افغانستان کي دترقی اوپرمختگ پر خلاف ټولي ډلې دمذهب په نامه په پاکستان کې جوړي ،هلته تربيه اوپه وسلوالوتر سمبالتيا وروسته افغانستان ته دپاکستان دکرغيړنواو افغان دښمنه موخودسرته رسېدو په خاطر رالېږل شوي دي . ترهگر تر هر چا دپښتنو سره ځکه دښمني کوي او دپښتنو په سيمو کې جگړه او وژنه پر مخ بيايي چې ددوي دونر( پاکستاني جنرال ) له پښتنو څخه خطر احساسوي ، دډيرند دکرښي دواړو غاړو ته پراته قومونو څخه دوي تر هر ځا زيات ډار لري .
مشرف پدغه غير عادلانه او ظالمانه څرګندونو کې غواړي ،له يوې خوانړيوالو ته څرگنده کړې چې پاکستاني واکداران په خپلو وعدو کې له امريکا او نړيوالوسره دتروريزم پر خلاف مبارزه کښي صادق دی ، خو ستونزه داده چي اوس القاعده نه بلکه طلبان چي پښتانه دي او دپښتنو له ملاتړ نه برخمن دي په دغه هيواد کې سوله له سترگواښ سره مخامخ کړې ده ،اوبلي خوا غواړي نړيوالو ته څرگنده کړې چې پښتانه هغه قوم دی چي دترورستانو څخه ملاتړ کوي ، دا پښتانه دي چې دترورستانو او ځان وژونکو ته په خپل کور کې ځاي ورکوي .
جنرال داډول دوه مخی سياست دافغانستان په اړوند تل تعقيب کړی دی اوپه خپلو دغو څرگندونو سره يې يو ځل بيا د پښتون سترقوم دبدنامۍ او سپکاوی لپاره مټي رانغښتي دي .نن ټوله نړۍ دترهګرۍ په وړاندې مبارزه کې پاکستان ته دشک په سترګه ګوري په سیمه اونړۍ کې دغه هیواد دبنسټ پالنې ،ډاراچونې او تروريزم دصادرولو مرکز په توګه پیژني .
موږ د پاکستاني واکدارانو دغه راز له حقيقت نه ليري څرګندونې دخپل هېواد په کورنیو چارو کې بربنډه او بې شرمانه لاسوهنه بولو. د افغان ولس سره يوځاي دغه افغان دښمنه څرګندونې کلکه غندنه کوواوهغه ته دنفرت په سترگه گورو.
ددوستۍ فرهنگي ټولني دمشرتابه جرگه












ظهور قدرتي نوين نقشه هاي ايالات متحده براي هند

چهارشنبه, 19 دلو 1384 00:00


نوشته Christophe JAFFRELOT

 

شروين احمدي

بازديد جرج بوش از هند در ماه مارس ٢٠٠٦ از سوي دهلي نو تاريخي ارزيابي شد و حتي گروهي آن را با سفر ريچارد نيکسون به پکن در سال ١٩٧٢ مقايسه مي کنند. تاکيد بر روي اين مسئله وقتي بيشتر به چشم مي خورد که تمايز آن با سفر ژاک شيراک در ماه گذشته و بازديد آنتوني بلر زماني که بر راس اتحاديه اروپا قرار داشت درنظر گرفته شود، ديدارهايي که از آن ها کم تر سخن گفته مي شود. موجوديت اروپايي ها هر روز بيشتر مشکل پيدا مي کند .
ا سفر وي در سال ٢٠٠٠ آغاز مي شود که پاسخي بود به گرايش آقاي آتال بيهاري واجپايي نخست وزير هند در سالهاي ١٩٩٨ تا ٢٠٠٤ که مخالفينش ادعا مي کردند که او هيچ تصميمي را بدون تلفن به کاخ سفيد اتخاذ نمي کند. با اين وجود تغيير دولت و روي کارآمدن جرياني به رهبري حزب کنگره که ائتلافي بود از نيروهاي سياسي مختلف و ازجمله حزب کمونيست هند چيزي را در اين زمينه تغيير نداده است هرچند دولت جديد به شدت از سياست هاي دوران آقاي واجپايي در رابطه با امريکا انتقاد مي کند .
مانورهاي نظامي مشترک نيروهاي زميني، دريايي و هوايي در کشور امري عادي شده است. هند و ايالات متحده در سال ٢٠٠٥ توافقي از نوع « حريم هاي هوايي گشوده » (open skies) امضا کرده اند که ارتباطات هوايي مابين دو کشور را امکان پذير مي سازد. براي اولين بار شرکت هواپيمايي ايراينديا (Air India) ٦٨ هواپيماي مسافربري به ارزش ١١ ميليارد دلار از بوئينگ خريداري کرد، امري که براي شرکت ايرباس بسيار گران تمام شد. در يک کلام دو کشور در سال ٢٠٠٥ يک همکاري استراتژيکي بنيادين را پايه ريزي کردند .
به موازات اين مسئله، نزديکي هند واسرائيل که امري جدايي ناپذير از نزديک شدن هند و آمريکاست دنبال شد (١) و اسرائيل پس از روسيه مقام دومين صادرکننده اسلحه به هند را به دست آورد. کمونيست ها که در دولت حاضرند اگرچه توانستند مانورهاي نظامي مشترک پيش بيني شده بين دو کشور (هند و اسرائيل) را به حالت تعليق درآورند، اما اين تنها عقب نشيني اي است که تا امروز در مقابل آنها صورت پذيرفته است .
به چه منظور هند بدين صورت به ايالات متحده نزديک مي شود؟ قبل از همه به اين دليل که واشنگتن به اين کشور امکان مي دهد که به حوزه هاي معيني از « قدرت » واز جمله در زمينه نظامي راه يابد. واشنگتن به اسرائيل اجازه داد که سيستم هاي رادار پالکون را به هند بفروشد در حالي که قرارداد مشابهي را با چين وتو کرده بود.جرج بوش حتي به هند پيشنهاد فروش جنگنده هاي اف ١٦ و اف ١٨ را داده است .
به ديگر سخن، نگرش جغرافيايي - استراتژيکي هندي ها از جمله در زمينه مبارزه با تروريسم به ديد ايالات متحده در اين زمينه نزديک شده است . پس از وقايع ١١ سپتامبر، بسياري از هندي ها برآنند که ايالات متحده مانند کشور آنها قرباني شبکه هاي اسلام گرايي افراطي است. نظرسنجي هايي که در زمان بازديد جرج بوش از هند انجام گرفت، نشان داد که اکثريت هندي ها از سياست خارجي وي که « جهان را با جنگ عراق امن تر کرده است » دفاع مي کنند هرچند در همان زمان کمونيست ها و سازمان هاي مسلمانان مردم را دعوت به تظاهرات برعليه بازديد وي از هند کردند .
از وراي مسائل نظامي - استراتژيک، پيشرفت هاي قابل توجهي نيز در زمينه همکاري در مورد انرژي در ماه هاي گذشته پديد آمده است : آمريکايي ها به هند در زمينه پالايش زغال سنگ ياري مي رسانند تا کارائي آن را افزايش داده و آلودگي اش را کمتر کنند. در زمينه کشاورزي ايالات متحده به هند امکانات لازم براي انقلاب سبز « نسل دوم » اش را مي دهد. اما به ويژه در زمينه فعاليتهاي اتمي غيرنظامي است که همکاري هاي دو کشور تعميق مي يابد. رئيس جمهور ايالات متحده از هم اکنون پذيرفته که هند داراي وضعيتي استثنايي در اين مورد است . هرچند هند معاهده عدم گسترش سلاح هاي اتمي را امضا نکرده و آمادگي خود را براي انتقال محصولات حساس (از جمله اورانيوم غني شده) اعلام داشته است، امري که خود نتيجه سطح بالاي خدمات اتمي هند و دمکراسي در اين کشور است .
ايالات متحده تنها يک شرط در مورد اين همکاري ها قائل شده است : آژانس بين المللي انرژي اتمي بايد تا سال ٢٠١٤ به ٦٥ درصد از مراکز هسته اي سرکشي کند تا بتواند در مورد تکنولوژي هايي که هم کاربرد نظامي و هم غيرنظامي دارند، کنترل هاي لازم را براي اينکه آنها مصارف نظامي پيدا نکرده باشند، اعمال نمايد .
بدين ترتيب تنها ٨ راکتور از ٢٨ رآکتور اتمي تحت کنترل کامل هند باقي خواهد ماند، امري که به اين کشور اجازه مي دهد که زرادخانه هاي نظامي اش را از اين طريق توسعه دهد. هند در مقابل، تن به عقب نشيني هاي اندکي داد که از محدوده حاکميت ملي اين کشور از نقطه نظر نظامي استراتژيک خارج نمي شوند. از اين روست که پارلمان هم اکنون در حال تصويب توافقاتي است که مابين دهلي نو واشنگتن به امضا رسيده است .
براي چه ايالات متحده در روابط اش با هند تا اين حد پيش مي رود؟ قبل از همه به اين دليل که رابطه آمريکا و هند تنها موفقيت (success story) آقاي بوش در زمينه سياست خارجي در طي يک دوره و نيم حضورش در کاخ سفيد است . سپس و به ويژه به اين دليل که هند وزن هر چه بيشتري در صحنه بين المللي پيدا مي کند و واشنگتن مي تواند روي اين متحد جديد براي حل مسائل حساس حساب باز کند .
هند از موقعيت خوبي براي بازي کردن نقش پليس اقيانوس هند و به خصوص براي تامين امنيت مسيرهاي ابرتانکرهاي نفتي برخورداراست. اين کشور هم چنين متحد سنگين وزني براي منزوي کردن ايران به حساب مي آيد. هند تاکنون دوبار در آژانس بين المللي انرژي برضد اين «کشوردوست» راي داده و به نظر مي آيد آماده است از پروژه لوله گازي که مي بايست بين حوزه گازي پارس و اين کشور کشيده شود، چشم پوشي کند .
دليل آخر اين است که ايالات متحده روي هند براي کم کردن وزن چين در آسيا حساب بازکرده است. هرچند امروز هيچ دليلي وجود ندارد که دهلي نو در اين بازي ايالات متحده که براي شرکت در آن مي بايست از چين دوري جويد، وارد شود. به ويژه از آن رو که امپراطوري ميانه (چين) هم اکنون نيز از جمله اولين متحدين تجاري هند به حساب مي آيد و سرمايه گذاري هاي دوجانبه بين دو کشو افزايش پيدا کرده است و دو کشور مشترکا در پروژه هاي پيشنهادي ديگر کشورها براي بهره برداري از حوزه هاي نفتي شرکت مي کنند (از جمله کانادا و روسيه ).
با اين حال تشديد روابط ديپلماتيک و استراتژيک بين ايالات متحده و هند به طوربي سابقه اي در زمينه اقتصادي دنبال مي شود. ايالات متحده به اولين متحد اقتصادي هند تبديل شده است : ١.١١ درصد مبادلات اقتصادي در سال ٢٠٠٥ - ٢٠٠٤ درمقابل ٦.٥ درصد مبادلات با چين. اين کشور هم چنين رتبه اول در سرمايه گذاري در هند را داراست با سهمي معادل ١٧ درصد از سرمايه گذاري هاي مستقيم خارجي از سال ١٩٩١ تاکنون، يعني از زماني که ليبرالي کردن اقتصاد چين آغاز گشته است .


نوعي نگاه تحقيرآميز به اروپا


در نزديک شدن ٢ کشوربه هم، مهاجرين متخصص هند در ايالات متحده که تعدادشان در ده سال دوبرابر شده و به ٢ ميليون نفر مي رسد نقشي اساسي بازي کرده اند به خصوص که اين ها امکانات تاثيرگذاري خويش را دارند و مانند نوعي لابي تکنولوژيکي عمل مي کنند. سرشماري سال ٢٠٠٠ در ايالات متحده نشان داد که هندي - آمريکايي ها درآمد متوسطي معادل ٦٠٠٩٣ دلار در سال دارند در حالي که متوسط ملي ٣٨٨٨٥ دلار است و تنها ٦ درصد از آنها در زير خط فقر زندگي مي کنند. اين وضعيت حاصل اين امر است که سه چهارم اين افراد داراي تحصيلات دانشگاهي هستند .
نزديکي دو کشور تنها به هدف نظامي- استراتژيک مشترک خلاصه نمي شود و تبادلات اقتصادي - اجتماعي متعددي را دربر مي گيرد. حتي اگر نظاميان هند با خريد جنگنده هاي اف ١٦ به دلايل تکنيکي مخالفت مي کنند و دولت هاي محلي تحت کنترل هندوها و کمونيست ها در سياست ضدآمريکايي خود اصرار دارند امري که اخيرا در ممنوع کردن فروش کوکا کولا و پپسي کولا به دليل ميزان بالاي مواد شيميايي درآنها نماد يافت، پيوندهاي ميان دو کشور تعميق مي يابد و اين در حالي است که به نظر مي رسد که اروپا و هند از هم دور مي شوند .
اولين اجلاس مشترک هند و اتحاديه اروپا در ليسبن در ماه ژوئن سال ٢٠٠٠ نشانگر اراده جدي طرفين براي رونق مجدد روابط بود. چنين جلساتي سپس مرتبا برگزار گرديد تا اينکه در ژوئن ٢٠٠٤ به يک توافق نامه همکاري استراتژيک در پنج زمينه منجر شد .
همکاري بين المللي با تاکيد برتلاش براي جلوگيري از درگيري ها، مبارزه برضد تروريسم، عدم گسترش سلاح هاي هسته اي و در زمينه دمکراسي و حقوق بشر .
تشديد همکاري هاي اقتصادي به واسطه تبادل نظر در سنجش هاي معين سياست هاي قانون گذاري مشترک .
همکاري در زمينه توسعه به منظور ميسر کردن دستيابي هند به اهداف هزاره سوم اش در زمينه مبارزه با فقر .
افزايش مبادلات فرهنگي و انديشه اي .
نهادينه کردن روابط اتحاديه اروپا با هند .
دوسال پس از امضاء اين توافق نامه، بيلان همکاري هاي مشترک بسيار ناچيز است. اتحاديه اروپا که تا همين چندي پيش با احتساب تمام کشورهاي عضو، اولين طرف تجاري هند به حساب مي آمد توسط کشورهاي آسيايي عقب زده شده است : اتحاديه ملت هاي آسياي جنوب شرقي به علاوه سه (٢)، ٢٠ درصد مبادلات اقتصادي در سال ٢٠٠٤ را به خود اختصاص داده در حالي که رقم آن براي اتحاديه اروپا ١٩ است. امروز تنها ٧.١ درصد صادرات و واردات اتحاديه در ارتباط با هند است امري که اتحاديه را در مقام دوم قرار مي دهد واين ميزان، ٣.٠ درصد سرمايه گذاري هاي خارجي اتحاديه را جذب مي کند .
با اين همه بيشتر در حوزه استراتژيک - ديپلماتيک است که به نظر مي رسد روابط کم رنگ تر شده اند. از يک سو ديپلماسي اروپا بيشتر بر روي پکن متمرکز شده است و آقاي کريستف پاتن تنها کميسر اروپايي سالهاي اخير است که دهلي نو را جدي گرفته.ازطرف ديگر هند با بسياري از ابتکارات اروپا مانند برپايي دادگاه بين المللي کيفري و توافق اتاوا براي ممنوع کردن مين هاي ضدنفري مخالفت نشان مي دهد. به همه اينها بايد شک و اکراه هند نسبت به سياست « مداخله » اروپا در مسائل داخلي اين کشور چه در زمينه احترام به حقوق بشر در کشمير و چه در مورد کار کودکان را افزود .
نخبگان هندي که از قدرت تازه کسب کرده خويش مست اند، ديگر تحقير خود را نسبت به اروپا مخفي نمي کنند. اروپايي که از نظر آنها در عقب افتادگي اقتصادي اش درمانده، عمر دولت رفاه اش به سر آمده ودر حال فروپاشي است.هند ناسيوناليست، امروز انتقام قرن ها استعمار و استعمار نو را مي گيرد. اين کشور به ويژه از آن رو ضد اروپايي است که کشورهاي اتحاديه هرچه بيشتر به رفتارهايي که از تفکرات استعماري نشئات مي گيرد، تن مي دهند .
ماجراي گروه فولاد ميتال استيل نمونه بارز اين امر است. هرچند که اين شرکت هندي نيست اما برخورد رهبران اروپا با آن چنان بود که نشريات هند را واداشت تا در مقابل رفتار دوگانه اتحاديه اروپا موضع بگيرند. اتحاديه اروپا وقتي به نفع اش است قوانين سرمايه داري جهاني شده را ستايش مي کند و هر گاه به ضررش باشد نکوهش. چرا وقتي گروه لافارژ را که به غول سيمان جهان تبديل شده با آغوش باز پذيرا مي شود بايد با رفتاري عکس آن در مورد صنايع فولاد روبرو گردد؟
اروپايي ها اصرار دارند که « هند و اتحاديه اروپا نگرش يکساني نسبت به جهان، که آن را چند قطبي مي خواهند، دارند » (٣). اما در واقع نگرش هند درباره جهاني چندقطبي فقط در ظاهر شبيه اروپا است.دهلي نو از تعهدات جهان سومي اش در بطن جنبش غيرمتهدها، گفتماني با رنگ ضدامپرياليستي و به ويژه برعليه هژموني آمريکا را به ارث برده است. مواضع هند داراي نزديکي هاي روشني با پروژه جهان چندقطبي اروپا است که به دنبال برقراري يک سيستم موازين بين المللي است. اما در عمل هندي ها از خود نرمش هايي نشان مي دهند که از سالهاي دهه ١٩٩٠ شکل يک سياست واقع گرايانه را به خود گرفته است. از ديد رهبران هند ايالات متحده نوعي رهبري جهاني درازمدت را نمايندگي مي کند در حالي که اتحاديه اروپا هنوز خود را پيدا نکره و به يک بازيگر درجه اول صحنه جهاني تبديل نشده است. اگر جواهرلعل نهروهمچون مهانداس کارامچاند گاندي به « ارزش » ها بها مي دادند، يعني چيزي که امروز موازين نام گرفته است، انديشمندان استراتژي هند برآنند که « تبديل هند به بزرگ ترين دمکراسي جهان » فايده کمتري براي کشور از آزمايش هاي اتمي ١٩٩٨ داشته است. اين نگرش جديد استدلالات خود را نيز دارد : وقتي هند از ارزش هايي مانند عدم خشونت و خلع سلاح و يا از مرداني چون دالايي لاما دفاع مي کرد آيا غرب به او گوش فرا مي داد؟
اتحاديه اروپا امروز در حال خارج شدن از محدوده کشوري عظيم با امکاناتي وسيع است و آن هم به نفغ ايالات متحده که به يک متحد هند تبديل گشته، امري که تا همين هشت سال پيش، يعني در حالي که واشنگتن تحريم هاي سنگيني را به دهلي نو به دليل آزمايش هاي اتمي اش تحميل مي کرد، ناممکن بود. بهترين مثال کنار گذاشته شدن اتحاديه از سوي هند وبهايي که اروپايي ها بايد براي آن بپردازند پيمان استراتژيک ـ نظامي هند و آمريکاست که در ژوئن ٢٠٠٥ امضاء شد. مطابق آن دو کشورمتعهد شدند که مشترکا در عمليات حفظ صلح در خارج از مرز هاي خويش همکاري کنند. اين توافق نامه مي تواند باعث کاهش علاقه هندي ها براي داشتن پيمان مشابهي با اروپا شود در حالي که يکي از اهداف اصلي توافق همکاري هاي استراتژيک بين اتحاديه اروپا و هند که يک سال پيش ازآن به امضاء رسيده بود، همين مسئله است .
براي خارج ساختن روابط اروپا و هند از بن بستي که در حال شکل گيري است، اتحاديه بايد حضور خود را در سطح بين المللي تثبيت کند. امري که کار آساني نيست به ويژه پس از کنار گذاشته شدن طرح قانون اساسي اروپا که به اعتقاد بسياري لااقل اين فايده را داشت که باعث به وجود آمدن يک وزارت امور خارجه اروپا مي شد. اما اگر پويايي اروپايي واقعا بيمار نباشد مي تواند خود را با يک ابتکار اساسي به جلوي صحنه آورد : دفاع از ورود هند به شوراي امنيت سازمان ملل که نتيجه منطقي پديدار شدن اين قدرت نوين جهاني است. اين ابتکار مي تواند گرايش هندي ها به داشتن جهاني چندقطبي را به روز کند و به اروپا اجازه دهد که مواضع اش را از آمريکا و چين متمايز سازد که آشکارا و پنهان مخالف دادن يک کرسي به هند در شوراي امنيت هستند .
از اين معبر ، تعادلي نوين در ديپلماسي اروپا برقرار خواهد شد: حمايت اروپايي ها که خود را طرفدار دمکراسي مي دانند از چين بسيار متناقض است چرا که وضعيت اين کشور از اين نقطه نظر بسيار کمتر از هند قابل دفاع مي باشد . از سوي ديگر اروپا بدين ترتيب در همان خط سياسي ايالات متحده قرار مي گيرد که تعهد خود را در همه جا و براي همه اعلام مي دارد و استبداد چيني را محکوم مي کند .
١ ) در سال ١٩٩٢ - ١٩٩١، ابتکار هند براي گرمي بخشيدن روابط اش با اسرائيل درواقع روي به واشنگتن داشت. گذار از اسرائيل به نوعي بهانه اي بود براي رسيدن به واشنگتن .
٢ ) کشورهاي آسياي جنوب شرقي به علاوه سه شامل ١٠ کشور (ANSE) مي شود: اندونزي، مالزي، فيليپين، سنگاپور، تايلند، ويتنام، بيرماني، لائوس، کامبوج، بروني که کشورهاي چين، ژاپن و کره جنوبي به آن اضافه مي شوند .
٣ ) کميسيون اروپا “Commission staff working document. Annex to the Communication from the Commission, ‘An EU-India Strategic Partnership’”, Bruxelles, 16 juin 2004.


د بخښونکی او مهربان لوے څښتن په نامه پوپ او د اسلام سپکاوے

چهارشنبه, 19 دلو 1384 00:00

ليک: انور شاهين خانخېل، پېښور
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

د نړۍ د کېتولکو عيسائيانو د مشر شپاړسم بنېډېکټ پوپ لخوا اسلام ته د تشدد د دين نسبت ورکولواو اسلام د يو غېر عقلی او بې علمه دين په توګه معرفی کولو د نړۍ د کروړونو مسلمانانو غم او غصه راپارولے ده او د پاپ لخوا د اسلام د سپېڅلی دين په سپکاوی يې خپل سخت غبرګون ښودلے. د يو دينی مشر په توګه د دۀ د دې ناروا او غېر ذمه دارانه وېنا چې څومره هم غندنه او مذت وشی کم دے.
که څه هم د اسلام په خلاف د اسلام د دښمنانو لخوا دسيسې او اقدامات څه نوې خبره نه ده او په هر دور کښې د اسلام د بدنامولو او کمزوری کولو کوششونه شوی دی خو په دې وروستيو کلونو کښې د اسلام په خلاف د امريکې، برطانيې او صهيونېسټ رژيم لخوا دغه اقدامات او سازشونه زيات او پراخه شوی دی او له هر طرف نه چې يې وس رسی او موقع ورته په لاس ورځی په اسلام باندې له ګوزار نه ډډه نه کوی او په خاصه توګه د يو ترهه ګر، تشدد پسند او د تورې او زور په ذريعه د خپور شوی دين په توګه د اسلام په معرفی کولو باندې ډېر زور ورکوی. په داسې حال کښې چې مسلمانان د عيسائيت او يهوديت په شمول ټولو الهی دينونو ته په درنه سترګه ګوری او په خاصه توګه د حضرت عيسی عليه السلام او حضرت بی بی مريم سلام الله عليها لپاره ډېر د تقدس قائل دی او د دې باوجود چې موجوده عيسائيت يو تحريف شوے دين بولی خو بيا هم د عيسائيانو احترام کوی خو بل طرف ته د عيسائی او يهودی نړۍ مذهبی مشران له انصاف نه کار نه اخلی او اسلام په دهشت ګردۍ، تشدد او زور وينې باندې تورنوی.
که څه هم دا خبره لکه د نمر دنيا ته ښکاره او په ډاګه ده چې اسلام نوم د امن، سلامتيا، روغې، جوړې سولې، دوستۍ او ورورولۍ دين دے او د يو اخيری الهی دين په توګه د اسلام په تعليماتو کښې هيڅ داسې خبره نشته چې ورته دغه ناروا نسبت ورکړې شی. البته تر څو چې په اسلام کښې د جهاد او مبارزې خبره ده نو د دې اجازه اسلام په هغه وخت کښې ورکوی چې کله يو دښمن په اسلامی ټاټوبی باندې تيرې وکړی او يا يې ونيسی او يا هم د مسلمانانو ځان، مال او ناموس په خطره کښې شی. چې دغه جهاد، مبارزه او مقاومت دفاعی بڼه لری. اسلام هيڅ کله په يو غېر مسلمان هيواد، سيمې يا فرد باندې بې ګناه د حملې اجازه نه ورکوی او دا کار يو جرم ګڼی، خو له بده مرغه کوم دين چې د خداے ګران رسول (ص) راوړۀ او دنيا ته يې د نمونې په توګه وښود د خداے له ګران رسول (ص) نه وروستو اکثرو تش په نامه حکمرانانو هغه مسخ کړ او د خپل اقتدار د ساتلو او د ملکونو د نيولو ، د غنيمت د مالونو د راغونډولو او د وينځو او غلامانو د حاصلولو لپاره له تشدد، زور او تورې څخه کار واخېست چې زمونږ د تش په نامه مسلمانو واکمنانو د خپلو خواهشاتو د تسکين لپاره دغو غېر اسلامی اعمالو د اسلام دښمنانو ته يو اوزار او بانه په ګوتو ورکړه چې د اسلام او مسلمانانو په خلاف يې استعمال کړی .
که مونږ د خداے د ګران رسول (ص) ژوند او سيرت ولټوو نو هيڅکله ه غوی په کافرانو باندې په حمله کښې مخکښې شوی نه دی او ټول جنګونه يې دفاعی بڼه لری. که د خداے د ګران رسول (ص) د دور تاريخی پاڼې ولټول شی نو دا حقيقت په ډاګه کيږی. چې د هغه حضرت (ص) په وخت کښې چې څومره جنګونه هم شوی دی نو هغه وخت شوی دی چې کله دښمن په اسلامی ټاټوبی حمله کړې ده او يا يې د حملې تياری او تابيا کړې ده او مسلمانانو ته يې د نقصان رسولو کوشش کړے دے نو د خداے ګران رسول (ص) د اسلامی ټاټوبی او مسلمانانو د مال، ځان او ناموس په دفاع کښې بيا مبارزه او مقابله کړې ده. او حتی چې د جنګ په مېدان کښې يې هم د اسلام له امن او امان نه ډک تعليمات او اصول له لاسه نه دی ورکړی او ان تردې چې په ګوزار کښې يې هم ابتدا نه ده کړې. لکه ټولو تاريخونو ليکلی دی چې د خداے ګران رسول (ص) به تقريباٌ په هر جنګ کښې حضرت علی کرم الله وجهه د اسلام د لښکر قوماندان ټاکلو نو حضرت علی (ک) چې د خداے د ګران رسول (ص) د سنتو په ځاے راړلو يو ځانګړے نمونه ؤ چې کله به د جنګ په مېدان کښې خپل مقابل د دښمن قوماندان سره مخامخ شو نو درې خبرې به يې ورته کولې يوه دا چې زۀ تا ته د اسلام د مبين دين د قبلولو بلنه درکووم که دا به يې و نه منله نو ورته به يې وويل چې له جنګ نه لاس واخله او له هلاکت نه مخکښې ستون شه او که دا خبره به يې هم و نه منله نو ورته به يې ويل چې وړومبے ګوزار کوه. يعنې د جنګ په مېدان کښې هم اسلام د جنګ شروع کولو د پېل اجازه نه ورکوی څه دا چې په يو ملک او سيمې باندې حمله وکړی. خو له بده مرغه بيا وروستو د خداے د ګران رسول (ص) د هغو سنتو خيال و نه ساتل شو او په غېر اسلامی ملکونو باندې حملې او تيری شروع شول او د بې ګناه انسانانو قتل عامونو، د هغوی د مالونو حالونو لوټلو، د هغوی اسيران کولو او په خپلې غلامۍ او وينځتوب کښې راوستلو او يا د تورې په زور مسلمانولو ته د اسلامی جهاد نوم ورکړے شو او د خداے د ګران رسول (ص) سنت يواځې د نمونځونو اودسونو تر مسائلو پورې محدود شول او په سياسی، اقتصادی، قضائی اجتماعی، فرهنګی او په تېره بيا جنګی وغېر مسائلو کښې د خداے د ګران رسول (ص) د پېروۍ په ځاے د خپلو نفسانی خواهشاتو پېروۍ ته د اسلام نوم ورکړې شو. چې د دې خبرو د دليل لپاره د اکثرو مسلمانو واکمنانو له کردار څخه د تاريخ کتابونه ډک دی. د تش په نامه مسلمانو واکمنانو د جنګ د دغه روش يو غټ نقصان دا وشو چې غېر مسلم عالمان او پوهان يا د ويرې او يا هم د يو مقصد لپاره په ظاهره مسلمانان شول او بيا يې د اسلام په جامه کښې داسې کتابونه وليکل او يا يې د روايتونو په نامه د مسلمانانو په کتابونو کښې داسې مواد داخل کړل چې يې نه يواځې اسلام ټوټې ټوټې کړ بلکې د اسلام په زرينو او د بشريت د خېر ښېګړې ښکلی تعليماتو باندې يې ګردونه وغورزول.
همدا رنګ بل نقصان دا وشو چې په غېر مسلمه نړۍ کښې د اسلام غوندې د امن او سلامتيا دين يې په يو دهشت ګرد او د تورې له لارې خپور شوی دين باندې مشهور کړ.
ارواښاد مولانا مودودی صېب هم چې په نړيواله سويه کله د غېر مسلمو لخوا په اسلام باندې د ډول دا تورونه وليدل نو په ځواب کښې يې (( خلافت او ملوکيت )) نومې کتاب وليکۀ او دا خبره يې په ګوته کړه چې د تورې په زور د اسلام په خپرولو کښې د اصل اسلام يا د اسلام د راوړونکې هستۍ څه قصور نشته بلکې قصور د هغو ملوک ډوله مسلمانو واکمنانو دے چې د اسلام په نوم يې غېر اسلامی اعمال تر سره کړی دی .
نو بس که نن د مسيحيانو پوپ يا د هغۀ په ډول نور غېر مسلمه عالمان او پوهان په تاريخ کښې د ځينو مسلمانو واکمنانو دغه تريخجن اعمال د اسلام تعليمات ګڼی او يا يې د اسلام په مبين الهی دين پورې غوټه کوی نو دا به غټه بې انصافی وی ځکه چې که د مسيحيت او په تېره بيا د کليسا د مذهبی مشرانو تاريخ ولټول شی نو هغوی تل د عقل، علم، سائېنس او ټېکنالوجۍ مخالفت کړے دے او که چا د سائېنس او ټېکنالوجۍ له لارې يو څيز ايجاد کړے يا يې يوه سائېنسی نظريه وړاندې کړې ده نو د کليسا لخوا پرې فتوې لګېدلی او د عقائدو د تحقيقاتو لپاره جوړ شويو عدالتونو او محکمو ته راښکل شوی دی او حتی اعدام او پانسی شوی دی او همدا رنګ په مختلفو دورونو کښې هغو واکمنانو چې مسيحی يا يهودی دين يې درلود چې کوم ظلمونه په خپلو مخالفينو په خاصه توګه مسلمانانو باندې کړی دی د تاريخ کتونکو نه پټ نه دی او لرې به نه ځو په اوس حال کښې د صهيونسټ رژيم واکداران چې ځانونه يهوديان او د حضرت موسی (ع) پېروکار ګڼی او د بوش په شان د امريکې ظالم واکداران چې ځانونه د عيسائيت دين او حضرت عيسی (ع) پېروکار بولی ظلمونه لکه د نمر څرګند دی او د انسانيت د تباهۍ لپاره يې د ډله ايزو وژلو ډول ډول اېټمی، کېميائی او زهرجنې وسلې جوړې کړی او حتی په هېروشيما او ناګه ساقی باندې يې دغه اېټمی وسلې استعمال کړی هم دی او اوس هم په عراق، افغانستان غوندې هېوادونو کښې بې ګناه مسلمانان د مسېحيت د دغو دعوېدارانو له لاسه په اور او وينو کښې لوغړيږی، او هم په دې وروستيو کښې په لبنان باندې د يهودی دين او د حضرت موسی (ع) د پېروکارۍ دعوا کوونکی صهيونېسټ رژيم چې شا ته يې ټوله مسيحی نړۍ ولاره ده په خپلو ظالمانه حملو سره د زرګونو بې ګناه ماشومانو، ښځو، بوډاګانو او ځوانانو قتل عام وکړ او اراده يې لرله چې له لبنان نه پس په نورو اسلامی هېودونو کښې د مسلمانانو په قتل عام سره د هغوی په ملکونو باندې قبضه وکړی او د دنيا او په خاصه توګه د مېنځنی ختيځ نقشه بدله کړی يعنې سل په سلو کښې يې د امريکې ، انګرېزانو او صهيونېسټ رژيم په غلامۍ کښې راولی خو خداے پاک د ځمکې په سر د خپل حجت د قائمولو لپاره ورته هغه يو موټے حزب الله چې نه ورسره الوتکې وې، نه ټېنکونه، نه توپې، نه سمندری بېړۍ او کيشتۍ وې ټينګ ودروۀ او د نړۍ په پرمختلليو وسلو سره سنبال شېطانی قوت او د هغۀ بادارانو او ملاتړو ته يې يوه تاريخ او معجزه ډوله ماتې ورکړه او د وسلو په نوې ټېکنالوجۍ باندې يې د ايمان غلبه په عملی توګه دنيا ته وښوده. خو امريکه، اسرائيل او برطانيه بيا هم له ظلم او ستم نه لاس نه اخلی او خداے خبر چې نورې څه څه ارادې لری. خو د يهودی او عيسائی دينونو د پېروکارۍ دعوا کوونکو د دغو واکمنانو د دومره ظلمونو او ستمونو باوجود اسلامی نړۍ دومره له انصاف نه کار اخلی چې د دوی د ظلمونو په خاطر د دوی دينونه نه تورنوی او نه دا کارونه د دوی د دينونو تعليمات ګڼی او نه دا وائی چې نعوذ بالله چې دا حکمونه ورته حضرت موسی (ع) يا حضرت عيسی (ع) ورکړی دی بلکې دا ټول د دغو ظالمانو حاکمانو ذاتی فعل ګڼی. لکه يوه ورځ د ايران د اسلامی انقلاب بنسټ اېښودونکی ارواښاد امام خمېنی صېب د امرېکې ولسمشر کارټر ته په خطاب کښې وويل چې تاسو مسيحيان دا وائئ چې حضرت عيسی (ع) فرمايلی دی ((چې که څوک درنه په مخ يوه څپېړه وباسی نو ورته دا بل مخ هم ونيسه)) که څه هم مونږ مسلمانان داسې نا معقوله او له عقل، منطق او انصاف نه د لرې خبرې نسبت يو الهی پېغمبر ته نه شو ورکولې خو بيا هم چې ستاسو دا عقيده ده نو ايا تاسو چې د حضرت عيسی (ع) د پېروکارۍ دعوا کوئ په دغه قول باندې عمل کوئ؟ نه بلکې د دغه قول برعکس عمل کوئ. او همدا رنګ د ايران د اسلامی جمهوريت ولسمشر ښاغلی محمود احمدی نژاد هم د امريکې ولسمشر ښاغلی جارج بوش ته دا خبره کړې ده او وروته يې اشارتاً د امريکايانو، انګرېزانو او صهېونېسټانو لخوا د بې ګناه خلکو قتل عامونه، په نورو هېوادونو باندې تيری، او د هغوی ظلمونه او ستمونه په ګوته کړی دی او پوښتنه يې ترې کړې ده چې ايا دا کارونه له هغه چا سره ښائی چې د حضرت موسی (ع) او حضرت عيسی (ع) د پېروکارۍ دعوا کوی؟
مطلب دا چې د دغو ظالمو حکومتونو د غلطو سياستونو په وجه مونږ هيڅکله د هغوی دينونه نه تورنووو خو په يهودو او عيسائيانو او په خاصه توګه د دوی په مذهبی مشرانو کښې هډو انصاف نشته او د تش په نامه مسلمانو واکمنانو د ذاتی سياستونو او ظلمونو په وجه د اسلام مبين دين او د دې دين ستر الهی پېغمبر رحمت اللعالمين خاتم النبيين حضرت محمد مصطفی (ص) تورنوی. خو دلته به دا خبره وکړو چې د دا ډول بې منطقه او بې دليله وېنا د دغه پوپ خپله وېنا نه ده بلکې د دې شا ته امريکه، برطانيه او صهېونېسټ رژيم غوندې شېطانی قوتونه دی ځکه چې د دا ډول کارونه څه نوې خبره نه ده بلکې له سلمان رشدی او تسليمه نسرين نه واخلې د خداے د ګران رسول (ص) په شان کښې د ګستاخانه کارټونونو د جوړولو او د ګوانټانامو په جېل کښې د قران مجيد د بې حرمتۍ تر وخته پورې دوام لری او دا ټولې لوبې د اسلام او مسلمانانو په خلاف د يو خطرناک سازش کړۍ دی چې د شپاړسم بنېډېکټ پوپ وروستنۍ وېنا هم د دې سازش يوه برخه ده. او دا لوبه به لا روانه وی د نړيوال استکبار او عالمی کفر لخوا د دغو ټولو سازشونو د ناکامولو يواځېنۍ لار د مسلمانانو په خپل دين باندې په صحيح توګه پوهېدل، دينی او سياسی بېداری او په خپلو کښې يووالے او پېوستون دے او په خپل منځ کښې د داسې متحجره او جاهلو ډلو چې اسلام په فرسوده او وروستو پاتې شکل کښې يا په خپله او يا هم د امريکې په سازش سره وړاندې کوی مخنيوے دے.
او د اسلامی هېوادونو سياسی او مذهبی مشرانو ته پکار دی چې په دې نازک دور کښې چې هر خوا ته د اسلام په خلاف مختلف جالونه خوارۀ شوی دی خپلو سياستونو او مذهبی باورونو ته بيا يوه کتنه وکړی او د تعصب عېنکونه دې له سترګو لرې کړی او خپل هېوادونه دې لکه د ايران په شان د امريکې له غلامۍ نه ازاد کړی او که د استکبار د حملو، تېريو او ظلمونو په وړاندې مقاومت او مبارزه کول غواړی نو بيا دې د لبنان حزب الله د ځان لپاره نمونه وګرځوی. ځکه چې هغوی په عملی توګه د خداے د دې پاک کلام چې: (( وَ اَنْتُم لاَعْلَون اِنْ کُنْتُمْ مومِنين )) تفسير په عملی توګه دنيا ته وښودو چې د مومن لپاره ماتې او شکست نشته بلکې تل به غالب او کامياب وی او په اسلام کښې د تېښتې او پټېدو ګنجائش نشته هر څه چې وی په مېدان به وی او د خوشحال بابا (رح) په قول چې
پـــه جهان د ننګيالی دی دا دوه کاره
يا به وخوری ککرۍ يا به کامران شی
يعنې د دې دوو ترمنځ بله خبره په اسلام کښې نشته او هر کله د کفر په لاس دې ماتې وخوړه او ذليل او خوار شوې نو پوه شه چې د قران مجيد د ذکر شوی مبارک ايت له مخې مومن نه يې او هسې په خوله مسلمان يې .
په هر حال مونږ د شپاړسم بنېډېکټ پوپ دا غېر ذمه دارانه او له تعصب نه ډکه وېنا په سختۍ سره غندو او هغۀ ته پکار دی چې نه يواځې له مسلمانانو نه بخښنه او معافی وغواړی بلکې له خپلې عهدې نه دې څنګته شی ځکه چې د دا ډول کس چې د شېطانی قوتونو د سازشونو په عملی کولو کښې ونډه لری د نړۍ د يو دين د پېروکارو مشری نه شی کولې او د دې مشرۍ اهل نه دے.


جنرال صاحب ! اغزن سيم يې دحل لار نه ده

چهارشنبه, 19 دلو 1384 00:00

ليکونکی :حبيب اله غمخور


دوهمه برخه
ايااغزن ديوال په رښتيا دتروريستانود مخنيوي لپاره جوړېږې اوکه پدې بهانه دډيورند کرښه په رسمې سرحدبدلول غواړې ؟
کابل ته دپرويز مشرف دوروستی سفر نه دري ورځي وړاندي داخبر چي دډيورنډ پر کرښه داغزن ديوال جوړيدل دهغه کميسيون په موافقه پيل شوي دي کوم چي دپاکستان او افغانستان دهيوادونو تر منځ دورستيو تاوتريخوالي اوافغانستان ته له پاکستان څخه دتروريستانو دراتگ دمخنيوي په خاطر جوړ شوی دی .داخبر په ټوله نړۍ کې دافغانانو دنفرت وړوگرځېد اوپدي هکله يې جدي غبرگون ښکاره کړ.
داکميسيون په هيڅ ډول دافغان ولس اودپولې هاخوادپرتوقومونوله موافقي نه پرته پر خپل سر دپښتنو اوبلوڅوقومونوپه کورکې اغزن سيم د تير ېدو حق نلري . تر اوسه په افغانستان کې هيڅ کوم مقام ته دولس لخواداصلاحيت ندۍ ورکړه شوی چي دافغانستان اوپاکستان ترمنځ د پولي په هکله دکرښې ددواړو خوادپرتو خلکو له دارادې او خوښې نه پرته دي پر خپل سر پرېکړې وکړي .


که په لنډه توگه ددي منحوسي کرښي پس منظرته نظر واچوو دابه راته څرگنده شي له هغي ورځي نه چې دانگليسي پلاره اوهندي مورنه دا ارامزاده منځته راغلۍ،پر خپل سر ئې ځان دخپل پلار (انگريز ) ميراث خور بللۍ ؛ مگر داځينې ورکه ده چي کوم ميراث خوړلاي شي اوکوم يي ستونۍ ورڅيری .
دپاکستان او افغانستان تر منځ په ټولو ديپلوماتيکو مناسباتو کښي دپاکستان دسياست دملاتير همدا په افغانستان باندي د ډيورنډ دخائينانه کرښي منل جوبړوي . زه دوي دبې شرمانه تلاښونو څو بيلگې دلته راوړم تر څو لوستونکی پدي پوه شي چي پاکستان هيڅ وخت دافغانستان سره دواقعي دوستی علاقمند نه و ،اونه به په راتلونکی کښي داکار وکړي ؛تاريخ شاهد دۍ چي پاکستاني چارواکو له ديموکراته تر جنراله تل خپلو کرغېړنو مخوته درسيدو په خاطر لومړۍ په افغانستان کې دولتي چارواکي او افغان ولس له ستونزو سره مخامخ کړي اوبيا يې دهغوي داوارولو لپاره گويا دوستۍ لاس ورغځولی دی ،خو دغه راغځول شوۍ لاس هم تل تر څېنگلو په زهرو ککړوي .
۱/ داچې دپاکستان دجوړېدو نه بياد مرحوم داؤد خان دحاکميت تر وخته په کومو نيرنگيو او ډولونو دافغانستان په کورنيو چارو کې مداخلې کړې اويا يي دولتي چارواکو ته دډيورند دکرښې دپه رسميت پېژندلو لپاره مراجعي کړي ټولو ته څرگندي دي دلته يې دتکرار ليکلو نه ډډه کوم ،په حقيقت کې پدې ورستيو لسيزوکښي دمنظمي مداخلې پيل له هغه ورځي شروع کيږي چي پاکستاني استخباراتوپه پښور کې د احمدشاه مسعود هرکلی وکړاوبيا يي هغه ديوې ډلې سره په هر څه سمبال دداودخان دحاکميت په مقابل کي پنجشير ته راولېږه او تر هغه وروسته يې گلبدين اوبيا دجميعت ډله يوپه بل پسې په پاکستان کي ومنل اوهلته يې دهغو په روزنه پيل وکړ.
۲/ پسله هغه چې په افغانستان کې دولتي واک مرحوم نورمحمد تره کي ترلاسه کړ ،غرب په اشاره ددې ډارنه که په افغانستان کې دغه غورځنگ بريالی شي ،اوهغه څه چې داگوند وايي پلي شي په هغه صورت کې به له يوې خوا په پاکستان او ايران کې امريکا پلوه حاکمانو حاکميت له جدي خطر سره مخامخ شي ،اوددغو هيوادو ولسونه به په افغانستان کې دمثبتو تغيراتو په ليدلو سره دخپلو حاکمانو دقدرت دماڼۍ دړنگېدو پر خلاف راپورته شي، متاسفانه دغه گوند هغه څه چي په خپله کړنلاره کې ليکل وه پياده نکړه دگوند داخلي ستونزي ،دحکومت کولو تجربه نلرل اودجامعي عيني واقيعتونوته دقيقه پاملرنه نه کول ،دا اويوشميرنور کورني اوبهرني دلايل او فکټونه ددې باعث شول چې افغان ولس پر مخ دسوکالۍ پر ځاي دبدبختۍ دروازې پرانيستل شوې . دبلي خوا دساړه جنگ په دوران کې غربي نړۍ او امريکا په هيڅ ډول په سيمه کې دشوروي دسياسي او اقتصادي نفوذ دپراختيا موندلوسره موافقه نه وه . امريکا او غربي هيوادودپاکستان دآي اس آي داستخباراتي سازمان په مرسته دهغو پذريعه چې دمرحوم داودخان دحاکميت پر ضد يي روزلي وه دافغانستان په کورنيو چاروکښي پدې نامه چي دمرحوم نورمحمد تره کي پلويان اودحاکم گوند غړې کافران دي ،داسلام له مقدس دين له نامه نه يو ځل بيا ناوړه استفاده پيل کړه ،خلک دحاکميت پر خلاف جگړې او بغاوت ته تشويق سول . دهمدغه کال په مني ضياالحق په يوه ناڅاپي سفر کابل ته راغۍ اوپه پغمان کښي يې دنورمحمد تره کي سره په خبروکي دغه ټکي ته په ډيرو دپلوماتيکو پېچلو الفاظواشاره وکړه که چيري دافغانستان نوی حاکميت دډيورند کرښه په رسميت وپېژني پاکستان حاضر دی دافغانستان سره ډيري مرستي وکړي او دکډوالو ددباره راگرځېدوزمينه برابره کړې . نورمحمد تره کي په ځواب کې ويلي وه : ((. . . دپاکستان خواريکښان اوعام ملت دافغانانوورڼه او دوستان دي،موږ دپاکستان په داخلي چاروکي دمداخلې کولو اراده نه لرو،خو دپښتنو او بلوڅو دملي خوداراديت غوښتلو دهيلو،دبشر دحقوقو داعلاميو او بين المللي قوانينو سره سم په سوله ايزلارودحل کولو حمايه کوو.دسرحدي کرښو منل اونه منل زموږ دانقلابي دولت دواکهوتلی کاردی ،اودپښتونستان مسله داستعمار له دوري څخه راپاته سوې لانجه ده ،پدغه هکله دافغانستان دلويو جرگواودخلکودارادو پرته څه نشو ويلاي )). هغه وخت چې په ۱۹۷۹م کال دسپتمبر په مياشت کې نورمحمد تره کی دناپېيلو هيوادو په کنفرانس کي دگډون لپاره کيوباته تللی و ،هلته هم دهغه او ضيا الحق تر منځ په خبرو کې دا مسله دضيا الحق لخوا يو ځل بيا ياده شوي وه ،خو دتره کي لخوايې هغه په پغمان کې ورته ويل شوی جواب يوځل بيا تکرار واورېد .
۳/ افغانستان ته د پخواني شوروي ترراتگ وروسته ډير شمير افغانان پاكستان ته كډوال شول، پاكستان د((اسلام پوله نه پيژني)) تر مذهبي شعار لاندي وغوښتل د ډيورند د كرښي شخړه د ځان په ګټه حل كړي وتوانېدلاي شول د اول ځل لپاره د ګلبدين حكمتيار لخوا د پاكستان او افغانستان تر منځ د كانفدراسيون وړانديز وکړي ، د افغانانو د ډير ستونزمن حالت سره بيا هم هيچاددغه پلان او شعار ملاتړ و نه كړ.
۴ / كله چي گرباچف دگوند په کنگره کې له افغانستان څخه دخپلو پوځونو دايستلو اعلان وکړ، د پاكستان دهغه وخت صدراعظم محمد خان جونيجو د ژنيوا دسولي تړون دلاسليك په هكله د پاكستاني ګوندونود ملاتړ ترلاسه كولواود هغوي سره دمشورې په خاطر د پاكستان د ټول ګوندونو په گډون يوه پراخه غونډه راوبلل ، په دغه غونډه کې د پيپلز پارټۍ مشري ((بي نظير بوټو))چې اوس دحق اوعدالت چيغې له لندن څخه وهې غوښتنه وكړه چي پاكستان بايد د ژينواد تړون د لاسليك په بدل كي له افغانستان نه وغواړي ترڅو د ډيورنډ كرښه د دواړو هيوادونو درسمي سرحدي پولي په توګه په رسميت وپيژني .
۵/ په كابل كي د قدرت په سر د تنظيمي جګړوپاکستان ته دمجال ورنه کړ چي دمجددي اويارباني نه دډيورند دکرښي دمنلو غوښتنه وکړي ، په هيواد کښي حالاتو داسي تغير وخوړ چي پاکستان او امريکاپه گډه په افغانستان کې دپه اصطلاح جهادي تنظيمو دحاکميت پر ځاي دطالبانوپه نامه يو حرکت له پاکستان څخه پيل اوډير ژريي دحاکميت پرگدۍ کښيناوه ، داچي دغه حاکميت څومره وکولاي شول دپاکستان اوپه پاکستان کي دافراطې اونسټپالو ډلوکرغېړني موخي پلې کړي دابل سوال دئ اوداچي ولي امريکاوغوښتل په خپل لاس قدرت ته رسولي دومره ژر له واکه گوښه کړې نن زموږ دغبرگون ليک موخه نه ده ،يوڅه چې موږ ته څرگند دی هغه دادی چې ، دهمدغو طالبانو چې ترهمدا اوسه ددوي په مالي اومادي مرستوپه افغانستان کې په جگړه مصروف دي ،افغاني وجدان داونه منل چي خپله خاوره پر تورلينگيو پاکستانيانو خرڅه کړي ، يو هیأت دسرحداتو دوزير مولوی جلال الدین حقانی په مشرۍ د پاكستان دصدراعظم نواز شریف سره دخبرو لپاره پاکستان ته ولاړ اوهلته يي دپاکستاني چارواکو نه وغوښتل چي خپلې تاڼې بيرته هغو ځايو ته چي مخ کښي له جهادنه ( دسردارمحمد داؤد خان په وخت کې وې )انتقال کړې .پردي موافقه وشوه چې دواړي خوادي دکرښي دپخوانۍ نقشي له مخي موافقي ته سره ورسېږې . دډيورنډ دکرښي دسرنويشت په هکله طالب چارواکو وويل چي تر اوسه موږ ټول افغانستان تر خپل سيا سي نفوذ لاندي نه دی راوستلۍ او نړيوال هم دوي په رسميت نه پېژنې او داسي يوه شورا چي وکولاي شی دافغانستان دټولو خلکو استازيتوب وکړي هم نشته چي پدې هکله تصميم ونيسي ، ځکه نو خبره راتلونکی ته پاته شول ،دوي داړينو نقشو د پيداکېدو په تلاښ کې شول چي پنځلس ورځې وروسته تر دغو مذاکراتو نواز شریف له واک نه ايسته هر څه بي نتېجې پاته شول .
اوس د ترهګري سره د مبازري په پلمه پاكستان يو ځل بيا غواړي دا كرښه پرافغانستان په رسميت وپيژني اود همدي خامي هيلي د پوره كيدو په خاطر مشرف په ۲۰۰۵ م کال هغه وخت چي دملگروملتو دسازمان په غونډه کي دبرخي اخيستو لپاره امريکاته تللۍ و دامريکا له بهرنيو چارو وزيري کاندوليزرايس سره په خبروکي دا وړانديز وکړ ددي لپاره چې دپاکستان څخه ا فغانستان ته دترهگرودتيرېدو مخه نيول شوې وي اړينه ده چي د افغانستان او پاكستان پرپوله اغزن تارونه وغځول شي . دسياسي څېړونکی پدي باور دي ، پردي سره بيره چي پاکستان پدي ښه پوهيږي چې ددواړو هيوادو تر منځ سرحدي معضله تر اوسه نده حل شوې دداډول وړانديزپه وړاندي کولو سره نوې سياسي ستراتېژې مطرح کوي .
دپرويزمشرف داوړانديز دکرښي دواړو خوا پرتو ولسونو دسخت غبرگون اونفرت دڅرگندولوسره مخامخ شو ، خوپاکستاني چارواکو دا ځل هغه څه چې په ديگ کښي وه په کاسه کي راويستل ، د سرحد ايالت ګورنر خليل الرحمن وويل : څرنگه چي د ډيورنډ دكرښي ميعاد تير شوی دی د پاكستان حكومت بايد د افغانستان حكومت سره پدې هکله خبري وكړي ترڅو يو نوي تړون لاسليك شي . دا و هغه شف شف !
دپاكستان دټولو هڅو محور همدا دی چي افغانستان بايد دډيورنډ كرښه په رسميت وپيژني ، اوس چي افغانستان د ترهګري سره په جګړه کې بوخت دي د پاكستان لخوا د ډيورنډ پر كرښه په ه بڼه چې کيږي دسرحد په توگه وپېژندل شي .
داپداسي حال کې چي پدا ټوله موده کې د ډيورنډكرښه نه افغانانو او نه هم دکرښي هاخوا پرتو قومونو لپاره دمنلو وړ گرځېدلې ده، د پښتنو اوبلوڅو ټولو هغه سيمو چي اوس د پاكستان په ولكه كي دي ، سرنويشت بايددنړيوالو منل شوو اصولواو دبشر دحقوقو داعلامي پر اساس ددواړو خوا دپرتو قومونو ديوي باصلاحيته مقام چي دولس دواقعي ارادي څرگندونکی وي ددپرېکړې له مخي وټاکل شي .
د سپتمبر دخونړيوپيښونه وروسته دپاكستان پوځي حكومت دطالبانودپلوي نه په ښكاره لاس په سر شو،اودتروريزم په وړاندي دنړيوال ايتلاف ديوه متعهد غړي په توګه يي دتروريزم په ضد جګړه كي دفعال رول لوبولودروغجن سياست پلي کول پيل کړه،دامريکا اونړۍ دنورو هيوادنه يې پدې نامه تر ((پنځه ميليارډه )) زيات ډالر ترلاسه کړه .
په افغانستان كي ناامنيويوځل بيا دتروريزم سره دمبارزي په هكله دپاكستان درول په اړه دافغانانو اونړيوالو سره يولړپوښتني اوانديښني راپيداكړې .
عملأ داټولوته ښكاره شوه چي زموږ په هيوادكي دوروستيوناامنيو او کورنی تاوتريخوالي اساسي عوامل دپاكستان له خاوري راولاړ شوي دي ،دهيوادپه جنوب اوجنوب لويديځوسيموكي دامنيتي ځوا ك و نو دعملياتوپه ترڅ كي چې كوم ترورستان نيول شوي له هغونه داسي شواهد اواسناد لاسته راغلي چي په ښكاره توګه زموږ په هيوادكي دپاكستان دلاسوهنو شاهدي ورکوي ؛خوپاكستاني مقامات دالاسوهني نه مني ،اوپه زياته سپين سترگۍ سره داسي ښي چي پاكستان دتروريزم په ضد جګړه كي په رښتياسره دافغانستان پلوی او له نړيوالو سره يوځاي ديوه وفادارغړي په توګه دتروريزم پر ضد مبارزه کوي ،په داسي حال كي چې د افغانستان په ناامنيوكي دپاكستان مستقيم اوانكارنه منونكي لاس وهنو باندي پدې ورستيو کښي دبهرنيو هيوادو مشرانو هم اعتراف وکړاو څرگنده يي کړه چي ترهگر اوځان وژونکی په پاکستان کي تربيه او افغانستان ته رالېږل کيږي ،دهالنډدصدراعظم ،هسپانې ،المان ،ايتاليا اوکانادا دځينو مشرانو څرگندوني زمورږددې ادعاد بهترين ثبوت بيلگې دي . پدي ورستيو کښي دامريکا دبهرنيو چارو وزيري ،په خپله دامريکا جهمور رئيس جورج بوش او دامريکا دسفير په ځينو څرگندونو کي له ورايه معلوميږي چې دوي هم دامني چي پاکستان دتروريزم پرخلاف مبارزه کي افغانستان او نړيوا غولوي .
دپرويز مشرف وروستی سفر په درشل کې د بريتانيا د بهرنيو چارو مرستيال وزير کيم هووالس پخپله يوه وينا کي په ډاگه وويل : افغانستان به هغه وخت سوکاله شي چې پاکستان ژمنه وکړي چې دغه هيواد کې به د ترهگرو د روزنې مرکزونه وتړل شي . . . پاکستان بايد د ترهگرو سرچينې وچې کړي . بي بې سې
کله چي پر پاکستان دنړيوالو لخوا فشار راشي بيانو پاكستاني پوځيان او آي اس اي دلاس وهنو څخه په انکار سره ،دالاس وهني دپاكستان دمذهبي ګوندونوكارګڼي .
پښتون سياست وال او څيړونكي افراسياب خټك دطلوع تلويزيون سره ديوي مركي په ترڅ كي دپاكستان دمداخلوپه هكله وويل چي : څه موده مخكي دپيښوردقول اردوقوماندان جنرال صفدرحسين ويلي چي طالبان له سره راغونډيږي اودپاكستان مذهبي ډلي له دوي سره همدردي لري ،دخپلوګوندونوكسان ورسره ملګري كوي اوافغانستان ته يي ليږي ،خووروسته دپاكستان دمذهبي ګوندونواتحاد ( ايم ،ايم ،اي ) داخبره ردكړه اوپه دي هكله مولانا فضل الرحمن يوبيان وركړاوڅرګنده يي كړه چي دامذهبي ګوندونه ،نه دي چي افغانستان ته دوراني لپاره كسان ليږي ،بلكي داپخپله دپاكستان حكومت دي چي داكاريي پيل كړي اوپه دي لړ كي يي دمانسهري ديوه نظامي كمپ يادونه هم وكړه چي په دغه كمپ كي زيات شمير كسانوته نظامي زده كړي وركول كيږي اوبيا افغانستان ته دورانيولپاره ليږل كيږي ؛ دپاكستاني مشر جنرال پرويز مشرف دمولانا داخبره په كلكه وغندل اوپه ښكاره يي وويل :چي دادمولانا فضل الرحمن دجميعت العلما ګونددی چي له طالبانوسره همدري اوهمكاري لري ،طالبانوته يي پناه وركړې اود هغوي سره يوځاي افغانستان ته خپل كسان ليږي اوپه افغانستان كي ترورستي اعمال ترسره كوي .
افراسياب خټك زياته كړه چي دجنرال مشرف داڅرګندوني څه ساده خبري نه دي داډيري جدي خبري دي ،داپه پاكستان كي دحكومت اومذهبي ګوندونوترمنځ ديوه نوي سياسي كړكيچ شروع ده . افراسياب خټك وايي : دتروريزم سره دمبارزي اودافغانستان په هكله دپاكستان سياست رښتيانی سياست نه دي د همدغه دروغجن سياست له امله پاكستان ته داټولي ستونزي اومسئلي راولاړي شوي دي پاكستان ته په كارده ترڅودرښتيني سياست لاره غوره كړي اودتروريزم سره دجګړي په ډګر كي خپل رغنده رول ولوبوي ،او دافغانستان په وړاندي ددښمني اودوه رنګي له سياست نه لاس واخلي .
دپاكستان مشهورژورناليست احمدرشيد هم په افغانستان كي دپاكستان دمداخلو، دپوځي حكومت اومذهبي ګوندونوداختلاف په هكله پخپله يوه وروستي مركه كي وايي : ما په دي وروستيوورځوكي دافغانستان دپيښوپه هكله دجنرال پرويزمشرف سره دوه نيم ساعته ناسته لرله ، اوله هغه نه مي دافغانستان دپيښو اومداخلو په هكله پوښتني وكړي ، هغه په ښكاره وويل چي دامداخلي نه دپاكستان دپوځ له لوري اونه هم دپاكستان داستخباراتو(اي ،ايس ،اي ) له لوري دي داټولي مداخلي دمولانا فضل الرحمن دګوند له لوري ترسره كيږي ،دغه رازهغوي زياته كړه چي ځيني مذهبۍ كړۍ په كويټه كي شته چي دطالبانوسره مالي اولوژيستيكي مرستي كوي ،همداډول يوشميركسان دپيسوپه وسيله راغونډيږي اوافغانستان ته دورانيولپاره دطالبانوسره يوځاي ليږل كيږي . جنرال مشرف په خبرو کې يې داسي وښودل چې گواکي دمذهبي ډلو په دغو مداخلو کې همغاړۍ نه دی ،پدې صورت کې کيداي شي دجنرال مشرف نه پوښتنه وشي ،دغه مذهبي ډلي چې هغه ورته اشاره وکړه په پاکستان کي اوسي؟ دپاکستان قوانين مني؟ ايادوي رسمي فعاليت نه کوي ؟اوپه دولتي اړونده ارگانو کې ثبت نه دي؟ ايادوي په پارلمان او سوبه يي حکومتوکې استازي نه لري؟ اونوري . . . اياجنرال صاحب له دېنه سترگې پټو ي کله چي دپاکستاني واکدارو اړتياوي دوي مظاهرو او بيرغوسوځولوته دشارواټونوته راباسي ؟ دآي اس آي او دغو مذهبي ډلو تر منځ دډيرو نژدې او محکمو اړيکو څخه سترگي پټوي ؟ داهر څه تر لمر روښانه فاکټونه دي له هغوي منکرېدل دافغان ولس اونړيوالو په سترگوکښې دخاري اچولو مفهوم لري اودهيچا لپاره داراز څرگندونې دمنلو وړ نه دي .
په پاکستان کې دجمعيت العلماي اسلام مشر مولانا فضل رحمن بيا ټولي نړئ ته په جار سره وويل چي اوس ، ترهگر ان دوزيرستان له لاري افغانستان ته ليږدول کيږي اودمانسهري په پوځي کمپونو کي روزل کيږي ،مولانا نه يوازي داچې له پاکستان څخه افغانستان ته دترهگرو درالېږلونه پرده پورته کړه دايي هم نړيوالو ته څرگنده کړه چې دما نسهري په سيمه دروزلو کمپونه هم شته . مولانا صاحب ته بايد څرگنده کړوچې موږپدي کوټلی باورلرو ،دترهگرو دروزلو داسي کمپونه چې يووازي دپاکستان استخبارات ،پوځې او دولتي اړونده چارواکي پري خبر دي ډير شته .
دخيبر دتلويزيون سره په يوه مرکه کې دنشل عوامي گوند مشر اسفنديار ولي واضح او څرگند وويل چې : پاکستان دتروريزم په خلاف جگړه کې صادق نه دی اوپه افغانستان کې يې خپل رښتيني کردار نه دي ترسره کړي ،هغه زياته کړه د پاکستان له لوري اوس هم دافغانستان په وړاندي يوه منظمه جگړه روانه ده ،اوپه افغانستان کې يې دروانو غلچکي بريدونو او ورستيو زړه بوږنوونکو پېښو ملامتي پر پاکستاني چارواکو واچوله ،اوڅرگنده يي کړه چې طالبان په يوازني دداسي منظمو حملو او بريدونو توان نلري .
دحاجي عمر چي په جنوبي وزيرستان کي يي ځان ددولت دمخالفو ډلو مشر باله پسله هغه چې دپاکستان دحکومت سره کابل ته دمشرف تر راتگ څو ورځي دمخه دهمکاری تړون لاسليک کړ وويل : دپاکستان ددولت سره مي قرارداد وکړ چې دپاکستان د مرکزي حکومت سره به جگړه نه کوي ،ولي په افغانستان کي دبهرنيو قواوپر خلاف به مقاومت ته دوام ورکوي ،دا ډول ويناوي ددې څرگنده بيلگه نه ده چې دا ښاغلی تر پردي شاته همدا اوس هم دآي اس اي په هدايت دافغانستان په پاکه خاوره کې دپاکستاني پوځيانو تور ارمانونه تر سره کوي ؟ که داښاغلی دومره پر اسلام مين او فدايي وي کېداي شي فلسطين ته ولاړ شي، ولي هلته نه ځي ؟ ولي په خپله پاکستان کې دبهرنيانو پر پوځې اډوباندي دجهاد ږغ نه پورته کوي ، په پنجاب او اسلام اباد کي څه تيريږي ؟ او نور داسي په سلهاو ولي . . . ! دليل يې روښانه او څرگند دی دپاکستاني چارواکو دته دداډول کړنو دستور نه دی ورکړۍ .
ښاغلې حاجي عمر اونوروهغوته چې دافغانستان مسلي ته مذهبي رنگ ورکوي يوازي دافغانستان دوتلي سياسي څيړونکی او ليکوال عبدالحميدمبارز پدې هکله نظر چې دپژواک خبري آژانس ته ويلۍ کاپي بولم هغه وايي : (( بنيادگراها و ISI پاکستان يکى شده ،مردم ما را تحريک مى نمايند.)) هغه زياته کړه دافغانستان موضوع مذهبي بڼه نلري ،که افغانان نه واي اوس به دهر پاکستاني نوم هيره سنگ اويا هيرالال واي ،پاکستان موږ ته اسلامي ښوني نشي کولاي ،دا افغانان وه چې دوي ته اسلامي ښووني وکړې .))
همدا ډول داکترنورانى څېړونکی او ورځپاڼه ليکونکی دمبارز صاحب دخبرو په تايد وايي : (( اين سياست تحريکى حلقات معين احزاب اسلامى و ISI است که افغانستان را اشغال شده براى مردم ما نشان ميدهند و تبليغ مى نمايند.)) نوموړی وړاندي وايي :(( اين مسلم است که طالبان حمايت گر بيرونى دارند و پاکستان مردم ما را تحريک مى نمايد، تلاش مى نمايد که رهبرى پروسۀ فعلى جهانى را در ارتباط افغانستان بدست گيرد .)) نوموړئ وړاندي وايي : ((همچنان پرتو نادرى مدير مسؤول مجلۀ جامعۀ مدنى و کارشناس ، به آژانس خبرى پژواک گفت که سياست ستراتژيک پاکستان اصلاً تغير نکرده به ظاهر چاره اى ندارد تا خود را عضو ائتلاف ضد تروريزم نشان ندهد،اما در حقيقت تا زمانيکه امتياز خود را در ارتباط خط ديورند نگيرد، آرام نمى نشيند.))
حبيب اله رفيع هم دامني چې : (( پاکستان غواړي چې افغانستان ناارام پاتې شي او له دې نه هغوى ګټه واخلي دډيورنډ دکرښي سهيل ته پراتو قومونو کور واکي له منځه يوسي ، دا پاکستانى خپرونو او لاس پوڅو ته چې هر رنګه ISI ډول وهي هماغسې ورته اتڼ کوي .))
دپاکستان مشر په خپل وروستي سفر کې دخبريالانو سره په مرکه کښي ومنل چې چې ځينې القاعده او وسله وال طالبان لا هم د دوى له خاورې افغانستان ته اوړي خو د دۀ په وينا يې مخنيوى خورا گران دى . داچې ولي گران دي دا هغه پلمه ده چې پاکستاني چارواکي يي په يوه اوبله بڼه وړاندي کوي
د ډيورنډ كرښي نه هاخوا د قبايلي سيمو پښتانه اوبلو څ کور واکي درلوده پنجابي واكمني يې په پوره توګه نده منلې، پاکستاني جنرالان د ترهګري سره د جګړي په نامه غواړي هغه ټولي قبايلي سيمي چي تراوسه يې يو څه خپلواكي درلوده ترخپلي ولكي لاندي راولي .
په قبايلي سيمو خپلي واكمنی ته د پراختيا وركولو په لوبه كي په افغانستان كي ورانكاريو ته د لمن وهلو له لاري د ترهګري پرضد د جګړي په اوږدېدوكي يو بل عمده هدف هم لري ،پدې نامه پاکستان دقبايلو پدغو سيمو کښي تر
(( ۸۰ ))زره زيات پوځ ځاي پر ځاي کړ او )) ۷۶۱ ))پوستې يې جوړي کړې که دا ((۸۰))زره پر ((۲۴۰۰))ووېشو نو معلوميږي چې پر هر کيلو متر څومره پوځي کسان پراته دي . طبعي ده چې دپوځي اکسان به وسله اودرادار وسايل هرومرو له ځان سره لري ؟ غير له هغه نشي کيداي يوسيمه وساتل شي ،اوس تاسو فکر وکړۍ چې د دغه پوځ په موجوديت کې ترهگر له پاکستان څخه راتيرېږي اوتر عملياتو وروسته دوباره په ډاډه زړه پاکستان ته ځې مگر دوي يې نه ويني ؟؟؟ واقيعت دادۍ چي دا پوځ دکرښي نه دترهگرو دراتيرېدودمخنيوی لپاره نه دی ځاي پرځاي شوۍ په همدي پلمه داپوځ پدغه سيمه کې ددې سيمي دخلکودعنعنوي اوتاريخي کور واکی دله منځه وړلو اوهلته دپاکستاني جنرالانودظلمونو او تيريو په مقابل کي دپاڅون دځپلو په خاطرځاي پرځاي شوی دی ؛ او تر څوچې داجنرالان لازم وبولي هلته به پاته وي .
دهرالد تريبيون ورځپاڼي چې بريتانيا کې چاپيږي ، دروان م کال دجوزا دمياشتي په څلرمه نيټه دپنجشنبې دورځي په خپرې شوي گڼې کې په افغانستان کې دنا اراميو دډيرېدواو دپاکستان داستخباراتي سازمان ( ISI ) درول په هکله دنړی مشهور ليکوال امين صيقل په خپله مقاله کې ليکي : ((تحليلگران استخبارات (سازمانهای جاسوسی) غربی به صورت گسترده ای معتقدند که بدون حمايت پاکستان و اجازه استفاده از قلمرو اين کشور، طالبان نمی توانستند تا به حدی که امروز ديده می شوند، منسجم شده و قدرت مقابله با ارتش افغانستان و نيروهای ائتلاف را پيدا کنند.)) هغه وروسته ليکي(( حتی اگر ژنرال پرويز مشرف رييس جمهور پاکستان، شخصا به سياست عدم دخالت در افغانستان متعهد باشد، نمی تواند ادعا کند که سرويس استخبارات اين کشور و همچنين نيروهای بنيادگرای اسلامی، چنين تعهدی را رعايت می کنند. نيروهای بنيادگرای پاکستانی باور دارند که دير يا زود نيروهای ائتلاف از افغانستان خارج خواهند شد و اين امر راه را برای تعيين سرنوشت اين کشور توسط همسايگانش هموار می سازد. دليکونکی په وينا ((با درنظرداشت اين مساله، پاکستان می خواهد در جايگاهی باشد که بتواند منافع خود را در آينده افغانستان حفظ کند و مانع تقويت حضور ديگر بازيگران منطقه به خصوص هند و ايران (در افغانستان) شود)).
هرالد تريبيون پدي باور دی چې (( آمريکا بايد اولويتهای استراتژيک خود را دوباره تعيين کند و خاطرنشان می کند که آمريکا نمی تواند وعده های خود مبنی بر ايجاد صلح، ثبات و بازسازی در افغانستان را عملی کند، درحالی که از طرف ديگر با پاکستان نيز به عنوان يک متحد استراتژيک خود، به نرمی رفتار می کند)).
پاكستاني جنرالان او مذهبي بنسټپال پدې فكر دي چي امريكا او اروپا ديوي اوږدي جګړي توان نلري او په دي توګه به بالاخره لکه روسان له سيمي نه وتو ته به اړشي ،په هغه وخت کښي به پاكستان وكولاي شي يو ځل بيا په افغانستان كي خپله اغيزمنتيا پراخه كړي او دلته د سياسي لوبو نوښت په خپل لاس كي واخلي، اوکه دناټو پوځونه دلته پاتي هم شي نو پاكستان ته به دسيمي د امنيت په ټينګولو كي نسبتاً يومهم رول وركړي او په دي توګه به بياهم پاكستان وكولاي شي د افغانستان په راتلونکو پيښو كي به موثر رول ولوبي . اوپه پراخ لاس به وکولاي شي په حکومتونو کښي خپل لاسپوڅي ځاي پر ځاي کړي ، په هغو صورت کښې به هغه خطر چي د يو آزاد، مستقل، اوځواكمن افغانستان په توگه دوي احساساوه له منځه ولاړ شي . پاكستاني جنرالان په دي تمه هم دي چي ښايي ناټو او نړيوال ائتلاف بالاخره پاكستان ته دسيمي دامنيت په ساتلو كي يو عمده رول وسپاري، پاكستاني جنرالان په دي باور دي چي كه دا كار وشي نو پاكستان به يوځل بيا وكولاي شي په افغانستان كي ستراتيژيكه برلاسي تر لاسه کړي .
نور بيا










جنرال صاحب ! اغزن سيم يې دحل لار نه ده

چهارشنبه, 19 دلو 1384 00:00

ليکونکی :حبيب اله غمخور

دريمه او وروستۍبرخه

پاکستاني چارواکو تل پر خپله خبره په سرټمبگۍ پافشاري کړېده!


دپاکستان دجوړيدونه بيا تر اوسه هغه دچا خبره ددوي چرگ يوه پښه لري ،دافغانستان دټولو چارواکو سره يې داهيڅ وخت نه ده منلې چې دوي دافغانستان په کورنيو چاروکي لاس وهنه کوي ،تل ځانونه دافغانانو دوستان معرفي کوي ،په سياسي ويناو کښي ځانونه دپياوړي اوپر مختللي افغانستان پلويا ن بولي ،مگر تاريخ شاهد دۍ هر هغه حرکت چي په افغانستان کې داقتصادي ،سياسي ،فرهنگي اوټولنيز پرمختگ په لور شوۍ پاکستان په خپلو ټولو امکاناتو دهغه مخه نيولې ده ،پردي ټوله نړی له افغانانو سره قانع دي چي پاکستان په هيڅ ډول حاضر نه دی په افغانستان کې يو حرکت هم دهغوي له نظره ليري وي .




جنرال پرويز مشرف اونور جگپوړی دافغانستان دچارواکو دگوت نيونو اودهيواد په کورنيو چاروکي دپاکستان دبربنډو مداخلو دبيلگو په وړاندي کولو سره بياهم ،دوي دايوه خبره کوي چي موږ هيڅ وخت دافغانستان په کورنيو چاروکي لاس وهنه نه کوو ،موږ ديوه غښتلي اوپر مخ تللي افغانستان دجوړېدو مينه وال يو او دلته امنيت او سوکالي زموږ په گټه هم ده .خوپه عمل کې ددغو خبرو عکس کارونه تر سره کيږي. پاکستاني چارواکي په وار وار خپلي ژمني تكرار كړي او ويلي چي د ترهګري په له منځه وړلو كي به له ټولو لارو چارو نه ګټه اخلي . خو اوس نه يوازي افغانان بلکي دپاکستان بهرني پلويان ،هغه هيوادونه چې دلته په افغانستان کښي يي تر (( ۳۰زره)) زيات پوځونه پراته دي پدې ډير ښه پوهيږي چي د پاكستان ژمني د باور وړ نه دي، دا پنځه كاله كيږي چي پاكستان ژمني كوي مگر عمل پري نه کوي ، پاكستان په هيڅ توګه نه غواړي د افغانستان په وړاندي خپله ستراتيږي بدله كړي، پاكستان بايد يواځي دي ته اړ كړاي شي چې دغو بې شرمانه مداخلو ته دپاي ټکی کښېږدي . که نړيوال په رښتيا سره غواړي په افغانستان کې ارامي او امنيت راشي ، پاکستان بايد دې ته اړکړې چې دافغانستان په اړوند په خپله پاليسي کي له ريښې تغير راولي . مشرف پدې ښه پوه دی چې هيواد يي دتروريزم نړيواله زاله ده ،اودکرښي پر سر بيله دېنه چې سياسي برخه ليک يې معلوم شي داغزنو ديوالو تيرول کومه گټه نلري ،دا خپلو موخو ته درسېدويوه بهانه ده .
که دپاکستاني جنرالانو او مشرف نه دا پوښتنه وشي : ښاغلو دا پنځه کاله پر له پسي په هسپانيا ،فرانسه ، اټاليا ،مصر ،دوه ځله په لندن کې ،اوپه خپله په پاکستان کې په هغه تر سره شووتروريستي عملياتو او انسان وژنه کې څومره پاکستانيانو گډون درلود ؟ داکسان چيري روزل شوي وه ؟ بيا چوپه خوله پاتيږي .
داپه افغانستان کې ځانمرګي بريدونه ، دديني عالمانو ، د ښوونځيو ښوونكو اوزده كونكو او په افغانستان كي د بيا ودانولو په چارو بوخت بهرني او كورني كاركونكي وژل ،تښتول دا دعادي خلکو کار دی او که ددې دندو دترسره کولو لپاره لازمه ښوونو ته اړتيا شته ؟ حقيقت خو دادی چي دا دنالوستو اوناپوهو کسانو کار نه دی ددې موخي دتر سره کولو لپاره بايد معين خلک روزل شوي وي ،چې په وار وار دطالبانو وياندو دامنلې ده چې يوازي دځان وژنو لپاره يي په سلهاو کسان روزلي دي . سوال پيدا کيږي دغه روزنتونونه چيرېدي ؟ په افغانستان کښي ددې کار امکان قطعأ نشته ،طبعي اوتر لمر روښانه خبره ده چي دپاکستان په خاوره کي او دماهرو تروريستي کارپوهانو لخوا ورته ښوونه کېږي . مغزونه يي دومره ور مينځي چې ځان وژنې ته اماده کيږي ،داکار په ساده خبرو او ساده تبليغ نشي کېداي ددې لپاره ټاکلي ميتودونه شته چې دهغو پوسيله ځوانان او بې گناه انسانان ځان وژنې ته اماده کيږي .زموږ ددې وينا اوڅرگندونو نه يوازي افغاني چارواكي بلكي نړيوالي رسني اومنابع هم پخلئ كوي دوي وايي : چي اوس هم دپاكستان په بيلا بيلو سيموكي د ترهګري ځالي شته اوله هغه ځايه ترهګر افغانستان ته راځي او د ورانكاري عمليات ترسره كوي. په باجوړکې د ائتلاف د پوځونو لخوا په بريد كي د القاعده د يوشمير مهمو غړو مړينه او پاکستان کې دځينو تروريستانو نيونه چي د پاكستان د جمهور رئيس پرويز مشرف هم تائيدوي ، ددي خبري پخلي كوي چي په پاكستان كي د ترهګري ځالي شته .
داستراليا دبهرنيو چارو وزير (( الکساندر دوانر)) په يوه مطبوعاتي کنفرانس کي چې دکاناډا دبهرنيو چارو وزير(( پیتر مکی)) هم حاضر و وويل : زه پدې عقيده يم چې دپاکستان امنيتي قواوي د طالبانو همفکری و همدردی لري . هغه وويل : طالب جنگجویان په پاکستان کي پناه ځايونه لري ،اوپدې کي هيڅ شک نشته چي په پاکستان کښي دامنيتي ځواکونو په گډون داسي کسان شته چې دطالبانو حمايت اوملاتړ کوي .
د۱۳۸۵ ز کال دسنبلې په ۲۸ په هغه غونډه کې چې دپاکستان دسياسي گوندونو درهبرانو او استازو په گډون جوړه شوي وه ،ويناوالو پر پرويزمشرف باندي په انتقاد کولوسره دهغه سمدستي گوښه کېدلو غوښتنه وکړه. دباختر اژانس دخبر په حواله عمران خان دجنبش انصاف پاکستان رهبر پدې غونډه کې وويل : جنرال مشرف دولس داستازو په عوض ټول دولتي واک په خپل لاس کې اخيستی چې دا دملک داساسي قانون خلاف کاردی .
اسفند یار ولی خان وويل : دکشمير په مسله کې دپاکستان حکومت د هلیکوپتر او جت الوتکوڅخه استفاده ونه کړه مگر د وزيرستان او بلوچستان دخلکو په مقابل کښي يې ډير بې رحمانه دهوايي قواو نه کار واخيست .ولی خان علاوه کړه اوس مشرف وايي طالبان په پښتنو پوري اړه لري پداسي حال کې چې دا هيڅ حقيقت نلري ،طالبان دپاکستان حکومت په ځانگړې توگه د آی – اس - آی پيداوار دي .
ميرمن نسيم ولى دخپل ژوند دملگري ولي خان تر مرگ وروسته دالومړۍ ځل و چې په پيښور کې يې په غونډه کې خبري کولې وويل : طالبان او القاعده دپاکستان او امريکا داردودغلط سياست په پايله کې راپيداشول ،هغه چا چې دا اور بل کړی اوس خپله پکښي سوځي . هغې پداسي حال کې چې دطالبانو داوسني فعاليت سره يي خپل مخالفت څرگند کړ وويل طالبان بايد فکري تحريک ولري اودجگړې څخه لاس په سر شي . هغي زياته کړه طالبانو دتحريک پر ځاي په ويرانيو،شپه او ورځ يې دخلکوپه وژنه لاس پوري کړی دی ،طالبان خپله دوږخ غواړي ځکه دخلکو وژل لويه گناه ده چې د مرتکب ځاي يې په آخيرت کې دوږخ دی . نسيم ولي څرگنده کړه مشرف ضاحرأ دطالبانو او القاعدې سره مخالفت څرگندوي ،خو نور تر هغه ټيټ پوړې چارواکي شته چې دهغوي نه برملا ملاتړ کوي . طالبان دپاکستاني جنرالانو او امريکا يي ډالرو پوسيله منځته راغلل ،چې داددوي دغلطي پاليسۍ څرگنده بېلگه ده. هغې وويل حامد کرزی بايد دمخالفينو سره ستونزي دمفاهمې او تفاهم له لاري حل کړي ، جگړه نوري ستونزي منځ ته راوړي او دهيواد اقتصاد له منځه وړي . داچي ولي دافغانستان په جنوبي سيمو کې دا اور بل دی ددې دليل دانشي کيداي چي طالبان پښتانه دي او دپښتنو له ملاتړنه برخمن دي ،کيداي شي هغوي په يوه ملي پاڅون بدل شي ، پرويز مشر غواړي په يوه فير دوه نښانه وويلې . له يوې خوا غواړي په داخل اوبهرکي پښتانه دجگړه مارو او تروريستانو په نامه بدنام کړي ،په افغانستان کې نورو پرتو قومونوته څرگنده کړي چې داټوله بدمرغۍ دپښتنو دلاسه ده ،اوله بلي خواغواړي بهرنيان پدې معتقد کړي چې طالبان ستر قوت دی او دپښتنو چې په هيواد کي غوڅ اکثريت دي له ملاتړ نه برخمن دي په جگړه نشي کيداي ددوي سره خبري وشي ،موږ حاضر يو ددوي په اصطلاح سرحد په اغزن ديوال وتړو. هغه سرحد چي تر اوسه يې برخه ليک نه دی معلوم . رښتيا داده چي دغه سيمه دطالبانو اونور لپاره دجگړې ميدان ځکه دی چې پدغه سيمه دشوري سره دجگړې دوخت سمڅي ،پټ ځايونه شته ،پاکستان ته په اسانۍ سره دوباره تلاي شي ،لوژيستکي مرستي په ساده شکل ترلاسه کولاي شي . تر ټولو وړاندي دپاکستان نه غواړي چي پښتانه قوي او غښتلي وي ،هغوي دپښتنو دقومي نشنليزم نه سخت ډاريږي ،فکر کوي که ددواړو خوا پښتانه ارام او بسيا ژوند ولري ،سره يوځاي شي دپاکستاني حکومت جرړي به له بېخه وباسي ،په همدې اساس پاکستاني چارواکي دکرښې سهيل ته پراته قومونه پدي نامه بمبارد کړه اويو شمير قومي مشران يي له منځه يووړل چې گواکي هلته القاعده او طالبانو ته پناه ورکول کيږي ،اودې غاړې ته خپل تر بيه شوي راليږي چې امنيت گډود او سوله له جدي خطر سره مخامخ کړې تر څو هر څه په ټپه ودرېږې .
کله چې پاکستان داروپااونړۍتر فشارلاندي راسي اعلان وکړي چې دپاکستان امنيتي قواو لخوا يو شمير وتلي طالبان نيو شوي اوترتحقيق لاندي دي .اول خو په حقو قي لحاظ همدا اعلان چې پاکستاني چارواکو طالبان اودالقاعدي سره په تړاو کې خلک نيولي دا معنا لري چې پا پلساتان کې طالبان او دالقاعدي سازمان غړي ژوند کوي .دا چې دوي بياڅوک نيولي بېلگو ښودلې ده چې تل عادي خلک نيسي دافغانستان سره يې پر هغو بنديانو تبادله کوي کوم چې دطالبانو دحاکميت دړنگېدوپه وخت کې دامريکا پر ضد دطالبانو په پلوی افغانستان ته راغلي وه او يا اوس په عملياتو کې نيول شوي وي . دروان 2006 م کال د اگست په 18نيټه دکندهار والي په جار سره خبريالانو ته وويل چي پاکستان دوي ته عادي خلک ورسپاره لي دي هغه وويل : پاکستان عادي افغانان راسپارلي دغه(( ٥٧ ))كسان چې دوه اوونۍ وړاندې د پاكستاني چارواكو له لورې په دې تور نيول شوي وه چې ګواكې دوى طالبان دي اود پاكستاني چارواكو له لورې ورسپارل شوي دي عام افغانان دي او له طالبانو سره هيڅ ډول تړاو نه لري . له پاکستان نه اروپاته راغلې مسافرين وايي چي دوي ته هلته افغانانو قصې کړي دي : دپاکستان آي اس آي يو شمير خلک مجبوروي چې دطالبانو دليکو دپياوړ تيا لپاره دهغو سره يوځاي شي اوکه دا ونه کړې دوي به يې پدې تور چي دطالبانو سره اړېکي لري زندان ته بوزي ، يو شمير له دغه ډارنه هم دطالبانو سره مرسته پيل کوي ، دا دولس خبري دي او تر ډيره بريده حقيقت لري .
کله چې دطالبانو رژيم ړنگ شو دانگليستان صدراعظم توني بلير په يوه وينا کښي په لوړ اواز وويل : (( موږ به افغانستان داسي آباد کړو چې نړۍ به ورته گوته په غاښ ونيسي )) ،اوس کېداشي پو ښتنه ځيني وشي بلې ښاغلۍ صدراعظم ! اوس دافغانستان ويرانيو او امنيتي ستونزو مرگ ژوبلي ته ستاسو او دناټو سر سلاکار هم ورته گوته په غاښ حيران پاته دي . که تاسو نه پوهېږۍ موږ به يو ځل بيادرته ووايو : تر څو دپاکستان جنرال نو او هلته دبنسټپالو ټولنو لاسو له افغانستان څخه لنډ نه کړۍ ،داروپا هديرې به داروپايي ځوانانو په قبرو ډکې شي ،او داوطن به جوړ نکړۍ نور به يي هم ويران کړۍ ! تاسوبه دهغو خلکو چې زحمت باسي دخواريو او خولو په تويولوسره لاسته راغلې پيسودولت ته ورکړه شوې ماليه دلته بې ځايه ولگوۍ . لومړۍ بايد امنيت ټينگ شي ، وروسته دودانولو کارونه پيل شي .
پدې هر څوک ښه پوهيږي چې په پاکستان کې همدا اوس تر ((لس زره )) زياتو مدرسو کې دبنسټپالو گوندونو تنظيمنو او ډلو کسان روزل کيږي ، دا لښکر طيبه ،لښکر سپاه ،جيش محمدي ،حرکت المجاهدين ،نه پوهيږم سپاه طيبه ،حزب مجاهدين ،جميعت العلماي اسلام او نور دادعربې نومونو خاوند ترهگر گروپونه چې شمير يې تر ((۲۵)) اوړې ټول په پاکستان کې ځاله لري اوله همدغه هيواد نه دنړۍ په گوټ گوټ کې ترهگرۍ تر سره کوي ، په کابل کې په خپلو ورستيو خبرو کي جنرال مشرف اعتراف کړې چې دشوروي دوخت له (۶۰)) زرو عربونه تقريبأ ((۳۰))زره ورپاته شول، په حقيقت کې دلښکر پارټۍ له همدغو فاناتيکانو نه جوړيدي ، ټولوته څرگنده شوېده چې پاکستان همدوي زموږ هيواد ته دترهگريولپاره رالېږل . دشمالي اتلانتيک يا ناټو دتړون دغړو هيوادو يو مشر هم پاته نشو چي ژورنالستانو ته يي دپاکستان له مداخلو نه سر نه دی ټکولئ ،که دامريکا جمهور رئيس پدې قانع نه واي چي پاکستان چارواکي په ډيره سپين سترگۍ دلته مداخلې کوي فکر کوم ددرو واړو هيوادو (افغانستان ،امريکا اوپاکستان) دجمهور رئسانو دغه وروستی ليدو ته چي ټوله نړۍ يې پايلو ته لار څاري هيڅ ډول اړتيا نه وه . ښاغلي مشرف دا هم ويلي چې د امريکا د ولسمشر په حضور کې د ده او ولسمشر کرزي تر مينځه کيدونکې خبرې به خورا گټورې پايلې ولري .
ښاغلي کرزي وويل : واشنگټن ته په روښانه دريځ ځوله پاکستاني ولسمشر نه په روښانه ټکو کې وغواړي چې دترهگرۍ په وړاندې له افغانستان او نړى سره مرسته وکړي . ورته غوښتنې په تېر وخت کې هم شوي خو د ښاغلي کرزي له دې خبرو داسې ښکاري چې دا ځل غواړي د جورج بوش په وړاندې ژمنې ترې واخلې .ممکن بله انگېرنه ترې داوي چې اسلام اباد هغه ډول مرسته نه کوي چې کابل يې هېله لري .که څه هم يوه هفته وړاندې په کابل کې جنرال مشر ف ژمنه وکړه چې دترهگرو،ورانکارو او طالب وسله والو په مخنيوي کي به افغان دولت سره مرسته کوي . ددې مرستي په بدل کښي هره مياشت پاکستان له امريکا او نورو هيوادونه ((۸۰)) ميليونه ډالره ترلاسه کوي .دامریکې متحده ایالات له دواړو هیوادوسره نږدې اړیکې لري، اوهڅه کوي ترڅوددواړو خواوو ترمنځ انډول وساتي اودواړه لوري دخبرواتروله لارې داختلافونولرې کولوته وهڅوي خو دافغانستان اوپاکستان ترمنځ مخالفت دومره ژورې ریښې لري چې په نږدې راتلونکې کښې یې دداډول دوه مخو سياستونو په پلي کولو سره لرې کول شوني نه برېښي .
دسياسي کتونکوپه آند: پاکستان دافغانستان په هکله خپله کړن لاره نه ده اړولې اوپرافغانستان له بشپړې ولکې پرته پرلږ څه نه قانع کیږي اوترهغه دمه چې افغانستان په ټوله مانادپاکستان دسیاست پلوي نه شي دغه هیوادبه په افغانستان کې له لاس وهنې اوامنيت ګډوډلوڅخه لاس په سرنه شي . له بلي خواپاکستانیانو په ښکاره توګه په افغانستان کې له روان بهیرڅخه چې په پلويا ن يې په هيواد کي له سياسي بهير نه اړخ ته ټيل وهل شوي دي ،خپله ناخوښي ښودلې .پاکستان غواړي په سیمه کې دافغانستان سیاست دهغه دستراتیژۍ په محورراوڅرخي .
کابل ته په خپل وروستي سفرکې پرویز مشرف په دپلوماتيکه ژبه افغاني چارواکوته وریاده کړه چې دپاکستان له سیمه ایز سیال هندسره دافغانستان ډیرنږ دې کیدل پاکستان ته دزغم وړنه دي .هغوي د پاکستان پولې ته نږدې دافغانستان په ځینو ولایتونوکې دهندقونسلګریویادونه وکړه ، دهغوشتون دپاکستان پر خلاف دهندلاس آزادپریښودوپه مانادي .مگردافغانستان دبهرنيو چارو مسولينو په کراتو داويلي چې دیوه خپلواک هیوادپه توګه حق لري له هرهیوادسره چې غواړي ديپوماتيک اړېکي او دوستانه مناسبات ولري .
دډله ايزو رسنيو دخبر له مخي به مشرف او کرزی دواړه دامريکا دجمهور رئيس سره وگوري ،ددغې کتني لپاره بيله بلنه ورکړه شوېده ،مگر اوس چي تر ليدو دمخه ددواړو خو په ځانگړې توگه دپرويزمشرف په دغه تونده لهجه يودبل په ادرس خبري وشوې داسي ښکاري چې ددوې دهغه خبرو پايله چې دجورج بوش سره يوځاي به يې وکړې هم بريالی نه برېښې ،دبېلگې په توگه :
دسپتمبر په ((۲۰)) نيټه حامد کرزی دملگرو ملتو دسازمان په ((۶۱)غونډه کې په خپله وينا کې وويل : په افغانستان کې دتروريزم دجرړو دايستلو لپاره دغه عمليات کافي نه دي . هغه د ترهگرو دورانوونکو بېلگوپه يادولوسره څرگنده کړه دتروريزم ريښې بايد په ټوله سيمه کې وايستل شي . که څه هم دپاکستان نوم يي په خپله وينا کښي نه دی ياد کړۍ خو غير مستقيم دوينا نه هر اورېدونکی پوهېده چې څوک يادوي .د سپتامبرپه 21 نيټه دپاکستان جمهور رئېس په خپله وينا کښي دټولو ديپلو ماتيکو سرحدنوپه ماتولو سره پدې جمله چې ((کرزی دسرزنش پر ځاي بايد عمل وکړی پيل کړې ))،هغه پدې تورن کړ چې د دطالبانو په مقاابل کښي يې کافي ا قدام نه دی کړئ ،هغه ډول چې ددواړو هيوادو پر گډ سرحد لازمه کړنه نده کړې ، هغه دملگرو ملتو په سازمان کې خبريالانوته وويل دمخالفينو سره برخورد دافغانستان دنده ده ،پاکستان دافغانستان سره تر ۲۰۰۰ کيلو متر زيات سرحد لري ،ډيره برخه يي غرنۍ ده ،ساتل يې گران کاردی . داسي فکر کيږي چې طالبان او القاعده به دسرحد پر دواړو خوا فعاليت کوي . طالبان بايد په افغانستان کې ولټول شي ،ملا عمر او دطالبانو نور مشران په کندهار کي دي، دافغانستان دولت ددې پر ځاي چې پر موږ تور ولگوي دهغوي پر ضد دي پوځي عمليات وکړي .داسو شيتدپرس د جنرال مشرف له خولې ليکې : ستونزه په افغانستان کې ده چې هغي پاکستان ته ستونزي پېښي کړې دي . مشرف وويل : دسرزنش پر ځاي چې همدا ډول دوام لري کرزی بايد دافغانستان اوضاع او حالاتو باندي پوه شي او دهغه مطابق عمل وکړې . پر دغو خبرو سربېره سوال دادی چي آیاددواړو هیوادومشران به کولای شي په روښانه اورڼه توګه ددې ستونزو په اړه خبرې وکړي اوکه بیابه یوبل ته دتشريفاتي ،يا بې ځايه توندو خبرو ترشا دا مسله لا ينحله پاته شي ؟.دهغو ټولو سره چې دافغانستان په اړونددپردې شاته په روان سياست ندي خبر سوال دی : ايا امريکا او اروپايي نړۍ په رښتياغواړې په افغانستان کې سوله راشي ؟ غواړي داهيواد په سياسي ،اقتصادي او فرهنگي لهاظ پر مخ ولاړ شي ؟
که داخبره حقيقت لري او دافغان ولس دښېرازی او بسياينې سره علاقه لري ، اوس خو ټول پدي پوهيږي چې که دا نن پاکستان په افغانستان کي دمداخلو او لاسوهنو څخه لاس په سر شي په ټول افغانستان کي به امنيت ټينگ شي . پدي هر څوک پوهيږې چې دپردې شاته نور هيوادونه او په داخل کې افراطې تنظيمونه او هغه چې کله نا کله خپله ناخوښئ څرگندوي په دغه خړو شو اوبو کي مياهيان نيسي . مگر داټول دپاکستان له مداخلو نه په استفادي سره خپل کرغېړن یي موخي دطالبانو په نامه پر مخ بيا يي . په پاكستان پراته خلك په دې بايد پوه وي چې په افغانستان كي سوله او امنيت څومره چي دافغانستان ګټوره ده هغومره دپاكستان په ګټه هم تمامېږي . زموږ دهيواد په دغه حساس او برخه ليک ټاکونکي حالت کښي دکرښې ها خوا قومونه (پښتانه او بلوڅ) دهغوي سياسي گوندونو او سازمانوڅخه موغوښتنه داده چې بايد په افغانستان کې دسولي په راتگ او ترهگريو له منځه وړوکې هر اړخيزه مرسته وکړې ،دوزيرستان دملا عمر خبري چې دپاکستان له حکومت سره يې سوله کړې خوپه افغانستان کې به دامريکا پر ضد جگړې ته دوام ورکړې دافغانانو په گټه نه ده . په جگړه افغانستان نورهم خرابېږې ،دوسلې په زور حکومتي واک تر لاسه کول ستونزمنه خبره ده . دنړۍ له تجريبو څخه بايد استفاده وشي ،تر څو چې دکرښي دبرخه ليک مسله حل کيږې داډول وسله والي حملې په افغانستان کې يو وازي دپاکستان او دهغو دپلويانو په گټه دي ،موږ دکرښې دهاخوا پرتو پښتنواو بلوڅو ورڼو قوموڅخه دا ارزو نلرو چې دپاکستاني پوځيانو دناولو موخودرسېدو په خاطر په هيواد کې دبېگناه انسانانو وينې توي شي . دافغانستان په ورانۍ کې دپاکستاني پنجاپيانو ښيرازي ، دپښتنو او بلوڅو بدمرغی نغښتې ده .دا روڼ واقيعت ته بايد ټول پاملرنه وکړه دگډاومکار دښمن دمداري گريو او حوسونو قرباني نشو . دوي کله اغزن ديوال دپيداشوو ستونزو دحل لاره بولي او کله بيا په زياته بي شرمۍ سره پر پښتنو ترو لگوې .
نود جنرال صاحب څخه بايد پوښتنه وشي چې ، اروپايي هيواد اودنړی نورو سيموته په پاکستان کي دروزل شوو،پاکستاني تر هگر دتگ مخه هم دډيورنډ پر کرښه په اغزن ديوال سره نيسۍ ؟ زموږ په باورد ډيو رنډ پرکرښه د اغزن سيم غزول د ستونزو د حل لاره نه ده ، دا ډول اغزن سيمان نه د تروريزم مخه نسي نيولای او نه هم د هېوادونو تر منځ د دغه تاريخي کړکيچ دحل لار ده.
دافغانستان ددولتي چارواکي دملي پخلايني سياست بايدداسي پلئ کړي چي گټور وي دهغه دپلي کولو په پايله کښي خوابدي دولت ته مراجعه وکړي ،دولتي چارواکي مکلفيت لري دخوابدو غوښتنو او گوت نيونو ته معقول ځواب ووايي . تر اوسه ددولتي چارواکو او ملي پخلايني لخوا وخبرو او مذاکرو ته دمخاليفينو دبلنې شکل هيچا ته دمنلو وړندی ، که يو څوک دکرزي صاحب اويا مجددي دبلني ويناوي واوري هغه دتسيلمۍ شکل اومعنا لري ، پښتنو اويا بل هر قوم چې ځانته افغان وايي تسيلمۍ ته غاړه نه ايږدي ،هغه متل پر ځاي دي چې وايي : افغان له خپله سرزورۍ نه دوږخ ته ځي . رښتيا خو داده چي همدا اوس په دولتي حاکميت کښي داسي کسان اوډلې ټپلي شته چې دهغوي ديوې ورځي دوژنې طالبانو په مياشت نديکړي اوهغومره چي هغوي داوطن وران کړۍ طالبان دهغومره ورانۍ توان نلري .زما داخبر ديوي ډلي ملاتړ اودبلې سره دمخالفت معنا نلري ، هيله مي داده چي سياسي سوداگرمي په کوم تور تورن نکړي ،رښتيا ويل ترخه اومشکل دي ،خو ويل يې حتمي او ضروري دي . په افغانانو او حتا په نورو هيوادوکي هم دامتل شته چې زورته په زور جواب ويل دحل لاره نده . که داوطن پدې چې څوکسان په دولت کښي چوکۍ ولري ،دمقام څښتن وي اراميږې موږ افغانان خو همد اوس داډول خبرو ،پخلاينې او ملي تفاهم ته حاضريوتر تيرو ورتير يو خو اوس دي ديوه معقول او سالم انسان په توگه دهيواد ابادولوته ملاوتړې . ويني په وينو نه مينځل کيږي . افغانان وته بايد څرگندوي که يو ميليون بهرنی سربازان هم راشی تر څو افغانان پخپله دسولي او امنيت سره علاقه ونلري ،دجگړې ، ورور وژنې اووطن ورانونې سره مخالفت ونکړي هيڅ کار به ونه شي . داوطن او وطنوال به دپاکستان او نورو بهرنيانو پلاس بل شوی اور په لمبو کې خپل خوږ ژوند او مورنۍ خاوره دلاسه ورکوي .

ليکنه ديوافغان سرباز په دغو خبرو پاي ته رسوم :دسپتمبر په ۱۸ شپه که مي تاريخ نه وي غلط کړۍ دافغانستان يوه سرباز دسيدقاسم په نامه داروپا پر وخت دشپې دوو بجو په شاوخوا کي دکندهار له پنجوايي ولسوالی نه داريانا تلويزيون پروگرام ته چي دافغانستان او پاکستان دلانجو په هکله دنظر خاوندانو خپل اندونه ويل تليفون وکړهغه په دري ژبه خبري کولي ويي ويل : مادر پنجوايي ميبنيم او ازطريق مخابره صحبت و گپهاي انها راميشنويم .پاکستان دروغ ميگويد که طالبها پشتون هستند تمام انها پاکستاني هستند ويا ازکشور هاي ديگر آمده اند،البته هست کسانيکه افغان وياپشتون است ولي اکثريت مطلق انها افغانها نيست .اگر کرزی به ما اجازه بدهدما انها را تا پاکستان ميدوانيم .
افغانان وته بايد يوڅه څرگندوي که يو ميليون بهرنی سربازان راشي تر څو افغانان پخپله دسولي او امنيت دټينگښت لپاره کارونکړي ،دجگړې او ورور وژنې ،وطن ورانونې سره مخالفت ونکړي هيڅ کار به ونه شي .داوطن او وطنوال به دپاکستان اونوروبهرنيانو پلاس بل شوي اور په لمبو کې خپل خوږ ژوند او مورنۍ خاوره دلاسه ورکوي . پاي
دلکني لپاره دلاندي اثارو څخه استفاده شوېده :
۱ / عبدالرحمن تاج التواريخ لومړۍ او دوهم ټوک .
۲/ مير غلام محمدغبار افغانستان در مسير تاريخ .
۳ / دخپلواکۍ جگړې، مولوي ظاهر شاه وزير .
۴ / عبدالرحمن پژواک ((خپل پښتونستان )) .
۵ / د شلمې پېړۍ تر نيمايي دافغانستان دبهرنيو اړيکو تاريخ لوډويک اډاميک ليکنه،دډاکتر نثاراحمدژباړه .
۶ / مروټ،فضل الرحيم ،په افغانستان کې دکمونيزم ظهور اوتکامل .
۷ / عبدالغفار فراهي افغانستان دديموکراسۍ او جمهوريت په کلنو کې (۱۹۶۳ – ۱۹۷۸) .
۸ / محمدولي ځلمی دافغانستان اوروسيې دسياسي روابطو لنډه تاريخچه .
۹ / پوهاند ډاکتر محمد حسن کا کړ دپاچا امان الله واکمنۍ ته يوه نوې کتنه .
۱۰/ دډيورنډ دکرښې په هکله دهمدي ليکوال ليکنه .
۱۱ / عتيق الله نائب خيل قرار داد هاي افغانستان ۲۰۰۰ م .
۱۲ / ډگروال ارکان حرب عبدالروف بېگي افغانستان بعد از پيروزي انقلاب اسلامي تا سقوط شمال بدست طالبان (۱۹۹۱ — ۱۹۹۸) .
۱۳ / جارج آرنی افغانستان گذر گاه کشور گشايان ،دري ژباړه .
۱۴ / خاطرات دوکتور محمد حسن ((شرق)) کرباس پوشهای برهنه پا از ۱۳۱۰ تا ۱۳۷۰
۱۵ / احمد رشيد پاکستانۍ ژورنالست او ليکوال ،څو مقالې . ۲۰۰۵ /۲۰۰۶ .
۱۶ / ميخائيل سرگېويچ دکمونست گوند ۲۷ کنگرې ته اساسي وينا .
۱۷ / په روسي ژبه دايزويستيا ،پراودا ،ريا نووستي ،افغانستان رو . ۲۰۰۵/ ۲۰۰۶م کال .

۱۸ / دبي بي سي ،آزادۍ امريکاږغ (اشنا) راډيو يي خپرونو څخه زما راټول شوي ياداشتونه۲۰۰۵ /۲۰۰۶.















دارالعلوم ديوبند کې د فتوو کاروبار

چهارشنبه, 19 دلو 1384 00:00

ژباړن: خېرګل

په نړيوالو اژانسونو کې د خپرو شويو راپورونو له مخې په هند کې د مسلمانانو د مشهورې مدرسې دارالعلوم ديوبند هغه څو تنه مفتيان له کاره ګوښه کړاى شوي دي چې له خلکو به يې پېسې اخيستلې او د هغوى د خوښې فتوې به يې ورکولې.
په هند کې د سټار په نامه يو شخصي تلويزيون داسې فلم ښودلى چې پکې د دېوبند مفتيان صاحبان د فتوو په بدل کې د پېسو اخيستلو په حالت کې ښودل شوي دي.
د شخصي تلويزيون د راپور له مخې د دغو مفتيانو څخه تاسې په پېسو باندې هر ډول فتوى اخيستلاى شئ.
د دې راپور په خپرېدو سره په ټول هند کې د مسلمانانو په زړونو کې نوې اندېښنې پيدا شوي دي او ډېر خلک په دې کار خفه دي.
يو اسلامي پوهاند مولانا وحيد الدين ويلي دي چې په هره خبره فتوى ورکول د اسلام خلاف عمل دى. هغه ويلي چې فتوى ورکول ډېر اهم کار دى او دا د ډېر زيات ضرورت په وخت کې ورکول پکار دي خو متاسفانه ځينو ملايانو د فتوو څخه ګپ جوړ کړى دى او په دې توګه اسلام بدناموي.
د ځينو پوهانو وېنا ده چې نن سبا د فتوو کاروبار مسلکي شخړو ته د هوا ورکولو، د شخصي اهدافو د لاس ته راوړلو او د شخصي انتقام د اخيستلو لپاره روان دى.
د هند د علماؤ د ګوند سکرتر مولانا محمود مدني رسنيو ته ويلي چې د دې پېښې څخه وروسته د فتوو په نظام کې په اصلاحاتو کولو غور روان دى. هغه دا هم ويلي چې اوس په ټولنه کې يو شمېر نوي کارونه هم پيدا شوي دي چې د هغو په هکله د فتوو ورکولو پر مهال د احتياط څخه کار اخيستل ضروري وي لدې امله د فتوو کار لږ سختول پکار دي.
بدر چې د هند يو ځوان اوسېدونکى مسلمان دى يوې ورځپاڼې ته ويلي چې زمونږ ملايان په نوو مسئلو نه پوهېږي همدا وجه دا چې دوى دا ډول سرچپه عملونه کوي.
د نوي ډيلي عارفه وايي چې مذهبي علماء داسې شي نو د نورو خلکو خو دې خداى مل شي.
احمد وايي دا ښه وشو چې د مفتيانو څخه پرده پورته شوه او ټول اصليت يې معلوم شو خو توفيق خان بيا وايي چې دا ټول د مسلمانانو د بدنامولو سازش دى.
همداډول د شازيه نظر دا دى چې په هر ځاى کې ښه او بد خلک وي د يو څو تنو د بدوالي مطلب دا نه دى چې ټول همداسې دي.
د دارالعلوم دېوبند د دارالافتاء مشر قاري محمد عثمان بي بي سي ته ويلي دي چې د مفتيانو د رشوت په اړه تحقيقات روان دي، کوم مفتيان چې په دې معامله کې ککړ دي هغوى له کاره ګوښه کړاى شوي دي او که نور څوک پکې ککړ ثابت شول د هغوى پر ضد به هم اقدامات کېږي.
هغه دا هم ويلي چې که دا د دېوبند د مدرسې په ضد سازش ثابت شو نو سټار تلويزيون به محکمې ته راکش کړي.
د يادونې وړ ده چې د تېرو څو مياشتو راهيسې د يو شمېر فتوو په سبب په ځينو مسئلو نوى بحث پېل شوى دى چې پکې دارالعلوم دېوبند په اړه هم د خلکو سره اندېښنې پېدا شوې دي.
څو ورځې وړاندې د بريلي مسلک يو مفتي هغه په سلګونو مسلمانان کافر اعلان کړل چې د دېوبندي مسلک په يو امام پسې يې د جنازې لمونځ ادا کړى و. وروسته په دغو ټولو خلکو بيا کلمه وويل شوه، نکاح ګانې يې بيا وتړل شوې او په اصطلاح بېرته "مسلمانان" کړاى شول.
د سټار تلويزيون د دغه پروګرام مشر چې د فتوو په اړه يې فلمونه ښودلي دي بي بي سي ته وويل چې کله ماته معلومه شوه چې د دېوبند په مدرسه کې فتوې خرڅېږي نو د دوى څخه پرده پورته کولو ته مې ملا وتړله ځکه چې زما په نظر دا د مسلمانانو د دين او عقيدې سره ټوکې کول دي.

ژباړن: خېرګل












منازعات، مبادلات، محيط زيست .... چهره جديد جهان

چهارشنبه, 19 دلو 1384 00:00

نويسنده

Ignacio Ramonet

برگردان :
Mitra SHABANI ميترا شعباني

هشدار: سازمان ملل متحد، که وظيفه اش سرو سامان دادن به روابط بين المللي است، به زحمت از عهده استقرار نيروهاي ميانجي در لبنان بر مي آيد، چرا که سياست واشنگتن و متحدينش، تحت عنوان « جنگ با تروريسم »، اثري جز تشديد منازعات ندارد؛ از سوي ديگر، ايران، با دعوت از شوراي امنيت به « مذاکرات جدي » درزمينه هسته اي، اين نهاد را در برابر چالشي عظيم قرار داده است. جهان هر روز از روز پيش بي ثبات ترمي شود. بازيگران جديدي، بويژه در آسيا سر بلند مي کنند و مسائل جهان رو به وخامت مي گذارند: بي عدالتي اجتماعي، فقر، موج مهاجرت، تجارت، محيط زيست. روند آنچه که جهاني سازي خوانده مي شود، گويي وارد مر حله تازه اي شده است .

پنج سال پس از ١١ سپتامبر، شراره هاي مرگبار تابستان گذشته در مخاصمات غزه و لبنان، در بطن آتشکده هميشه روشن کهن ترين منازعه کره ارض، جلوه هايي از چهره جديد جهانند. در چنين جوي و به عنوان رويکردي جغرافيايي در جهت درک هزار توي وقايع روز، جاي آن دارد که به چهار مسأله کلي و ده ملاحظه کوتاه بپردازيم . تنها چند رهنمون مختصر .

مسأله نخست
ظاهرآ پديده عمده عصر حاضر، يعني جهاني سازي اقتصادي، تأ ثير مستقيمي در در گيري هاي خاور نزديک نداشته است. نه در راه اندازي آن، نه در تشديد و نه در تعديل آن .
امري که مؤيد دو اصل است: جنبه منسوخ اين جنگ که در آن، مانند قرن نوزدهم، مشاجرات ارضي، حساسيت هاي ناسيو ناليستي و سودا هاي مذهبي در هم مي آميزند؛ و خطاي ايدئولوژي ليبرالي که رشد مبادلات را تنها راه تأمين صلح مي داند .
مسأله دوم
اين واقعيت که، اکنون خاور نزديک، بارديگر، در زير نور افکن رسانه ها قرار گرفته است، مطلقآ نبايد اهميت استراتژيک آسيا، که چه بسا سرنوشت قرن بيست ويکم در آن رقم خواهد خورد، را در پرده قرار دهد. بدليل نقش فزاينده دو غول اين قاره، هند و چين، و خطر غير قابل اغماض در گيري ميان چين و تايوان، کره شمالي و ژاپن، هند و پاکستان ...
آفريقاي سياه را نيز نبايد از ياد برد. اين قاره، مانند يک ديگ بخار، انبارمعضلات گوناگوني گشته است ( از آن جمله فقر شديد و مهاجرين غير قانوني) که انفجار مهيب آن سر انجام دامنگير کشورهاي غني خواهد شد .
مسأله سوم
جنگ هسته اي، بار ديگر به عنوان يکي از دو بلاي عمده جهان، سر برافراشته است ( خطر ديگر همانا فاجعه محيط زيستي است). ميدانيم که اسرائيل، که در طول نبرد هاي اخير، به دشواري توانست از طرق نظامي متداول، سلطه بي چون و چراي خودرا اعمال نمايد، به سلاح اتمي مجهز است اما معاهده عدم گسترش سلاح هاي هسته اي را نپذيرفته است، درست مانند دو کشور هسته اي رقيب ديگر: پاکستان وهند . نه چندان دور از اين صحنه، سه قدرت بزرگ هسته اي درگير جنگ بوده و سرشان به سنگ خورده است: ايالات متحده، انگلستان و روسيه. دو قدرت نخست در عراق و افغانستان ، سومي در چچن. بعلاوه، مهمترين اتحاد نظامي جهان، سازمان پيمان آتلانتيک شمالي (ناتو)، که فرانسه هم ( يک قدرت هسته اي ديگر) عضو آن است، در افغانستان در گير است .
خطر جنگ هسته اي البته در ساير نقاط جهان نيز وجود دارد، مثلأ در شبه جزيره کره و در تنگه تايوان (١)، اما منطقه اي که از مرز هاي غربي هند شروع شده و به کانال سوئز ختم مي شود، ويرانگر ترين زرادخانه تاريخ را در خود گرد آورده است. به استثناي چين، همه قدرت هاي بزرگ جهان در آن فعاليت نظامي دارند. يک جرقه کوچک مي تواند به انفجار ختم شود ...
از اينروست که احاطه بر بحران هاي پي در پي اين منطقه مستلزم تبحريست که تنها سازمان ملل متحد کليد آنرا در دست دارد. اما، همچنان که اخيرآ در لبنان شاهد بوديم، اين سازمان، در ترکيب کنوني خود، در برابر منازعات بزرگ معاصر، در عين ضرورت، به شکل نوميد کننده اي ناتوان است. و اتحاديه اروپا، با تجربه طولاني خود در فجايع جنگي، مي تواند نقش مناسب ترين ميانجي را بازي کند...البته اگر قادر باشد بر نارسايي هاي سياسي خود فائق آيد .


مسأله چهارم
براي درک استراتژي هاي حاکم کنوني، جاي آن دارد که سه عرصه تعيين کننده آينده جهان را دقيقآ مشخص نماييم :
• عرصه نظامي، که در آن دولت- ملت ها يي سلطه دارند که وجه مشخصه آنان، عامل ارضي و دوره هاي انتخاباتي کوتاه مدت است ( امري که باعث عدم صلاحيت آنان در برخورد با مسائل دراز مدت جهاني شده است). عرصه تفوق بلا منازع ايالات متحده و اراده اين کشور در تحميل جهاني يک قطبي؛
• عرصه اقتصادي و تجاري، که حيطه عمل اجبار هاي جهاني سازي است، که توسط بانک جهاني، صندوق بين المللي پول، سازمان جهاني تجارت...تدوين شده اند. عرصه اي که در آن شرکت هاي خصوصي و منافع مالي در يک روند فزاينده مبادلات حکم مي رانند و چشم اندازشان يک جهان چند قطبي است؛
• عرصه محيط زيستي و اجتماعي، و معضلات روز افزون آن درسه زمينه عمده: در زمينه محيط زيست ( تغييرات جوي، اثر گلخانه اي جو زمين، آلودگي، نابودي جنگل ها، آب آشاميدني، تنوع زيستي). درزمينه لزوم استقرار ضوابط بين المللي ( در جهت مبارزه بابيعدالتي نظم جهاني، کنترل امواج مهاجرت ، رواج ارگانيسم هايي که ترکيبشان از لحاظ ژنتيکي تغيير يافته است، دفاع ازحق تأليف، مطالعات ژنتيکي، کنترل فرار مالياتي، مبارزه با اشکال تازه تبهکاري). و سرانجام در زمينه آينده مردم کره زمين ( آفريقا، شيوع بيماري هاي همه گير، فقر، نابرابري در دستيابي به جهان ديجيتالي، تورم شديد جمعيت در شهر هاي بزرگ، گرسنگي، تعليم و تربيت، کار، سوانح طبيعي). عرصه اي که درآن فقر، نابساماني، فلاکت و هرج و مرج حکم ميراند .
گفتگوي ميان اين سه عرصه جنبه تصادفي دارد. اغلب آشکار، گاه بکلي غايب و گاه اسرار آميز .
غير از اين مسائل کلي، بحران اخير خاور نزديک مارا به ملا حظات محتاطانه اي چند نيز رهنمون مي شود .
ملاحظه نخست
حريق تازه خاور نزديک، تأييد ژئوپولتيک اين واقعيت است که از زمان جنگ خليج در سال ١٩٩١، اين منطقه-باروت خانه، دقيقأ در مرکز « کانون آشوبگر» کنوني جهان جاي گرفته است. اين کانون که از سال ١٩١٤ و تا پايان جنگ سرد در اروپا قرار داشت، اکنون از نظر جغرافيايي، فضايي را در بر مي گيرد که درآن اسلام، مذهب مسلط بوده و غالب کشاکش هاي عمده، از پاکستان تا مصر،تمرکز يافته اند: کشمير، افغانستان، چچن، قفقاز، کردستان، عراق، لبنان، فلسطين، سومالي، دارفور ...
اين منطقه،بعلاوه، انبار بسياري از تنش هاي شديد بين المللي است. اختلافات ميان پاکستان و هند در رابطه با کشمير، تهديدات بر ايران، مظنون به تلاش در دستيابي به سلاح اتمي؛ فشار روسيه بر کشورهاي ماوراء قفقاز؛ هراس ترکيه از کردستان عراق؛ منازعات متعدد براي کنترل آب شيرين؛ چشم طمع قدرت هاي بزرگ به اين منطقه، بدليل وجود ذخاير عمده نفت و گاز جهان، در بطن مثلثي وسيع ميان خليج فارس، ايران و درياي سياه .
ملاحظه دوم
اگر در حق اسرائيل در دفاع از خود ترديدي وجود ندارد، بطور پارادوکسال، زياده روي هاي اين کشور در سرکوب غير نظاميان فلسطين و لبنان نمايانگر چيزي جز يک ناتواني مذبوحانه نيست. به يک دليل ساده، که آمريکايي ها خود به تدريج بدان پي مي برند و رئيس جمهور سابق آمريکا، ويليام کلينتون آنرا چنين بيان مي کند: « آخر ما نمي توانيم همه دشمنان خودرا بکشيم (٢)». و دشمنان اسرائيل در منطقه هم فراوانند .
در يک جنگ نا متقارن، تفوق نظامي بي چون و چرا به هيچ عنوان ضامن پيروزي نيست. ايالات متحده در حال حاضر، يکبار ديگر، طعم تلخ اين تجربه را مي چشد. مادلن آلبرايت، وزير امور خارجه اسبق آمريکا هراس خودرا چنين بيان مي کند: « ترس من از آنست که عراق به وخيم ترين فاجعه ما از زمان ويتنام تا کنون بدل شود »(٣ ).
توسل به نظامي گري لجام گسيخته ره بسوي يک راه حل سياسي نخواهد برد، اگر صلح، که تنها ضامن امنيت اسرائيل است، برقرار نشود. و يگانه راه استقرار صلح، مذاکره با دشمن است .
ملاحظه سوم
کارزار رسانه اي بي مهاباتراز هميشه در جريان است. اما فضاي اطلاعاتي تغيير ماهيت داده است. بمباران نيروگاه هاي برق، رله تلفن و ايستگاه هاي تلويزيوني(بويژه المنار [٤] ) توسط اسرائيل، به منظورکور، کر و لال کردن سيستم ارتباطاتي رقيب، ظاهرآ بي ثمر بوده است .
اکنون ديگر تلفن هاي همراه، دوربين هاي ريزساخت و بلاگ هاي مبارزين و يا شاهدين عيني امکان انتشار جهاني کم و بيش لحظه اي تصاوير افشاگر را فراهم ساخته اند. بمباران ها هرقدر هم که شديد باشند، قادر به نابودي شبکه هاي اينترنت، که براي مقاومت در برابر آتش هسته اي ساخته شده اند، نخواهند بود. در اينجا نيز گويي اسرائيل نه از ناکامي هاي آمريکا در عراق پس از انتشار صحنه هاي زندان ابو غرائب و ساير شواهد دلخراش اين جنگ، درس آموخته است، و نه از تنزل حيثيت آمريکا در چشم افکار عمومي جهان (٥ ).
ملاحظه چهارم
در اين منطقه، دموکراسي، که واشنگتن مدعي برقراري آن در سراسر جهان است، مطلقآ سپري در برابر حملات اسرائيل، اين کشوردموکراتيک ... ، محسوب نمي شود(٦). فلسطيني ها تنها شهروندان عرب خاور نزديک - غير ازلبناني ها - بودند که در جا حرف آمريکا را جدي گرفتند وانتخابات دموکراتيک برگزار کردند، که به انتخاب حماس در ژانويه ٢٠٠٦ انجاميد.دولت بوش اما چشم خودرا بست، و گذاشت تا دموکرات ها (ي نامطلوب) کشته و نمايندگانشان در غزه راهي زندان شوند. به گفته ويليام پفاف « عملياتي که در آن پنج شورشي کشته شوند، اما آثار جانبي آن به جذب پنجاه شورشي جديد بيانجامد، فايده اي در بر ندارد» (٧)، اين زياده روي ها سرانجام آن چيزي را ببار مي آورند که مائوتسه دون « دريايي که در آن مبارزين جنگ چريکي شناورند» مي خواند .
اسلاميسم راديکال در سراسر « کانون آشوبگر»، همانند فلسطين و لبنان، در حال گسترش است. اين جريان ، با ترکيبات گوناگون آن، و برغم مخالفت هايي که مي تواند بر انگيزد، در حال حاضر، عمده ترين نيروي سياسي است که بطور مسلحانه با سلطه ايالات متحده در جهان به مقابله برخاسته است. بعنوان ايدئولوژي منجي گرايانه اي که مبارزينش براي پيروزي آتي آن حاضرند جان خودرا فدا کنند، اسلاميسم راديکال اکنون تا اندازه اي آن جايگاهي را اشغال مي کند ، که بطور مثال در قرون نوزدهم و بيستم، در اختيار آنار شيسم و کمونيسم بود. حتي اگر اين مقايسه آزار دهنده باشد ...
در حاليکه، خشونت سياسي در برخي از نقاط جهان فرو کش کرده است (٨)، در افغانستان، که در آن، طالبان باز گشته اند و نيرو هاي ناتو حالت تهاجمي به خود گرفته اند، در سومالي، در عراق، در فلسطين، در لبنان، باد موافق در جهت بنيادگرايي اسلامي مي وزد .
ملاحظه پنجم
قدرت سازمان هاي غير دولتي به شدت رو به افزايش است . بخصوص سازمان هاي غير دولتي بشر دوستانه، هوادار محيط زيست، اجتماعي و قضايي، که گه گاه آلت دست قرار مي گيرند و هميشه هم بي غرض نيستند. اما در بطن « کانون آشوبگر » ، بويژه سازمان هاي غير دولتي مسلح که نقش قاطعي در مخاصمات گوناگون منطقه بازي مي کنند، در حال تکثيرند. عمليات جسورانه شاخه نظامي حماس در غزه، در ٢٥ ژوئن، و شبه نظاميان حزب الله در لبنان، در ١٢ ژوئيه، که ضد حمله اسرائيل را بدنبال داشتند، گواهي بر اين روند هستند .
جاي ياد آوريست که ستاد مرکزي « دشمن عمومي شماره يک » ايالات متحده، سازمان اسلام گراي مسلح القاعده، به رهبري اوسامه بن لادن، مدعي سوء قصد هاي ١١ سپتامبر ٢٠٠١ ، در نقطه اي در اين منطقه واقع شده است. و بر عليه اوست که واشنگتن « جنگ بي پايان کنوني با تروريسم بين المللي» را براه انداخته است .
ملاحظه ششم
جهان ما، في الواقع با حوادث ١١ سپتامبر وارد عصري جديد شده است. رئيس جمهور آمريکا، جرج و. بوش و اطرافيانش به اين نتيجه رسيدند که وحشت همگاني حاصل از اين تراژدي سرانجام دست آنان را در کاربست هذيان هاي کهن ژئو پولتيک باز مي گذارد .
در اينجا به سه فقره از آن ها اشاره مي کنيم: مطالبه نقش « امپراتوري» ايالات متحده در رتق و فتق امور جهاني؛ يکسان شمردن هر شکلي از مبارزه مقاومت ملي ( و از آنجمله مبارزه حماس و حزب الله) با « تروريسم »؛ و تعميم و تشديد نظارت عمومي بر شهروندان به بهاي آزادي آنان (رک به مقاله فيليپ س. گلوب در اين شماره )
به نام اين نظريه، سي. آي. ا و ساير سرويس هاي اطلاعاتي مجاز شناخته شدند تا « کلک مظنونين را بکنند» و يا آنان را هرکجا که باشند، ربوده و راهي زندان هاي مخفي نمايند. احداث زندان گوانتانامو، مغاير با موافقت نامه هاي ژنو و خارج از هر گونه کادر قضايي، به منظور حبس و ضرب و جرح افراد مظنون به ارتباط با سازمان القاعده بوده است ...
بر اساس اکاذيب ( و در واقع امر براي اعمال کنترل بر منابع نفت)، عراق، که به هيچ عنوان نه در سوء قصد هاي ١١ سپتامبر دست داشت و نه داراي کوچکترين « سلاح کشتار جمعي » بود، به اشغال در آمد. واشنگتن، در يک شورو هيجان ويلسون مآبانه خودرا آماده ترسيم جديد نقشه « خاور ميانه بزرگ» اعلام نموده است و ظاهرآ به کمتر از اين اکتفا نخواهد کرد .
اکنون مي دانيم که اين بلند پروازي هاي نامعقول کارشان به کجا کشيد. جهان امروز خطرناک تر از پيش شده است. و يک ابر سوءقصد جديد نامحتمل بنظر نميرسد. زرادخانه هولناک اما، اکنون در لجنزار عراق به گل نشسته است، در دام يک جنگ نا متقارن بي سرانجام گرفتار آمده و در ورطه ارتکاب به جنايات وحشيگرايانه (بازداشت جمعي غير نظاميان، کشتار، شکنجه منظم و متداول [٩]) و يا پرده پوشي از آنان غوطه مي خورد، اعمالي که آمريکا ادعا مي کرد که پس از فاجعه ويتنام ديگرتکرار نخواهند شد (١٠ ).
شکست سياسي به مراتب حيرت انگيز تر است. به يمن مداخلات آمريکا، ايران، دشمن اصلي ايالات متحده در منطقه، از شر رقباي مرزي خود خلاص شده است: رژيم طالبان در افغانستان و رژيم صدام حسين در عراق(١١). و اکنون تهران خودرا براي دفاع از خويش مسلح مي کند. از سوي ديگر، هنگامي که همه هوش و حواس واشنگتن متوجه اين منطقه بود، در آمريکاي لاتين، يعني در حياط خلوت آمريکا، رقباي ديرين او فرصت را غنيمت شمردند تا از طرق دموکراتيک قدرت را بدست بگيرند، در ونزوئلا، برزيل، آرژانتين، اوروگوئه، شيلي، پاناما، جمهوري دومينيکن، بوليوي... يک موج بي سابقه سرخ و صورتي ، که البته طبيعتآ موجبات آسودگي خاطر کوبا را فراهم ساخته است .
در طول اين سالها، جرج بوش تصور مي کرد که مي توان مسائل جهان را در تروريسم خلاصه نمود و تنها راه مقابله با تروريسم نيز سرکوب نظامي است. او در اشتباه بود. و آنچنان اصول بين المللي را زير پا گذاشت و به حقوق ملل تجاوز نمود که نوام چامسکي، دولت بوش را « خطرناکترين دولت تاريخ آمريکا» مي خواند و در اطلاق لقب « کشور اصلي تروريست (١٢ )» جهان، به کشور خويش، ابايي ندارد .
ملاحظه هفتم
جنگ بسيار گران تمام مي شود. در سال ٢٠٠٥، مخارج نظامي ايالات متحده به ٥٠٠ ميليارد دلار بالغ شد (١٣)، يعني به اندازه مجموعه بودجه نظامي همه کشور هاي ديگر جهان. اين رقم سرسام آور است. بويژه آنکه،در اثر روند جهاني سازي، سيستم اقتصادي، ديگرنه تنها بر توانايي توليد، بلکه در عين حال بر مصرف نيز استوار است. اين کشور با وارد کردن سرمايه اي بالغ بر ٧٠٠ تا ٨٠٠ ميليارد دلار در سال مانند يک تلنبه مالي عمل مي کند. سرمايه اي که مصرف کالا هاي وارداتي را تأمين مي نمايد .
اين وضعيت عواقب وخيمي بدنبال خواهد داشت. کسري موازنه بازر گاني آمريکا بار سنگيني بر سرمايه بين المللي بوده و خطر کاهش بهاي دلار، رشد بهره پول، سقوط اوراق بورس (١٤) و يک رکود جهاني را در بر دارد. اين امر يکي از معضلات اساسي (نامرئي) امروز است .
ملاحظه هشتم
کسر بودجه آمريکا، که چيزي در حدود ٧٠٠ ميليارد دلار برآورد مي شود، به نفع کشور هايي است که نيروي کار ارزان در اختيار دارند. چين در صف مقدم اين کشور ها قرار دارد (١٥)، و همچنين ساير کشور هاي رو به رشد (هند، کره جنوبي، تايوان، برزيل، مکزيک) که توسعه اقتصادي شان رفته رفته موجبات نگراني قدرت هاي مسلط را فراهم مي آورد. بويژه آنکه نرخ مواد خام ( و از آن جمله نفت) شديدآ رو به افزايش است، و اين امر کاملآ به سود کشور هايي چون روسيه، قزاقستان، ونزوئلا، شيلي، الجزاير...تمام مي شود .
رقابت شرکت هاي بزرگ اين کشور ها نيز نگران کننده است . در حال حاضر حدود ٢٥ شرکت چند مليتي جهاني در کشور هاي جنوب وجود دارند ، و بزودي تعداد آنان به يکصد شرکت خواهد رسيد. تلاش هاي چشمگير آنان در باز خريد شرکت هاي غربي رو به افزايش است (١٦). مانند پيشنهاد ، عجالتآ مسکوت ، شرکت چيني، National Offshore Oil ، به کمپاني نفتي آمريکايي،Unocal ، و يا تلاش موفق شرکت هندي، Mittal Steel ، در تصاحب شرکت ذوب آهن اروپايي، Arcelor.
از اينرو ترديدي نيست که روند جهاني سازي وارد مرحله جديدي مي شود. اين روند، در خيزش کنوني اش، مي تواند سيطره ازلي و ابدي قدرت هاي کهن را در معرض خطر قرار دهد. لذا فرا رسيدن يک دوران جديد حمايت گرايي چندان بعيد بنظر نميرسد .
ملاحظه نهم
نبرد هاي ميان اسرائيل و لبنان به جابجايي اجباري بالغ بر ٢/١ ميليون نفر ( ٩٠٠ هزار لبناني و ٣٠٠ هزار اسرائيلي) منجر شدند. جابجايي جمعيت در اثر جنگ، امري لحظه ايست. در مقابل، مهاجرت هاي بين المللي نيروي کار پديده اي ساختاري بوده و ١٧٥ ميليون تن را در بر مي گيرد. چرا که بدليل افزايش بازدهي، رشد اقتصادي، اگر هم وجود داشته باشد، قادر به توليد ثروت است اما به اندازه کافي اشتغال بدنبال ندارد. حتي چين، با رشدي بيش از ٩%، تنها قادر به ايجاد ١٠ ميليون شغل در سال است، يعني دو بار کمتر از نيروي کاري که همه ساله وارد بازار کار مي شود (١٧ )...
ديگران يا بايد به فقر تن دهند و يا مهاجرت کنند. اما به شکل غير قانوني. چراکه به قول اريک هابز باوم تاريخدان « اقتصاد مبتني بر بازار، اسباب گردش آزاد همه وسايل توليد را فراهم مي آورد جز نيروي کار، که به شکلي گسترده تحت کنترل دولت باقي مي ماند (١٨)». لشکري از انسان ها، اغلب جوان و تندرست، مي کوشد تا حتي به بهاي جان خود ( همانطور که در مليلا ديديم و اکنون در جزاير قناري شاهد آنيم) به نادر جزيرک هاي رفاه در کره زمين رخنه کند. بيش از ٢٠ ميليون تن از آنان موفق شده اند که به ايالات متحده راه يابند (١٩)، که در آنجا نيز اکنون، همانند اروپا، مسأله اشخاص فاقد اوراق هويت، يک مشکل امنيت ملي تلقي مي شود. بمب مهاجرت غير قانوني اما هنوز منفجر نشده است. اين درام عظيم انساني ميرود تا همه جوامع پيشرفته را در معرض مصائبي دشوار قرار دهد .
ملاحظه دهم
روز ١٤ ژوئيه ٢٠٠٦ ، نيروي هوايي اسرائيل مخازن گازوئيل نيرو گاه برق جيه، در جنوب بيروت را بمباران نمود. نزديک به ١٥ هزار تن مازوت به دريا ريخته شد. در آغاز ماه اوت، امواج سياه يک سوم پلاژهاي لبنان را آلوده ساخته، و به سواحل سوريه نيز رسيدند و اکنون قبرس، سوريه، ترکيه، يونان... و اسرائيل را تهديد مي کنند (٢٠ ).
اين فاجعه محيط زيستي، از « آثار جانبي» مخاصمات، ياد آور اهميت استراتژيک روز افزون مسائل مربوط به محيط زيست است. در اجلاس سران گروه هشت در گلناگلس، در ژوئيه ٢٠٠٥، مسأله مبارزه با گرم شدن دماي کره زمين يکي از مضامين اصلي بود. اگر دماي متوسط زمين تنها چند درجه ديگر بالا رود، کره زمين ديگر همان سياره سابق نخواهد بود. بالا آمدن سطح درياها فجايعي بيسابقه ببار آورده است . اتخاذ تدابيري اکيد در اين زمينه ها ضرورت حياتي دارد. و اين در حاليست که به تدريج زماني فرا ميرسد که استخراج نفت و گاز، که البته خود عامل وخامت هرچه بيشتر اثر گلخانه اي جو زمين است، به ميزاني که جوابگويي تقاضا ي موجود باشد، ميسر نخواهد بود .
در اين دور نماي مختصر از چهره جديد جهان، بشريت روياروي دو چالش عظيم قرار دارد، که همانا شرايط حاد جوي و پايان عصر نفت است .
پاورقي ها :
١ - روز ١٥ ژوئيه ٢٠٠٥، ژنرال چيني، ژو چن گو، مسئول مؤسسه دفاع ملي در پکن، امکان توسل چين به يک حمله اتمي عليه ايالات متحده، در صورتي که منافع اين کشور در رابطه با تايوان در معرض خطر قرار گيرد، را محتمل دانست. رک به مقاله مارتين بولارد، « چيني که نظم جهاني را بر هم مي زند»، لو موند ديپلماتيک، اوت ٢٠٠٥ .
٢ - لوموند، ١٠ اوت ٢٠٠٥ .
٣ - نيوزويک، نيويورک، ٢٤ ژوئيه ٢٠٠٦ .
٤ - شبکه حزب الله شيعي لبنان .
٥ - اينترناشنال هرالد تريبون، پاريس، ١٤ ژوئن ٢٠٠٦ .
٦ - طبق اصل محبوب نومحافظه کاران مبني بر آنکه دموکراسي ها با يکديگر واردجنگ نمي شوند، اسرائيل مي بايست با يک فلسطين دموکراتيک بطور مسالمت آميز همزيستي نمايد. تل آويو اما اخيرآ عکس اين امر را نشان داد. و واقعيات نشان مي دهند که واشنگتن با بدترين « رژيم هاي مستبد دوست» ( مصر، عربستان صعودي، اردن، آذربايجان، پاکستان) کنار مي آيد. رژيم هايي که هرگز « پايگاه مقدم استبداد» خوانده نشده اند، اما مردمان فقير، مظلوم و عاجز از فساد زمامداران را به آغوش سازمان هاي اسلام گراي راديکال مي افکنند .
٧ - لوموند، ١٩ ژوئيه ٢٠٠٦ .
٨ - گزارش « جنگ و صلح در قرن بيست ويکم»، منتشره توسط Human Security Center در دانشگاه کلمبياي بريتانيا در شهر وان کوور، حاکي از کاهش تعداد منازعات از زمان پايان جنگ سرد است. در درون اتحاديه اروپا، دوسازمان، از مرگبارترين سازمان هاي نظامي اروپا، ارتش جمهوريخواه ايرلند (IRA ) و سازمان جدايي خواهان باسک (ETA) ، جنگ مسلحانه را کنار گذاشته اند . IRA ، در ٢٨ ژوئيه ٢٠٠٥، به اعضاء خود رهنمود داد تا « سلاح خودرا تحويل دهند»، و ETA ، در٢٢ مارس ٢٠٠٦، اعلام « يک آتش بس مداوم» نمود .
٩ - طبق گزارشي از سازمان ديده بان حقوق بشر شکنجه زندانيان در عراق با اجازه ارتش آمريکا صورت گرفته است،. لوموند، ٢٥ ژوئيه ٢٠٠٦ .
١٠ - لوس آنجلس تايمز در شماره ٦ اوت ٢٠٠٦ خود افشا نمود که جنايات آمريکا در ويتنام بسيار بيش از آنچيزي بوده است که تصور ميرفته است .
١١ - رک جو کلين، " The Iran Factor" ، تايمز، نيويورک، ٢٤ ژوئيه ٢٠٠٦ .
١٢ - لو پوان، پاريس، ٢٠ ژوئيه ٢٠٠٦ .
١٣ - آنان تنها ١٨ ميليارد دلار، يعني ٠.١٦ % از توليد ناخالص داخلي خودرا به کمک به توسعه اختصاص داده اند !
١٤ - تنها هراس از آنکه بانک هاي مرکزي نرخ بهره پول را بالا ببرند، در روز ٢١ مه ٢٠٠٦، باعث سقوط چشمگير بهاي سهام در اغلب بورس هاي جهان گرديد .
١٥ - در سال ٢٠٠٥، ايالات متحده حدود ٨.٤٧ ميليارد دلار به چين صادر کرده اند، در حاليکه واردتشان از اين کشور به ٦.٢٠١ ميليارد بالغ مي شود، يعني اختلاف ٨.١٥٣ ميليارد به سود پکن، که در عين حال ٣٢٠ ميليارد دلار از اوراق خزانه آمريکا را در اختيار دارد .
١٦ - رک کاپيتال، پاريس، اوت ٢٠٠٦ .
١٧ - لو فيگارو، پاريس، ٢٠ ژوئن ٢٠٠٦ .
١٨ - لکسپرس، پاريس، ٨ ژوئن ٢٠٠٦ .
١٩ - اينترناشنال هرالد تريبون، پاريس، ٢٩ ژوئن ٢٠٠٦ .
٢٠ - رک کارولين پايه، « اسرائيل، فلسطين، لبنان، دراز ترين راه بسوي صلح»، گروه مطالعه و اطلاعات در رابطه با صلح و امنيت (GRIP) ، بروکسل، ٨ اوت ٢٠٠٦




ددوستی فرهنگي ټولنې اعلاميه

سه‌شنبه, 18 دلو 1384 00:00

حبيب اله غمخور



سويډن دمالموښار 2006.07.15
.....................................
دبن دنړيوال کنفرانس په پايله کې د مؤقتي اداري دجوړېدو او په افغانستان کې دبهرنيو هيوادو په ځانگړې توگه دامريکادمتحده ايا لاتو لخوا دافغانستان سره هر اړخيزو مرستو اوپه هيواد کي ددموکرسي دپلي کولووعدې افغانانو او نړیوالو دخوښی باعث وگرځيده .په رښتيا سره داسي فکر کېده چي پسله ديرش کلن کورنی ناورين څخه به يو ځل بيا افغان ولس دا امکان تر لاسه کړي چې دسولي او ارامی په فضا کي نوی ژوند پيل کړي . دټولو ستونزو ، ناخوالو او نيمگړتيا سره په هيواد کي نوی اساسي قانون جوړ اودپارلمان لپاره ټاکنې تر سره شوې ،افغانانو دخپل فعال گډون پوسيله ولسمشر وټاکه . دغو او يو نيم نوروکارو دنړيوالو او افغان ولس اميدواري روښانه راتلونکې ته پيدا کړه .



مگر دوخت په تېرېدوسره ټولي هغه پرېکړي چې دبن ،برلين ،توکيو ،لندن ،توکيو،پکن او دنړی دنورو هيوادو په پلازمېنو کې دافغانستان په اړوند وشوې زيات شمير يې دوعدو په څير دکاغذ پر مخ پاته شوې چي دوخت په تير ېدو سره به يې ځاي نړيوال ارشيف وي ،ډير لږ و ئي عملي بڼه اخيستې ده .
پدغه هيواد کې دبې وسلې کيدودپروگرام (ډي ډي آر او ډايار ) پروسه چي دهيواد دبياجوړونې او سولې دراتگ لپاره يې داساسي پله په نامه يې يادولاي شو په ډيره نيم گړې توگه تر اوسه پر مخه درومي ؛سالمه دولتي اداره جوړه نشوه ،پارلمان ته په زياته کچه جنگسالارو او يو شمير هغو کسانو چې دبشر دحقو قو دنړيوالو سازمانو لخوادجنگي مجريمينوپه نامه نومول شوي وه لار پيداکړه. په دولتي ادارو کي په بې ساري کچه اداري فساد، رشوت ، اختلاس ،واسطه بازی ، غيري مسلکي او نا سالمه عدلی اداره،دجنگي وړتيا نه لرونکی پوليس ،اردو،او امنيتی دستگاه ، په ټولودولتي مقامونو کې دشخصي او تنظيمې اړېکو پر بنياددغير مستحقو او مسلکي پوهې نه درلودونکو کسانوګمارل ؛ خلک نه يوازي پر حکومت بې باوره کړه ، بلکي اوس دخلکو بې باوري او ناراضی هغې کچې ته ورسيدل ، چې دپرديو په هڅونه دهيواد ملي امنيت له دومره گواښ سره مخامخ شوچې هر ه ورځ تر بلې په هیواد کې نارامی اوله دولت څخه دخلکو فاصيله زياتيږي .له بده مرغه د حکومت له خوا په دې اړوند هيڅ دا ډول ګام نه دی پورته سوی، چې پر دغه بل شوې اوردي اوبه وپاشی . ټول خلګ پر اداري فساد او رشوت نيوکي لري، حکومت ئي هم مني چې په دولتي ادارو کې رشوت او اداري فسادخپل ورستيو پژاونوته جگ شوی دی ، دخلکو سره دلازمو مرستو او مؤثروکارونو دسرته رسېدو وعدي کيږي ،ولي متاسفانه تچر اوسه عملا هيڅ يو داسي گټور اقدام ندی تر سره شوی چي ولس دي دحکومت په پلوی راوهڅوې .
په افغانستان کې د قوي مرکزي حکومت دجوړيدو بهرنيو او کورنيومخالفينو له پورته په گوته شو ناخوالوڅخه خپلو شومو موخوته په رسېدو سره دادی يو ځل بيا دطالبانو دحرکت په نامه امنيتي حالت له دومره گواښ سره مخامخ کړی چې افغانان او نړيوال يې فرېشانه کړېدي .
ددېرشوزرو څخه تر زياتو روزل شوی مسلکي بهرني پوځ په موجوديت کې دهيواد په پلازمېنه کي هم امينت نه لېدل کيږي ،هر ورځ دهيوادله گوټ گوټ څخه دځان وژنو ،مخامخ او دخرپ او ترپ حملو دطالبانو لخوا دولسواليوسقوط او داسي نور زورونکی راپورونه دنړی په مطبوعاتو کې يو په بل پسي نشريږې . کيداي شي ووايو چې ددغو حوادثو دتلفاتو شميره تر پنځو زرو اوړې .له بدمرغه ددغو تلفاتو لويه کچه ملکي او بې دفاع وگړي دي .
پدغو څلوروکلنو کې دافغانستان په جنوب شرق،بيا په شرقي سيمو او دادی دايوه مياشت کيږي يو ځل بيا دغرني هجوم په نامه دطالبانو او تروريستانو دجرړو دايستلو په خاطر دبهرنيو پوځيانولخوا دپاک کاری عمليات پيل شوی دی .تر کومه ځايه چي دعملياتوپلي کول نه سنجول کيږي او ددولت دمخالفينو تاکتيک ته په دقيقه توگه پاملرنه نه کيږي په زابل ،کندها ،روزگا،او هلمندکي دملکي خلکو دتلفاتو کچه دهرې ورځې په تيرېدو سره لوړېږي .
که څه هم بهرني ځواکونه دانه مني چې ملکي وگړې په عملياتو کې زيان وينې او دولت هم ورسره هم غاړی دی ،خو انکار نه کيدونکي شواهد او علايم چي دهمدا دغربي راډيوگانو لخوا خپرېږې ،پر دغه ټکو چې وايي ملکي وغړو ته کوم زيان نه دي رسېدلی او دافغانستان ددفاع دوزارت دنطاق دغه پرده گرانه جمله چې که :دسلو طالبانو دله منځه وړلو او يانيولو لپاره يو ملکي کس ته هم تاوان ورسېږې ولسمشر يې له چاسره نه مني دبطلان کرښه راباسي . موږ پدې عقيده يو چي همد اوس ديوه طالب لپاره کلي اوښارونه دهوايي ړندو بمباريو قرباني کيږې ،دتيري پنجشنبې په ورځ دټولو نورمونو خلاف دهلمند دولايت دنوزاد دولسوالی پر بازاراو دهغه پر شاوخواکليو بيرحمانه هوايي بم اوری چې دنوزاد دولسوالی بازار يي په خرابو بدل کړ ، تر 100 ډير دکانونه وران سوى اوتر ((200)) زيات ملکي وگړې لويو او وړودخواږه ژوند دلاسه ورکول ، زموږ ددغي ادعاڅرگنده بيلگه ده .
نن د1385 زکال دسرطان په 24 نيټه تر لس ځله زيات دنوزاد دکړېدلو خلکو اوازونه چې ددغو وحشيانه حملو او بم اوريو په هکله يې خبري کولې دآزادی راډيو او نورو راډيوگانو له لاري خپرې شوي . له بده مرغه دلته هم ښاغلی عظيمي داردونطاق او دهلمند والي دعادت له مخي پر ټولو حقيقتونو سترگي پټوي او دراډيوگانو خبرلوڅي دغلطو راپورونو په خپرولو تورن کړه . اوس مهال ولسوالۍ په کنډواله بدله شوې، سرايونه ، دکانونه او يو شمير د هستوګنې کورونه وران شوي او د سيمې ګڼ شمير اوسيدونکى له سميې څخه کډه کولو ته اړ شوي دي .
په سويډن کي ددوستی فرهنگي ټولني مشرتابه جرگه په افغانستان کې ددغه هيواد داوسېدونکو لپاره دارام او مطمين ژوند دراوستلو ،ددموکراسي دپلي کولو ،ټولنيزعدالت ،دښځو او ماشومانو له حقه دفاع ، دهيروئينودپټو او ښکاره سوداگرو پر خلاف دنړيوالو ځواکونو دمبارزي ملاتړ کوي ،ديولړ عيني اړتياو له مخي دبهرنيو پوځي ټولگيو موجوديت ددغه هيواد په گټه بولو؛مگر په هيڅ ډول دانشو منلاي چې دسولي او امنيت تر دښمنانو دي په پوځي عملياتو کې دبې دفاع ملکي وګړودمرګ اوژوبلې کچه لوړه او يو ځل بيادي دا هيواد په کنډوالواو قبرستان بدل شي .
دڅه مودي راپدې خوا دزابل ،کندهار،اروزګان اوهلمند شاوخواسيموکي دناسنجول شوو پوځي عملياتوپه ترڅ کې ښځې ، ماشومان، او بيګناه انسانانو ته زړه بوږنوونکې مرګ ژوبله وراوښتې ، زيات شمير دکليو او وړو ښارونواوسيدونکی دخپلوکورونوڅخه کوچېدوته اړشوی او دستونزونه په ډکو شرايطو کي شپې سباکوي
دولتي ناخوالو او نړی وال ائتلاف دپوځی ځواکونو لخوا د نيمگړي جگړه ايزې پاليسی مخ ته بېول ، تېروتني او خپل سری د بحران په رامېنځ ته کېدوکي بنسټيز رول لوبولی دی . د پوځي عملياتو په وخت د سيمي د خلګو سره د ائتلافي پوځي ځواکونو نا وړه چال چلنداودهغوي سپکاوی يو د هغو اساسي لاملوڅخه شميرل کيږي ، چې د طالبانو د غښتلي کېدو او د مرکزي حکومت نه د خلکو دليرې توب او خوابدی عمده لامل گڼلاي شو. کله چي پر خوښيوپر محفلونو بمباری کېږي او د خلګو خوښي په غم بدلېږي، بېګناه خلک د ناسمو راپورونو په پايله کي نيول کېږي اوپه پټو زندانو کې ځورول کېږي ،يا د تلاښيو په وخت کي بهرنيان د خلکو کورونو ته پر خپل سر ورننوزي او ياددوي دروازي په لغتو ورباندي خلاصوی او د ښځو په وړاندي د افغاني او اسلامي کلتور منلي اصول له نظره غورځوي ،طبعي خبره ده چې دهر مخالف خبري به پر دوي مثبت تاثير ښندي او دوي به ددولت پرخلاف دځان په گټه دروي .
دټولني مشرتابه جرگه په داسې حال کى چي په افغانستان کې دسولي دټينگښت او افغانولس دژوند له ښيرازي او بسيايني سره سخته علاقه لري ؛ دغه سپېڅلي هدف ته درسېدو په موخه ، په افغانستان کې دائتلافي قواوو پوځي عمليات چي ولسي خلک هم پکښې په نښه اووژل کيږي ،کلي،کورونه، يې ويجاړېږې اومقابل لورى ته يوځل بيا دلته د يوې بلي کورنى جګړې امکانات برابرېږي، په کلکه غندى ، د داډول ړندو اوورانوونکوعملياتو چې دملکي خلکوتلفاتو کچه ورځ په ورځ زياتوي ژرترژره دريدو غوښتنه کوو .
دافغانستان له مشرتابه اوپه دولتي واک کي دشريکونوروملي شخصيتونواوسياسي اړخونواو روڼ اندو، نه هيله لرو چي دافغاني خپل منځي تفاهم له لارې ددغي کورنی ناخوالودعواملو په برطرفه کولو کې گټور گامونه اوچت کړې .اودائتلافي قواووعملياتو پلي کولوميتودبايد داسې تنظيم شې چې ملکي وګړي پکښي مصؤن پاته وي .
موږ په بهر کې دټولو فرهنگي ټولنو او ملي شخصيتونو څخه غوښتنه کوو چې دخپلو امکاناتو څخه په استفادي سره دې داروپايي هيوادو دولتي چارواکې ددغه ټکی په ناوړه پايلو خبر کړي کوم چې همدا اوس په افغانستان کې هره ورځ دخپل سرو پوځي عملياتو په پايله کي بيگناه انسانان ژوند دلاسه ورکوي . يو ځل دا هيواد دنړيوالو انترناسيوناليستي مرستوپه نامه او اوس ددموکراسی دراوستلو او بيا رغاونې تر نامه لاندي دبم اوريو په لمبو کې سوځوي .
پدې ټکي دپوهيدوسره چې ددغه ملي تاوتريخوالي اساسي جرړي په کورکي دننه او له هيوادنه بهر بايد وايستل شي ،دړندو پوځې عملياتو پر خلاف خپل ږغ اوچت کړی .
زموږ ټولنه په هيڅ ډول نه غواړو چې په جهان کې يو ځل بيا دپخواني شوروي اتحاد په دودداروپا.امريکا او کاناډا په کوڅو او بازاروکې دافغانانو پر مخ لاړې تف کړي . جگړه ،وژنه او ورانونه دافغانستان داوسنی روان کړکيچ دحل لاره نه بولو. ددې ستري ملي ستونزي دحل لپاره بايد ژر تر ژره دنړيوالوسازمانو، ملگرو ملتو او امنيت شوراپه مرسته گټور او اړين گامونه اوچت شي . پر هغو هيوادو سياسي فشار وارد شي کوم چي په افغانستان کي داوسنی نا امنی اساسي عاملين گڼل کيږې .
دافغانانو څخه موغوښتنه داده چي نور دخپل هيواد له ورانی او خپل ورور له وژنی څخه لاس واخلی اودخپل هيواد ددښمنانو دناوړه موخو دپلي کولو لامل مه شی .
ددوستی دفرهنگي ټولني دمشرتابه جرگې په استازيتوب
حبيب اله غمخور