وروستي مطالب

درویش دریادلی کیست؟

جمعه, 14 دلو 1384 00:00

کاندیدای اکادمیسین سیستانی

تلویزیون "خراسان "که از کانال OITV امید ایران در امریکا، به گردانندیگی حامد قادری (نا آگاه ترین شخص ازمسلک ظریف ژورنالیزم) پخش میشود، دیشب ۴ مارچ ۲۰۰۷پس از ساعات ۱۱شب ، میزگردی به اشتراک آقایان قوی کوشان ، لطیف ناظمی، وسعید فیضی از راه تلفن سازمان داده بود.اینکه آقای کوشان وآقای فیضی چه گفتند ، بماند به وقت دیگر، اما چیزی که برای من شنیدنش بسیار جالب وبا اهمیت بود ، سخنان آقای لطیف ناظمی بود.
در نوبت دوم صحبت با آقای ناظمی ، حامد قادری کاغذهای زیادی را ورق زد واز آن میان صفحه ای را پیش روی خود گذاشت وخطاب به آقای ناظمی گفت: من مقالات زیادی را از سایتها کاپی گرفته ام و یکی از این مقالات" فاشیزم پشتونی وبی ننگ های غیر پشتون" عنوان دارد ،آیا شما این مقاله را خوانده اید یا خیر؟ آقای ناظمی گفت: بلی آن مقاله را آقای رهنوردزریاب، نوشته است ومن آنرا خوانده ام. قادری تکرار کرد: بلی منظور آقای زریاب دراین مقاله از "بی ننگهای غیرپشتون " کیست؟ لطیف ناظمی جواب داد: همان های است که همیش میگویند: "ازحقوق وهویت خود سخن نزنید که وحدت ملی ما خراب میشود. ..و...."
بدینسان هویت درویش دریادلی بطورصریح از زبان لطیف ناظمی افشا شد ومن وهزاران بینندۀ تلویزیون خراسان شنیدیم ودانستیم که نویسندۀ مقالۀ "فاشیزم پشتونی وبی ننگهای غیرپشتون " رهنوردزریاب است.بنابرین میخواهم به دوست فرهنگی ام آقای نوری مژده بدهم که در جمع گروه چارکلاه( قوی کوشان+ مخدوم رهین+ صبورعصردولت شاهی و بشیراحمدانصاری) دوکلاه دیگر(رهنوردزریاب + لطیف ناظمی) را اضافه کنند ومنبعد آنها را"شش کلاه" بنامند.بنابرین از خوانندگان مقاله "سیاست" بی اعتنائی بزرگ منشانه" غلط است" تمنا دارم، هرجا نام درویش دریادلی بکار رفته است ، انرا ، به رهنورد زریاب تصحیح بفرمایند.
جناب رهنورد زریاب، که تا دیشب من او را بسیار بسیار احترام میگذاشتم ومثل من صدها وشاید هزاران روشنفکرپشتون به وی عشق واحترام عمیق داشتند و او را استاد زریاب خطاب میکردند،مگر اینک که از زیر پلو به اصطلاح "ملی" برآمد، دیگر در میان پشتونها از هیچگونه احترامی برخوردار نخواهد بود وهمه اورا به چشم یک انسان متعصب ودشمن قوم پشتون خواهند شناخت.
رهنورد زریاب، بخاطر نویسندگی اش مورد احترام عمومی قشر روشنفکرافغانستان بود، اینک با نوشته هایی خود زیر نام مستعار "درویش دریا دلی" در دورن خود اهریمن تعصب و ضدیت با قوم پشتون را تا آن حد رشد داده است که اخیراً وبلاگی( وبلاگی نه که کثافات دانی) برای خالی کردن کثافات درون خود بازکرده ودر آن ناسزاترین دشنامها ومتعفن ترین توهین ها را به ادرس قوم پشتون ابراز داشته وابراز میکند. در زیر یکی دومطلب او درباره پشتونها بازتاب داده میشود و برای آگاهی بیشتر ازلجن پراگنی های وی، وبلاگش هم در پایان درج میگردد تا اگر کسی خواسته باشد،بدان رجوع کند.

مطلب اول
"فاشیزم پشتونی و بی ننگ های غیر پشتون"
درویش دریادلی

پادشاهی و فرمانروایی پشتونها در سر زمین پاک خراسان در مدت دو صد و پنجاه سال با تجاوزگری، اشغالگری ، کشتار، ظلم ، خودکامه گی ، چپاول ، تاراج ، فریب و غداری همراه بوده است. چهره ها عوض و رنگ ها دگرگون شده اند، اما ماهیت هدف ها و جانمایه ای عمل شان از آغاز تا امروز یکی است: حاکمیت پشتون ، قیمومیت دیگران .

یکی از تحفه ها و ارمغان های دل آزار دو صد و پنجاه سال حاکمیت خونین و اجباری فاشیزم پشتونی این است که در میان بخشهایی از مردمان غیر پشتون خصایل پسندیده ای جرأت و جسارت و اعتماد به نفس را ریشه کن ساخته اند . دو صد و پنجاه سال سرکوب پیهم ، دو صد و پنجاه سال دروغ و نیرنگ و مسخ حقایق تاریخی و فرهنگی ، دو صد و پنجاه سال شتشوی مغزی ، دو صد و پنجاه سال کوشش مستمر و بدون وقفه در جهت احمق سازی و نادان نگهداری مردم ، دو صد و پنجاه سال وحشت پراگنی و خوف گستری و بیداد گری ، دو صد و پنجاه سال خیزش ها و شورش ها و طغیان های مردمی را به خاک و خون نشاندن و . .. سبب شد که در میان بخشهایی از مردمان ترکمن و اوزبیک و هزاره و تاجیک و بلوچ و دیگر اقوام غیر پشتون روحیه ای ترس، دلمرده گی ، بی اعتمادی به نفس ، کرنش ، سازش ، تسلیم و قبول حاکمیت فاشیزم پشتون به مثابه ای یک پدیده ء جاویدانی ، رنگ و رونق گیرد.

آدم های گردن پت ، دست به سینه ، بلی گوی ، طفیلی ، چاپلوس ، معامله گر ، مزدورمنش ، بی وقار ، ترسو ، دستبوس ، محافظه کار ، مصلحت شخصی اندیش، منفعت جو ، بی تلخه ، بی جوهر ، بی خاصیت و بی ننگ ، همیشه از طرف حاکمان و فاشیست های پشتون تشویق و ترغیب و نوازش و ستایش و تقویت و حمایت شده و به نان و نوا و مقام و منصب رسیده اند . اینها ، مبلغین و مروجین همان خصایل و رفتار هایی اند که خود به آن توصل می جویند . اینها ، در میان قوم خویش نقش جاده صاف کن فاشیزم پشتونی را دارند . قوم خویش را به مدارا ، به آرامش ، به سکوت ، به خونسردی ، به تسلیم شدن فرا میخوانند و از بیداری مردم خویش ، از حق طلبی مردم خویش ، از سلحشوری مردم خویش ، از قیام و خیزش مردم خویش ، حتا بیشتر از فاشیست های پشتون وحشت و هراس دارند. اینها بدون هیچ بحث و تبصره ای ، برادر بزرگ بودن و اکثریت بودن و سردار و سرور بودن پشتونها را به خوشی می پذیرند و میکوشند به مردم خویش هم بقبولانند که حقیقت همان است که فاشیستهای پشتون میگویند. اینها همه چیز را به چشم می بینند ، ظلم فاشیزم قبیله را می بینند ، تلاش های خاینانه ء فاشیزم را در راستای بربادی قوم و مردم خویش می بینند، تجاوز پشتونیستها بر فرهنگ و زبان و هویت خویش را می بینند ، اما هنوز هم دیگران را به سکوت و کرنش فرا میخوانند .

از گذشته ها که درگذریم ، در همین دهسال اخیر ، ما شاهد جنایات بیشمار فاشیزم پشتونی بوده ایم ولی محافظه کاران و جبونان و بی ننگ های ما نه تنها که در برابر آن دم برنیاورده اند ، بلکه " شکر خدا " را هم گفته اند .

اگر طالبان آمدند و با همکاری و همدستی اوغان ملتی ها و سور خلقی ها ، مردمان غیر پشتون را در مناطق مختلف قتل عام و تاراج کردند ، مردم را خسی ساختند ، زنان مردم را با خود بردند ، به کودک و پیر و جوان شان رحم نکردند ، شهر و قریه و دهات شان را به آتش کشیدند ، بی ننگ های ما گفتند : الحمدالله ، صدای تان را نکشید که وحدت ملی خراب می شود و در بین ملت نفاق می افتد !

اگر پس از طالبان ، بازهم اوغان ملتی های فاشیست توسط امریکا به قدرت نصب شدند و در هر قدم صد ها خیانت و غداری را مرتکب شدند ، سرود ملی را پشتو ساختند ، ظاهر کل را بابای ملت جا زدند ، در قانون اساسی ده ها مساله ای ضد ملی را وارد کردند ،در تعیین وکلا و وزاء هزار منافقت نمودند، وزارت ها و کرسی های مهم و سرنوشت ساز را یکی به دنبال دیگر اشغال نمودند ، هرچه پشتونیست از هر حزب و تنظیمی که بود از هر طرف جمع کردند ، برنامه های زبانی و قومی خود را هر روز به شدت عملی می سازند ، افراد مربوط به اقوام غیر پشتون را از همه جا می رانند ، کورس های پشتو دایر می کنند ، کتاب های درسی مکاتب را در بخش های مختلف به زبان پشتو می سازند، کار پشتونیزه کردن اوغانستان را در تمامی عرصه ها با حیله گری و غداری به شدت پیش می برند ، غیر پشتون ها را خلع سلاح کردند ، خلع قدرت کردند، از همه امور دور ساخته راهی استند ، چه در خارج و چه در داخل کشور همه امور زنده گی اجتماع افغانستانی را در دست خود گرفته اند ، مسجد در دست فاشیست های پشتون ، مکتب در دست فاشیست های پشتون ، رادیو در دست شان ، تیلویزیون در دست شان ، نشرات کاغذی و انترنتی در دست شان ، زبان را برای ما تعیین می کنند ، هویت را برای ما تعیین می کنند ، تاریخ را ، گذشته را ، امروز را ، آینده را ، همه و همه را برای ما تعیین میکند و . . . ، بی ننگ های ما میگویند : الحمد الله ، چه خوب شرایطی است ، هوش کنید که در برابر فاشیزم پشتونی صدای تان را برنیاورید که وحدت ملی خدشه دار می شود و ما بدنام می شویم ، حوصله ، گذشت ، خاموشی ، تسلیم ، مرگ ، بهتر است از حق خواستن و حق گفتن !

وقتی حرفی بزنی ، وقتی حق را بگویی ، وقتی در برابر فاشیزم وحشی پشتونیستها صدای اعتراض را بلند نمایی ، وقتی بگویی که ما پشتون نیستیم ، نه جد ما پشتون بودند ، نه آبای ما پشتون بودند ، ما پشتون نمی شوییم ، ما را بگذارید که با هویت و شخصیت ملی و تاریخی خود زنده گی کنیم ، ما دیگر نمیخواهیم تحت سلطه و شکنجه و ظلم فاشیزم پشتونی زنده گی کنیم ، برای ما حق نفس کشیدن بدهید، وطن تنها از پشتون ها نیست ، دیگران هم حق زنده گی دارند، دیگر افسانه واهی " پشتون اکثریت است " را در گوش ما نخوانید و . .. ، وقتی این سخنان را بگویی و بنویسی ، قبل از همه همین جبون ها و بی ننگ های خودی بر تو می تازند ، با فاشیستهای پشتون همصدا می شوند و برای خفه ساختنت راه ها و چاره ها می جویند. پند ، اندرز ، نق زدن ، فشار های گوناگون ، دسیسه ، مضری ، شیطنت ، ترور شخصیت و صد منافقت دیگر را میکنند تا خاموشت سازند !

امروز دیگر برای ما هیچ چیزی نمانده است . اگر یکبار بیخ فاشیست ها محکم شود و جریان به گونه ای که آنها میخواهند پیش رود ، اینبار کاری خواهند کرد که عبدالرحمن خان و هاشم خان و محمدگلخان مومند و حفیظ الله امین و ملا عمر را از یاد ببریم .

این دسته های گوناگون فاشیست های پشتونیست که امروز بر سر اقتدار هستند ، این کرزی ها ، احمد زی ها ، انورالحق احدی ها ، حنیف اتمر ها و همفکران و همرزمان شان ، با وسایل و امکانات و تیوری ها و برنامه ها و نیرنگ های خیلی همه جانبه و گسترده و اساسی به میدان آمده اند و آنچه را که در دوصد و پنجاه سال نتوانستند به صورت کامل عملی سازند ، انجام خواهند داد . اینها صدها مرتبه شوونیست تر ، سیاه اندیش تر ، مکار تر ، غدار تر ، خطرناک تر ، عقده ای تر ، پُر کینه تر ، بیرحم تر ، شیاد تر و خاین تر از پیشکسوتان فاشیست خویش می باشند . اگر اینها موقع لازم را بیابند ، اگر در برابر اینها مقاومت و مبارزه جدی و همه جانبه صورت نگیرد ، اگر ما هوشیاری و آگاهی و سازماندهی و امکانات مناسب را نداشته باشیم ، اگر ما خواب و بیتفاوتی و کرختی و ترس و جبونی را از خود دور نکنیم ، اگر ما قاطعانه ، آگاهانه و شجاعانه در مقابل فاشیزم نرزمیم ، روزگار ما سیاهتر و رقت انگیز تر خواهد شد .

بار ها نوشته ام ، باز می نویسم که مبارزه با فاشیزم پشتونی به معنا و مفهوم مخالفت با مردم نجیب پشتون نیست . مردم عزیز و بینوای پشتون از هر لحاظ قابل احترام و ستایش و دوستی می باشند . هدف و آرزوی ما این است که همه مردم ساکن در سرزمین خراسان ( اوغانستان ) بتوانند با صلح و صفا و برابری و همدلی زنده گی نمایند ، هیچ قومی بر قوم دیگر بابایی و فرمانروایی نداشته باشد ، آزادی باشد ، عدالت باشد ، مردم رایی باشد ، انسان ارزش و منزلت واقعی اش را بدست آورد . ما همانگونه که عدالت را برای خود میخواهیم ، بیعدالتی را به هیچ کس دیگر نمی پسندیم.
دشمنی و مخالفت ما با جریان ظالمانه ای فاشیزم پشتونی است ، با مردم شریف پشتون هیچگونه ضدیت و مخالفت و دشمنی نداشته ایم ، نداریم و نخواهیم داشت . فاشیزم قبیله باعث نفاق و شقاق و تیره گی و جدایی در میان اقوام ساکن در کشور ما شده و میشود . فاشیزم پشتونی همیشه مانع وحدت ملی واقعی و همزیستی انسانی و عادلانه خواهد بود . از همین سبب ، باید با فاشیزم قبیله قاطعانه مبارزه کنیم تا فاشیستها موفق به عملی ساختن برنامه های خاینانه ای خویش نشوند و جامعه را باز هم به قهقرا و تباهی بیشتر سوق ندهند.
نوشته شده در Tue 20 Feb 2007ساعت 9:31 PM توسط درویش دریادلی


مطلب دوم
"فاشیزم و پشتو سازی معارف اوغانستان"
درویش دریادلی

فاشیزم پشتونی ، یک جریان بسیار سر تمبه ، شله ، یک دنده ، کور منطق و بسیار جدی برای رسیدن به هدف های شوم و شیطانی خویش است . همین جریان فاشیزم پشتونی در دوصد و پنجاه سال سرزمین ما و مردم ما را به صدها مصیبت گرفتار ساخته و امروز هم در جهت تباهی ما با بیباکی تلاش دارد .
میگویند که " اگر دنیا را آب بگیرد ، مرغآبی را تا لنگش " . اگر اوغانستان در آتش بسوزد ، اگر مردمش در فقر و بدبختی و سیاهروزی دست و پا زند ، اگر از آسمانش سنگ ببارد و از زمینش خون بجوشد ، اگر سیلاب ها بیاید ، اگر زلزله ها شود ، اگر کشور از یک رو به دگر رو گردد ، اگر تجاوزگر خارجی بیاید ، اگر تاراجگر داخلی بیاید ، اگر شب باشد ، اگر روز باشد ، در هر وقت ، در هر حالت ، در هر وضعی فاشیست های پشتون کار خود را میکنند و در قصه ای هیچ چیز دیگر نیستند جز عملی ساختن هدف های عظمت طلبانه و برتری جویانه ای پشتونیستی .
یگانه غم اصلی ، یگانه فکر اساسی ، یگانه سوادی واقعی فاشیست های پشتون همیشه فقط یک چیز بوده است : حاکمیت مطلق پشتونها در تمامی عرصه های سیاسی ، نظامی ، اقتصادی ، فرهنگی و اجتماعی در اوغانستان.
فاشیست های پشتون ، از هر ایدیولوژی ، از هر عقیده ، از هر دین و مذهب و رسم و رواج ، از هر چیز خوب و بد ، برای رسیدن به هدف خویش استفاده می کنند . مزدوری می کنند ، خود را به بیگانه ها میفروشند ، در زیر پای قدرتمند ها می خوابند ، هر پستی و ذلت و خفت و خیانت را قبول می کنند ، فقط به خاطر آنکه قدرت در دست شان باشد و بتوانند برنامه های خود را عملی سازند.
امروز که اوغان ذلتی ها ، سور خلقی ها ، پیروان عبدالرحمن خان و هاشم خان و محمدگلخان مومند و غلام محمد خان فرهاد ( پاپا ) ، یوغ برده گی امریکا بر گردن ، قدرت را در انحصار مطلق خویش دارند ، یک ثانیه ، یک لحظه ، یک دقیقه ، یک ساعت و یک روز را ضایع نمیکنند ، همه کارهای خود را قدم به قدم به بسیار دقت و سنجش ، چه از راه نیرنگبازی ، چه از راه عوامفریبی ، چه از راه نامردی ، و به هر طریق دیگری که باشد ، انجام میدهند .
فاشیستهای پشتون در دو صد و پنجاه سال ، در هر مقطع و هر دوره بر ما مردمان ملیت های غیر پشتون تاختند ، ما را با هویت و تاریخ ما بی پیوند ساختند ، در میان ما تفرقه انداختند ، حکومت کردند ، ظلم کردند ، خیانت کردند . نام اصیل سر زمین ما را از خراسان به اوغانستان تغییر دادند ، زبان جهانی و با عظمت فارسی را که همیشه زبان رسمی و همگانی سرزمین ما بوده است ، با هزار حیله و خدعه و خیانت کوشیدند که به حاشیه نشین سازند و به جای آن زبان قبیله ای خویش را حاکم گردانند ، مردم بومی مناطق غیر پشتون را به زور و جبر کوچ دادند و از زمین های شاد و آباد به کوه ها راندند و به جای آنها مردمان قبایل پشتون را در مناطق و زمین ها و جایدادهای غضب شده مسکون ساختند، برای قبایل پشتونی که در غارت و چپاول مال و ناموس مردم غیر پشتون از خود بیرحمی و شقاوت بیشتر نشان دادند صد ها امتیاز و موقف خاص قایل شدند که هم از خدمت زیر بیرق معاف بودند و هم از پرداخت مالیه معاف بودند و هم زمین های خاصه و عالی شمالی و دیگر بخش های حاصلخیز کشور در اختیار شان قرار داده شد !
فاشیستهای پشتون در هیچ زمانی از تطبیق نقشه ها و برنامه های ضد بشری و وحشیانه ای خویش دست برنداشته اند . امروز هم اوغان ذلتی ها و دیگر پشتونیست های حاکم در اوغانستان هر روز ، ضربه های نو بر پیکر نحیف و لرزان همزیستی قومی میزنند و در جهت ضعیف سازی و از میان برداشتن هویت ها و زبان های مردمان غیر پشتون شتابان گام میگذارند. در همین راستاست که برنامه ء فاشیستی پشتو سازی معارف را چند روز قبل توسط معین وزارت معارف ( صدیق پتمن ) به اطلاع همگان رساندند.
هدف اصلی پشتونیستهای اوغان ذلتی و دستیاران قبیله پرست شان این است که تحصیل و تعلیم را برای فرزندان ملیتهای محروم غیر پشتون دشوار تر از پیش سازند و آنها را نه تنها از تحصیل با زبان مادری شان محروم سازند ، بلکه به این طریق در کنار صد ها مشکل اقتصادی و اجتماعی و نبود مکاتب و مدارس و وسایل و امکانات تحصیل ، مشکل زبانی را نیز بیافزایند و تحصیل را برای فرزندان غیر پشتون ناممکن بسازند.
سیاست تحمیل زبان پشتو بر معارف کشور یک سیاست فاشیستی تجربه شده ، شکست خورده و افتضاح آفرین است که پشتونیست های بیمار میخواهند بار دیگر عملی اش سازند .
ما مردمان غیر پشتون باید در مقابل تمامی برنامه ها و نقشه های فاشیستی پشتون سازی اوغانستان مبازره ء اصولی و همه جانبه را سازمان دهیم و نگذاریم که پشتونیستها فرهنگ و زبان قبیله ای خویش را بر همه مردمان غیر پشتون تحمیل نمایند . سهل انگاری ، غفلت ، کرختی ، خواب های خرگوشی ، ترس ، جبن ، سکوت ، بی تفاوتی و دست زیر آلاشه نشستن سبب نابودی هویت و فرهنگ و زبان ما ، سبب اسارت و غلامی و حقارت جاویدانی ما خواهد شد .
پشتونستهای فاشیست ، این سگان قوله کش در حاشیه های جهل قبیله ، هنوز هم تلقین های دروغین " اکثریت " بودن قوم پشتون را قوله می کشند ، هنوز هم چهار پای خویش را در یک چپلی میکنند و میگویند که " پشتونها در اوغانستان اکثریت استند " و حق دارند که زبان شان در کشور حاکم باشد. در حالیکه این ادعای شان یک خیالبافی پوچ و بی اساس می باشد که هیچ پایه و بنیاد منطقی و علمی و واقعی ندارد. پشتونیستهای فاشیست بی خریطه فیر کردن را از پشوای و پدر بزرگ خود ، امیر عبدالرحمن خان، به ارث برده اند . بی خریطه فیر کردن و بی منطق "پورته" کردن ، عادت پدری شان است .
در غیبت یک سرشماری دقیق و بیطرفانه که تحت نظر موسسات با اعتبار ملی و بین لمللی صورت گیرد ، ما نمیتوانیم با خیالبافی های نابخردانه یک قوم را اکثریت و دیگران را اقلیت بخوانیم . تا زمانی که نفوس اوغانستان به صورت دقیق و علمی شمرده نشده ، حتی بر مبنای قیاس های عامیانه نیز نمیتوانیم مدعی اکثریت بودن پشتون ها در اوغانستان باشیم . به همانگونه که میگوییم تاجیک ها ، یک اقلیت قومیست ، هزاره ها و اوزبیک ها و ترکمن ها و بلوچ ها و غیره اقلیت های قومی اند ، باید بگوییم که پشتون ها نیز یک اقلیت قومی استند .
اقلیت بودن قوم پشتون هم به هیچصورت به معنای آن نخواهد بود که گویی پشتونها " بزرگترین اقلیت " کشور اند . جایگاهی اقلیت بودن آنها هم هنوز مشخص نیست و به هیچ شعبده بازی و دیده درایی نمی توانند خود را به شکلی از اشکال " بزرگتر " از دیگران نشان دهند . پشتون ها اصلا باشنده گان بومی چند نقطه خیلی کوچک و محدود اوغانستان میباشند که ساحه بود و باش اصلی آنها در مقایسه به مساحت عمومی کشور خیلی کوچک می باشد . بخاطر آنکه اصل حقیقت برملا نگردد و تعداد واقعی نفوس پشتون در وطن ما معلوم نشود ، حاکمان غدار پشتون همواره کوشیده اند که مانع نفوس شماری درست و عادلانه گردند و آمار و ارقام واهی و من درآوردی و جعلی را به مردم عرضه داشته اند که در آن پشتون ها گاهی سه برابر و گاهی دو برابر نفوس مجموعی همه ملیت های دیگر نشان داده شده اند . بعضی وقت ها که نمی توانند پشتون ها را خیلی مبالغه آمیز بزرگ نشان دهند ، میگویند که پشتون ها شصت درصد نفوس کشور را تشکیل میدهند .
دلایلی را که پشتونیست ها و اوغان ذلتی ها برای موجه نشان دادن برنامه های پشتون سازی کشور و پشتو سازی معارف اوغانستان بیان می کنند ، همه پوچ و مزخرف و احمقانه می باشند که برای هیچ انسان بامعرفت و آگاهی قابل پذیرش نخواهند بود .
یک موضوع ، بسیار روشن و آفتابیست که زبان فارسی یگانه زبانی می باشد که اکثریت مردم اوغانستان ، از هر قوم و تباری که استند ، به اختیار خویش و بدون کدام جبر و زور و تحمیل ، با آن تکلم می کنند . اگر پشتونیستهای فاشیست بیمار و عقل باخته و غرق در عقده نباشند ، باید برای ارتقای معارف ، به ویژه در شرایط بحرانی کنونی کشور ، در پرتو همین زبان همگانی و جا افتاده ای فارسی برنامه های موثری روی دست گیرند و بر دشواری های بیشمار موجود که کودکان و نوجوانان کشور دارند یک مشکل غیر ضروری دیگر را نیفزایند. اما ، از پشتونیستها این توقع بیهوده است . چونکه آنها هیچ کاری را که بر عقل و خرد و منطق و ارزشهای انسانی و عدالت و حقانیت استوار باشد نمی پذیرند .
پشتونیستهای فاشیست را تنها با مبارزه ء قاطع و متحدانه میتوان بر سر جای شان نشاند و جلو لجام گسیختگی شان را گرفت . پشتونیستها نمیگذارند که جنگ و دشمنی و کینه و عقده و حساسیت های قومی از میان رود ، پشتونیستها کشور مارا به سوی انفجار های نوین ، به سوی تنش های مداوم ، به سوی رویارویی های خونین و بد فرجام می رانند . امروز چون پیکر لاغر خویش را در سایه ء قدرت نظامی و حمایت مالی امریکا هزاران بار بزرگتر از آنچه که هستند می بینند ، می پندارند که دنیا به کام شان خواهد بود . از همین خاطر همه لگام ها را گسیخته اند و بیباک و بی پروا ، مستی می کنند و هر طرف می تازند . غافل از آنکه مانند پیشینیان خویش در این آزمونگاه نیز خیلی چیز ها را می بازند و در این سفر خاینانه به جایی که آرزو دارند نخواهند رسید.
نشانی وبلاگم : http://darwishdaryadeli.blogfa.com

نشانی ایمیلم : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.








اړتیا (ضرورت)

جمعه, 14 دلو 1384 00:00

عبدالملک پرهیز

داچې اړتیا څه ته وايې او څرنګه منځ ته راځي په لومړۍ نظر کې ډيره ساده او ټولو ته د پوهيدو وړ ده. موږ هره ورځ په خپل ورځني ژوند کې د اړتیا کلمه په کاروو، د بېلګې په توګه وايو: نویو جامو ته اړتيا لرم، پیسو ته اړتیا لرم، خوړو ته اړتيا لرم، درملنې ته اړتیا لرم، خوب ته اړتيا لرم، لږې دمې او استراحت ته اړتیا لرم او داسې نور.
دغه بېلګې ښیی چې اړتیا د کارولو یا استعمال پراخ ډګرونه لري.
موږ کولی شو اړتیا د هغې د ځانګړنو له مخې يو له بله توپیر کړو . اړتیا کېدی شي فزيکي یا بدني وي او یا کېدی شي روحي يا رواني وي. همدارنګه اړتیا کېدی شي ډیره مهمه وي او يادومره مهمه نه وي.
د یادولو وړ ده څو وویل شي چې اړتيا په حقیقت کې يوه بیولوژيکي او حيواني څرګندیدنه يا پديده ده. بیولوژیکي ځکه چې دا په ژونديو يا ژويو کې منځ ته راځي او حيواني ځکه چې حيوانات خپلې اړتیاوې د غبرګونونو له لارې څرګندوي او دهغې د له منځه وړلو یا پوره کولو هڅه کوي.
اړتیا د بیولوژیکي بهیرونو د ترسره کولو په ترڅ کې د ځنيو اساسي عناصرو د نشتوالې له امله رامنځ ته او د هغه عناصرو په تر لاسه کولو سره له منځه ځي، چې ورته اړتيا ده.
که ژوندي موجودات هغه اساسي عناصر چې د ژوندانه دبهیرونو د ترسره کولو دپاره مهم دي تر لاسه نه کړي نو له سختو ستونزو سره مخامخ کيږي. یانی دغه اړتیا ژوند ته ګواښ رامنځ ته کوي او د ژوندي موجود د کمزورتیا سبب کيږي. نو ځکه اړتیا داسې يو حالت دی چې ژوندی موجود باید دهغې د له منځه وړلو وس او توان ولري او له منځه يې يوسي او که نه نو داړتیا نه پوره کيدل به هغه په خپله له منځه يوسي.
د بېلګې په توګه که ژوندی موجود تږی شي نو دا ددې مانا لري چې دغه موجود اوبو ته اړتیا لري او باید اوبه تر لاسه کړي او که اوبه تر لاسه نه کړي نو جل یې وهي او جل وهنه په پای کې د مړینې سبب کيږي. که بوټي او ونې اوبه تر لاسه نه کړي نو په لومړي غبرګون کې یې پاڼې مړاوې او که دغه حالت دوام وکړي نو ورو ورو يې پاڼې رژیږي او بیایې څانګې په وچيدو پیل کوي او ورو ورو هغه بوټې یا ونه په بشپړه توګه وچیږي او له منځه ځي. ددې خبرې علت په دې کې دی چې ټول بيولوژيکې او کیمیاوي بهیرونه په اوبو کې او د اوبو په مرسته ترسره کيږي او چې اوبه نه وي نو دغه بهيرونه په ټپه دريږي چې د مړينې مانا ورکوي . د اړتیا په وخت کې حيوانات نه يوازې غبرګون ښيي بلکې د اوبو د تر لاسه کولو دپاره خپلواکه هڅه هم کوي. همداسې کله چې موږ ته خواړه نه رسيږي نو زموږ بدن دوخت په تیریدو سره کمزوری کيږي. دغه کمزورتیا د نورو نیمګړتیاو سبب هم کیږي لکه د انرژې د نشتوالی د بدن د دفاعي سیستم د کمزورۍ او په ناروغيو د اخته کيدو او داسې نورو.

موږ په اوړي کې سړې هوا ته او په ژمي کې تودې هوا ته اړتیا لرو، ځنې خلک وايې: و ګورۍ انسان څومره کمزوری موجود دی ! نه د زياتې يخنۍ د زغملو وس لري او نه د زياتې ګرمۍ. دا خبره بيخي سمه ده خو پوښتنه پیداکيږي چې ولې موږ داسې يو چې نه ډیره توده هوا زغملی شو او نه ډيره سړه ؟
اوسنیو علمي او تکنالوژيکې پرمختياو ددې پوښتنې علت او دليل څرګند کړی دی. ددې کار علت دا دی چې زموږ په بدن کې ټول بیولوژیکي او کیماوي بهیرونه چې د ژوند بنسټیز بهیرونه دي د تودوخې په يوه ټاکلي درجه کې ترسره کیږي، که تودوخه له ټاکلې درجې ښکته او يا لوړه شي نو دغه بهیرونه ګډوډيږي او نه ترسره کيږي. څرګنده ده چې د چاپیريال توخه د ژونديو موجوداتو په کنترول کې نه ده نو ځکه ژوندي موجودات د خپل بدن د تودوخې د ثابت ساتلو دپاره نورلازم ميکانیزمونه په کار اچوي، لکه په زياته تودوخه کې موږ خوله کوو او د بدن اوبه مو د پوستکي د سوریو له لارې بهر ته را وځي چې موږ يې خوله بولو، دا کار ځکه ترسره کیږي څو د بدن تودوخه را ټيټه کړی شي، کله چې موږ تبه کوو او د بدن تودوخه مو له نورمال حالت څخه لوړیږي نو زموږ په بدن کې سخته نا آرامي او بې تابي رامنڅ ته کیږي چې موږ يې د تبې په نامه يادوو چې دا په حقیقت کې زموږ د بدن غبرګون دی او خطر ته زموږ پام را اړوي. نو ځکه موږ ددرملو دلارې د تبې د غورځولو یاټيټولو هڅه کوو خو که تبه له ټاکلي بریده پورته لاړه شي نو ژوند ته خطر رامنځ ته کیږي ځکه د بدن ټول بيالوژیکي او کیمیاوي بهیرونه ګډوډیږي. د ستړیا په وخت کې موږ دمی او استراحت ته اړتيا لرو . د قهر او غصې په وخت کې د عصابو آرامتیا ته اړتيا لرو.

هرڅه چې د اړتيا په توګه منځ ته راځي باید له منځه لاړ شي او که نه ژوند له ستونزو او خطرونو سره مخامخ کيږي. ژوندي موجودات د اړتیاو اغیز په مختلفو درجو کې احساسوي لکه د ځورېدنې، دردونو او سخت عذاب ، ناخوښې، خپګان ، پريشانۍ، دپريشن او داسې نورو ...په بڼه.
د اړتیاو له منځه تګ هم خپله اغیزه لري په تيره بیا په انسانانو کې دغه اغیزه ښه او په څرګنده توګه ليدلی شو. دا اغیزه د خوښۍ، رضایت، خوند او خوشحالۍ په بڼه راڅرګنديږي.
خو کله چې اړتيا له منځه نه ځي او یا د له منځه تللو امکان يې نه وي نو په ژوندي موجود په تیره بیا په انسان کې د له منځه تللو خطر او ډار رامنځ ته کوي.
اړتیا د خپل حيواني ځانګړنې او د رامنځ ته کيدو د دليلونو پر بنسټ په انسان کې په څو پړاونو کې په پام کې نیسو:

ټول خلک په لومړي ګام کې د ژوند دپاره اوبو، هوا او خوړو ته اړتیا لري. همدارنګه انسان او نور ژوندي موجودات د پورته درې ګونو موادو د تر لاسه کولو تر څنګ له خپل بدن څخه ددغه موادو څخه د رامنځ ته شویو فضولاتو د ایستلو بهیر ته هم اړتیا لري لکه د کاربن دوه اکساید اونورو په بڼه چې له بدنه ایستل کيږي.

همدارنګه انسان د نورو خلکو سره معاشرې او راشه درشه ته هم اړتيا لري. دا یوه ډیره غوره او مهمه ټولنیزه اړتيا ده. په انسان کې لکه د نورو حيواناتو په څير د ځوانۍ ددورې دمعاشرت اړتيا هم منځ ته راځي. په انسان کې دغه اړتيا د نورو حيواناتو په پرتله توپير لري. يو ډير مهم توپير يې دا دی چې انسان يوازی د ځوانۍ ددورې د معاشرت د اړتيا احساس نه کوي بلکې دهغې تر څنګ د يولړ پرنسیپونو او قواعدود پام کې نيولو د اړتیا احساس هم کوي. لکه پيژندګلوي، مينه، اخلاق ،ښکلا، معقوليت، ريښتينولي ،عدالت او داسې نور.

پيژندګلوي، معقولیت، عدالت، ښکلا، مېنه د انسانانو د ژوندانه مهم هدف دی. خو دا مساله نیغ په نیغه د انسان له بدني اړتیاو سره اړيکه نه لري. پر انسان باندې نه يوازې د انسان اړتیاوې اغیز لري بلکې د انسان علاقه مندي هم ډیره اغیزه لري.
نو ځکه د شهواني اړتیا تر څنګ اخلاقي او روحي اړتیاوي، د مشغولتیا ، ساعتېرۍ، دسيل اوصفا اود نويو چاپیریالونو اړتیا هم رامنځ ته کیږي. دا په دې مانا ده چې زموږ بدني اړتیاوې د اخلاقي او رواني اړتیاو په وسیله بشپړ او کنترولیږي.
ددې خبرې مانا داده چې انسان د نورو حيواناتو پرخلاف یو ساده شهواني موجود نه دی. انسانان يوازې د شهوت د عنصر پر بنسټ په خپلو کې اړيکې نه ټينګوي ، بلکې انسان په دغه برخه کې د مينې عامل ته برتیا ورکوي. یانې انسان غواړي له نورو سره مينه وکړي او غواړي له ده سره هم مينه وشي. مينه او مينه کول انسانی شهواني اړتيا له حيواني شهواني اړتیا څخه جلا او بېلوي. نو ځکه دهمدغه اصل پر بنسټ انسانان کورنۍ رامنځ ته کوي او په کورنۍ کې يو له بل سره مينه، الفت، شفقت او مهرباني کوي او ددوې تر منځ د دوه اړخیز درناوي اړیکې ټينګيږي. په انسانانو کې دوه اړخیزه مينه د کورنيو اساس او بنسټ غښتلی کوي. خو په تاسف سره باید ووایو چې زموږ په ټولنه کې کله نا کله ناوړه ټولنيز دودونه او رواجونه او د کورنۍ ژوند په هکله لږ مالومات ددې سبب کيږي څو ډيرې کورنۍ د خپلو اولادونو ژوند له ستونز او پريشانيو سره مخامخ کړي. د بېلګې په توګه هغه ودونه چې د دوه ځوانانو د متقابلې مينې پر بنسټ نه وي رامنځ شوي ددې سبب کيږي چې دواړه اړخونه د خپلو اړيکو نه هيڅکله هم لازم رضایت تر لاسه نه کړي او دواړه خواوې د ژوندانه اوږده کالونه د ګوزارې په بڼه او يا د زور د عنصر پر بنسټ سره یوځای تیروي او د ژوندانه په يو پړاو کې کله چې ددغه غیر طبعيي پيوند د له منځه تللو حالات برابر شي نو دغه پيوند له منځه ځي. زموږ په هیواد کې داسې پيښې ډيرې دي چې پلارونه د اقتصادي ستونزو اويا شخصي علاقه منديو پر بنسټ خپلې لوڼې د پیسو په بدل کې پلوري . يا ځنې کسان چې عمر یې له ۷۰ یا ۸۰ کلونو زیات دی خو د زياتې شتمنۍ له برکته د کوچنيوانجونو سره واده کوي چې د عمر له پلوه سره هيڅ تناسب نه لري چې داسې ودونه يوازی د هوس او غریزې پر بنسټ ترسره کيږي او په حقیقت کې د سوداګرۍ يوه مامله ده چې بنسټ يې پانګه او زور دی، نه مينه اونه محبت. داسې کورنۍ ټينګښت او پايښت نه لري او هيڅکله هم په داسې کورنيو کې خوښي نه ليدل کيږي .
په انساني ټولنه کې اخلاق تر خوړو دمخه راځي. مادي څیزونه او بدني اړتياوې په ګډه د ټولنیزو غوښتنو او فعالیتونو په بهیر کې پوره کيږي. موږ په عادي ژوند کې په داسې حالت کې ځان نه وينو چې وکولی شو لومړی خپلې بدني غوښتنې يا اړتیاوې پوره او تر هغې وروسته ټولنیز نورمونه کوم چې زموږ ټولنه يې تل په ياد کې ساتي او ورته ارزښت ورکوي، په پام کې ونیسو. په انسانانو کې د اړتیاو پوره کيدل په خپله د ټولنیزو نورمونو او ارزښتونو په وسیله کنترولیږي.
په استثنايي حالاتو کې کله چې د خوړو د موادو اویا د مادیاتو اود اخلاقو ترمنځ د غوراوي پوښتنه رامنځ ته کیږي ـ په داسې حالت کې له نورو انسانانو سره د انسان اړیکي د حيواني ارزښتونو پر بنسټ ارزول کيږي ـ پايلې يې لا له وړاندې څرګندې دي. ځنې خلک ځانته د زیاتو شتمنیو او مادیاتو د تر لاسه کولو هدف ټاکي او دغه څيزونه په هره وسیله چې وي تر لاسه کوي او په دغه لاره کې هر ډول خنډونه په بې رحمۍ سره له منځه وړي که څه هم داکار د نورو خلکو په زیان او ضرر تمام شي او یا د نورو د له منځه تللو سبب شي. هر څوک د خپلو اړتياو د له منځه وړلو غوراوی په خپله کولی شي. يو څوک غوره بولي څو خپلې اړټیاوې په هر بڼه چې وي یانې که په ډیرو ناولو وسیلو هم وي، پوره کړي. خو ځنې نور خلک غواړي د ټاکلو انساني ارزښتونو په اډانه کې خپلې هيلې پوره کړي او په غیر انساني لارو د بدني اړتیاو د پوره کيدو څخه ډډه کوي او ان مړينه له يو ناوړه ژوند څخه غوره بولي ځکه هغوي ته حيواني ژوند ښه نه بريښي او غواړي انساني ژوند وکړي چيرې چې انساني ارزښتونه په پام کې نیول شوي وي. خو که ټولنه پر انساني اصولو سمباله نه وي نو د فرد دپاره به ډیره ګرانه وي څو په حيواني چاپیريال کې انساني ژوند غوره کړي نو دلته دی چې د ټولنې د انساني کولو اړتيا منځ ته راځي ځکه ټولنه يو سیستم دی او که دغه سیستم پر انساني اصولو او قوانینو سمبال شي او د انسانانو د اړتیاو د له منځه وړلو دپاره انساني لارې چارې برابرې شي نو ټولنه به د حيوان صفته انسانانو د حيواني چلند له خطره وژغورل شي.
دلته دی چې دانساني ټولنې د اړتیا مفهوم منځ ته راځي. انساني ټولنه خپل اصول او نورمونه لري او دغه اصول او نورمونه يو ټولنیز سیستم منځ ته راوړي او دغه ټولنیز سیستم کله کله له فردي اړتيا سره په ټکر کې راځي ځکه په دغه سیستم کې د انسانانو حقوق په يو شان په پام کې نیول شوي وي. د ټولنیزې اړتيا په سیستم کې د فرد اړتياوې د يو ټولنیز سيستم په اډانه کې په پام کې نيول کيږي.

ټولنیزې اړتياوې څه دي؟ اوڅه ته موږ ټولنیزې اړتياوې وايو یا په بل عبارت ټولنه څه ته اړتيالري؟ هماغسې چې فرد فردي اړتياوې لري ټولنه هم چې د انسانانو د راټوليدو یو سیستم دی خپلې ټولنیزې یا ګډې اړتیاوې لري یانې د ټولو انسانانو ګډې اړتياوې. بشري ټولنه په عمومي ډول ګډې اړتياوې لري چې کولی شو د عدالت ،سولې، ثبات ، قانونیت ، پرمختیا، هوساینې او نورو څخه یادونه وکړو. خو ټولنیزې اړتياوې په ټولو ټولنو کې يوشان هم نه دي اویولړ توپیرونه هم لري دا توپیر د ټولنې د پرمختيا او تکامل په کچې پورې اړه لري. دلته به یوازې څو مهمې ټولنیزې اړتیاوې له نظره تير کړو.

سوله: دا يوه ډیره مهمه ټولنيزه اړتيا ده. که سوله نه وي پرمختيا نشته، که سوله نه وي، مصونيت نشته، که سوله نه وي ټولنيز عدالت نه شته، که سوله نه وي ټولنيزه هوساينه منځ ته نه راځي، دموکراسې منځ ته نه راځي او آزادي منځ ته نه راځي او داسې نور.

دلته د پرمختيا، مصونیت، عدالت، هوساینې، دموکراسۍ او آزادۍ څخه يادونه وشوه چې دا ډیرې مهمې ټولنیزې اړتیاوې دي. دغه اړتیاوې يو له بل سره دوه اړخیزه او څو اړخيزه پیوندونه لري که يو نه وي بل هم له خطر سره مخامخ کيږي . ددغه اړتیاو له پام کې نيولو پرته ټولنیز سیستم خپل ارزښت د لاسه ورکوي. يانې دغه اړتياوې يو د بل سره ټينګې اړيکې لري او یو پر بل اغیزه لري او که يو له دغو په پام کې ونه نيول شي نو ټولنیز سيستم سست او لړزانده کيږي او د سیستم د له منځه تللو سبب کيږي. که عدالت نه وي نو خلک د عدالت د رامنځ ته کولو په خاطر له ځانه غبرګون ښکاره کوي او که د عدالت د پاره د خلکو غوښتنه په پام کې ونه نیول شي نو خلک د حالت د بدلون دپاره په اقدامونو لاس پورې کوي چې په پايله کې ټولنیز ې کشالې رامنځ ته کيږي چې همدغه کشالې سوله او ټولنيزامنیت له ګواښ سره مخامخوي.
دلته به دغه مساله د بيلګې په توګه د یوازې د افغانستان د وروستيو کلونو په بدلونو کې په پام کې ونیسو ځکه د افغانستان د ټولو بدلونونو څيړنه زیات وخت ته اړتیا لري.
نړيوالې ټولنې وپتيله څو په افغانستان کې د يوسياسي، ټولنیز او اقتصادي نظام بنسټ کيږدي، دوې افغانانو ته د سولې، مصونیت، عدالت، پرمختیا، دموکراسۍ او هوساينې ژمنه او وعده ورکړه. افغانان د نړيوال ملاتړ او ژمنو په اډانه کې دې ته هيله مند ول څو هيواد ته یې سوکاله، پرمختیا، دموکراسي، مصونیت او قانونیت راشي. خو داسې ونه شول نن وروسته له اته کلونو دغه هيواد يوځل بیا د خونړیو جګړو په اور کې سوځي او وریتیږي او افغانستان د نړۍ د ډیرو بې ثباته او وروسته پاتې ملکونو څخه ګڼل کيږي. ولې سوله، ثبات ، پرمختیا او غوړیدنه منځ ته رانغله؟ ددې پوښتنې ځواب ساده او څرګند دی. تر هر څه لومړی عدالت تر پښو لاندي شو، ځکه کومه اداره چې جوړه شوه هغه د آزمايل شویو چپاولګرانو او لوټمارانو له ترکيبه یوه اداره وه، دا کار ددې سبب شو څو مصونیت منځ ته رانه شی ، د پرمختیا ژمنې يوازې ژمنو په توګه پاتې شي، ريښتنې دموکراسي منځ ته رانه شي، قانونیت، مصونیت ، امنیت منځ را نه شی او چوراوچپاول او تیری د ژوند پرقانون بدل شي، نه کوچنی ماشوم ځان په امن کې احساس کړي اونه سل کلن سپین ږیری.
لومړی تیر وتنه د لومړۍ ورځی له پوځي عملياتو پيل شوه. نړيوالې ټولنې د هغه نظام چې بايد ړنګ شوی وای د ړنګولو سم وسایل نه ول برابر کړي. نه يوازې سم وسایل په پام کې نه ول نيول شوي بلکې غلط وسايل وکارول شول. نړيوالې ټولنې د خپلو هدفونو د ترسره کولو دپاره هغه ځواکونه و کارول چې په افغانستان کې يې بې شمیره جنايتونه او خيانتونه ترسره کړی ول چې اوس هم کله چې خلک هغه کیسې رایادوي نو له ویرې پر بدن يې لړزه راګډه شي او په ډار کې لویږي. په دې مانا چې د نوي او عادلانه نظام د جوړولو کار د وحشي جنایتکارانو په لاس ورکړی شو. یا په بل عبارت هغه ځواکونه چې دوی ته دانساني چلند پرځای تل حيواني چلند غوراوی او لومړی توب درلود، واک ته ورسول شول. په دې ډول د عدالت اصل هیر او تر پښو لاندې شو او خلک د یو ناوړه بې عدالتۍ په منګولو کې وسپارل شول. پايله يې د تکراري جنايتونو ترسره کيدل ول چې عام قتلونه او چور او چپاول يې څرګنده ځانګړنه ده.

د بن کنفرانس د يوې ډلې یا د پورته نومول شوې ډلې تر بشپړ کنترول او دهغوې په ګټه تر سره شو. او د رټل شويو تنظيمونو فاسد نظام يې د افغانستان پر خلکو وتپلو. نویو غاصبانو بې له ډار دعامه شتمنیو په چور او تالان لاس پورې کړ او د ټولو خلکو ژوند او مال یې خپل شخصي غنیمت وګاڼه.
تیر اته کالونه دبې عدالتۍ او د عدالت د تر پښو لاندې کولو تر ټولو بد کالونه ول، نن چې نن دی آن نن هم د عامو خلکو ژوند او مال او عزت هيڅ تضمین او مصونیت نه لري دغه نظام يوازې د جنايت کارانو امنيت او مصونيت تامين کړ، جنایتکارانو د ځان د بښلو منشور جوړ او پراولس يې تحميل کړ.
د ايتلاف ځواکونوهم افغانستان ته د يو ملي خپلواکۍ لرونکي هيواد په سترګه و نه کتل او هغه يې یو وړیا غنیمت وګاڼه او په بشپړه بې پروايې سره يې په هرځای او هر چا چې زړه غوښتل بمونه وغورځول او بې له قانوني اجازې د خلکو پر کورونو ننوتل او د خلکو دود او عنعنو ته يې په سپکه سترګه وکتل. لنډه داچې خلک له څو لوريو تر برید لاند ې راغلل له يوې خوا واکمنو فاسدو دولتي کړيو له وخت نه په ګټې اخیستلو سره پر خلکو له هيڅ ډول ظلم څخه ډه ډه ونه کړه او بهرنيو ځواکونو د بري تر غرور لاندې هر کار ځانته روا او مجاز و ګاڼه او افغانستان یې د خپلو پوځي او سیاسي تجربو پر لابراتوار بدل کړ. ددې حالاتو نه په ګټې اخيستلو سره شړل شویو طالبانو هم بیا سر را پورته کړ او په داسې عملياتو يې لاس پورې کړ چې اساسي ښکار یې عادي او بې ګناه خلک او د عامه ګټو موسسې لکه ښووځي او روغتونونه او نور دعامه ګټو مرکزونه وګرزيدل چې ددې ټولو کړنو په پايله کې د مصونيت بحران رامنځ ته شو او په زرګونه خلک له دربدرۍ او بدمرغۍ سره مخامخ شول.
نړيوالې ټولنې د اته کالونو په تیريدو سره د خپلو کړنو دقیقه ارزونه ونه کړه، په ټوله دغه موده کې هغوې پر نظامي بري ډه ډه ولګوله دوې د بیا جوړونې، عدالت ، مصونیت او قانونیت مساله په بې رحمۍ سره تر پښو لاندې کړه نو ځکه د افغانستان د خلکو کړاونه او ستونزي وروسته له اته کالونو نه یوازې کمې نه بلکې زياتې هم شولۍ.
خلک چې په پيل کې يو څه هيله مند شوي ول و رو ورو له تش په نامه دولت چې په حقیقت کې د جنګي ډلو ټپلو او جنایت کارانو او د مخدره موادو د مافیا دولت دی څخه واټن واخیست او پر بهرنيانو يې خپل بشپړباور د لاسه ورکړ. دغو اقدامونو ډیرې بدې پايلې افغاني ټولنې ته رامنځ ته کړل چې اوږده کالونه به افغانان له هغې څخه ځوریږي ، يو له دغه پايلو څخه بنسټ پالنه او تند لاري ده.
لکه څنګه چې پورته وويل شو د حالاتو سمون غوښتنه کوي چې د ټولنې اصلي او بنسټيزو اړتياو ته ژوره کتنه او پاملرنه وشي او ددې اړتياو د ډله ایز حل لارې چارې ولټول شي. که د ټولو اړتياو د له منځه وړلو دپاره کمپلکسي اقدام ونه شي د يوې او دوه ستونزو په حل سره به دا بحران حل او له منځه لاړ نه شي. او دغه کړکيچ به لا ژور، اوږد او بې علاجه شي.

په دې لاره کې لومړی ګام دادی چې یوه سالمه اداره، چې عدالت، مصونیت، قانونیت او پرمختیا رامنځ ته کولی وشي او دغه اصولو ته ژمن او وفاداره و اوسي، رامنځ ته شي. ټول جنايتکاره ډلې ټپلې بايد د قانون تر واکمنۍ لاندې راوستل شي اود عدالت د تطبیق دپاره بايد کوټلي ګامونه پورته شي. د خلکو د ژوندانه د حالاتو د سمون دپاره باید ټاکلي اقتصادي او ټولنیز پروګرامونه ترسره شي. د جګړې د درولو دپاره واقعي سياسي اقدامونو ترسره شي. د سیاسي حل د رامنځ ته کولو دپاره بايد لازم سیاسي حالات رامنځ ته کړی شي چې ټولو ته د قناعت وړ وي. پر کليو او ښارونو دې پوځي عملياتو ودرول شي او د عامو خلکو د وژلو مخنیوی دی وشي. د بيګناه خلکو وژونکي که بهرني وي که کورني باید د قانون سره سم په سزا ورسول شي. ددې سره سم د جنګ ځپلو سيمو د قتصادي پرمختيا او بیا رغوني دپاره ژر او بنسټيز پلانو نه تر کار لاندې ونيول شي او خلکو ته د کار او روزګار زمینه برابره کړی شي. او د ترور پر خلاف جګړه بايد د ترور پرمرکزونو متمرکزه شي.
البته دا يو جلا بحث دی. چې دلته د اړتيا د ټولنیز مفهوم د روښانه کولو په لړ کې ورته په لنډ ډول اشاره وشوه.

اړتیا کېدی شي ریښتنې (حقیقي) اویا مصنوعي واوسي. حقیقي اړتيا هغه اړتیا ده چې د ژوندي موجود له غوښتنې او ارادې پرته منځ ته راځي او د ژوندي موجود ژوند او دوام په هغې پورې اړه لري. لکه اوبه، خواړه، هوا او داسې نور. که د اوبو په نشتوالي کې يوڅوک له منځه ځي نو د سولې، ثبات او عدالت په نشتوالي کې د يوې ټولنې شتون له خطر سره مخامخ کيږي نو ځکه ويلی شو چې سوله، ثبات او عدالت او قانونیت د ټولنې ريښنتې اړتيا ده لکه څنګه چې خواړه اوبه او هوا د انسان د ژوند اصلي اړتیا ده. د مصنوعي اړتیا توپير په دې کې دی چې دغه اړتيا د حالاتو تر اغیز لاندې منځ ته راځي او قانونمند بهیر نه لري.

د مصنوعي اړتیا د منځ ته راتللو عوامل زیات دی چې دلته به يو څو مهمو عواملو ته لنډه اشاره وکړو.
بازار او سوداګري په ټولنه کې د مصنوعي اړتيا د رامنځ ته کیدو سبب کيږي . په دې تړاو ويلی شو چې که سوداګري او بازار د لګښت یا مصرف غوښتنه وکړي دا کارپه ټولنه کې دخلکو ترمنځ مصنوعي اړتيا منځ ته راوړي. داسې غوښتنې کېدی شي ددې سبب شي څو بازار هڅه وکړي په ټولنیزو سیستمونو کې لګښت وهڅوي، چې داکار د اکثریت له ګټو سره سمون نه لري. په دی تړاو موږ کولی شو د لګښتیزم يا مصرفیسم مفهوم وکاروو چې ځانګړنه يې داده چې لګښت ته د اړتیا له مخې نه بلکې یوازې د لګښت په خاطر د ښکلا او سېنګار او یا شوق له مخې علاقه ښودل کيږي.
انسان د خپل اړتيا د له منځه وړلو په کار کې له نورو ژويو ځخه توپیر لري.
موږ پټاټې یا کچالو لومړی پخوو او بیایې خورو، شيدې لومړی اېشوو او غوړ ترې باسو او بیا يې څکو همدارنګه د خوړو په مهال یو لړ ټولنیز اداب هم لرو چې په پام کی یې نیسو. موږ د کار د ټولنیز سیستم يوه برخه یو ، چې په منطقي ډول دغه خبره ترې را څرګنديږي چې موږ هر هغه څه چې تر لاسه کوو سم د لاسه ترې کار نه اخلو. همدارنګه موږ خپل څیزونه له نورو سره بدلوو یا خرڅوو څو د هغو د بدلولو یا خرڅولو د لارې ځان ته نوي څیزونه راو نیسو. ددې مانا داده چې د انسان ټو لنیز او اقتصادي فعالیتونه د ټولنیزو او اقتصادي قوانینو په وسیله تنظیمیږي.
کله چې موږ بازار ته ځو نو موږ ته راز راز څیزونه را تر سترګو شي لکه په سل ګونو ډوله تلویزيونه، موبیل تلفونونه، موټرې او داسې نور. هر کال موږ ددې شاهد يو چې د څیزونو نوي مودلونه او ډولونه جوړ او بازار ته وړاندې کيږي، دا کومه عادي خبره نه ده دغه څیزونه پر موږ لکه د جادو اغیز کوي او موږ ځان ته رابولي که څه هم موږ په کور کې کمپیوتر لرو خو نوی مودل له نویو ځانګړتياو سره په موږ کې دا حس را پاروي چې دا نوی مودل را ونیسو يانې موږ د اړتیا له مخې نه بلکې د شوق له مخې داکارکوو. د نوي کمپيوتر نوی نسل د زاړه په پرتله نوي او په زړه پورې ځانګړتیاوي لري چې زموږ کار په لږ وخت کې اوپه ښه کیفیت تر سره کوي. خو موږ دې ته پام نه کوو چې دغه موجزه هسې په خپل سر نه رامنځ ته کیږي. ددې څیزونو په جوړولو کې ټولن پيژاندونکي، اروا پیژاندونکي، اقتصاد پوهان، علمي څيړونکي، انجینران او کارګران برخه اخلي او د څیزونو په جوړولوکې ټولنیز، علمي، میخانیکي او د وخت ټولې لاس ته راوړنې ، ځانګړنې او نوښتونه په پام کې نیسي. نو ځکه دغه څيزونه د یو پيچلي بهیر له تیرولو وروسته جوړ او بازار ته وړاندې کیږي چې پر هر لېدونکي چټکه اغیزه کوي او د هغې د خپلولو تلوسه ورته پيداکیږي. نوي وړاندې شوي څیزونه تر پخوانیو څیزونو ښه، مودرنه ،ښکلي، د ښه کیفیت لرونکي او د بیی یا نرخ له پلوه هم مناسب وي او د رانيونکو اقتصادي وس او توان ته په کې پاملرنه شوې وي. دې ته د سوداګرۍ هنر او فن ویل کيږي. د سوداګرۍ فن او هنر په دې کې دې څو هغه اصول او نورمونه مات کړي چې د هغو له مخې انسان له حيوان څخه توپیریږي یانې د عقل پر ځای غریزي انګیزې په انسان کې هڅوي. سوداګریزې موسسې، تل ددې غوښتنه کوي چې په ټولنه کې دلګښتونو اندازه لوړه شي او زموږ احساس د بازار د مالونو په وسيله ولمسول شي او د بازار تر اغیز لاندې پاتې شي. بازار نوي څیزونه زړوي او دهغو پرځای نور نوي څیزونه وړاندې کوي، موږ هم نوي څیزونه زړوو او بیا نوي څيزونه رانیسو. دا د لګښت یا مصرف سیستم دی.
بازارهڅه کوي لګښت ته وده ورکړي او غښتلی يې کړي او زموږ احساس تر خپل کنترول لاندې راولي. په دې ډول بازار په خلکو کې مصنوعي اړتیا منځ ته راوړي.

مصنوعی اړتیا په دقیقه توګه د نارکوتیک یا نشه ای موادو په وسیله هم منځ ته راځي. په الکولي او په مخدره موادو د اخته کسانو یا معتادو کسانو په منځ کې دغه اړتیا په پراخه توګه تر سترګو کیږي. د اخته کسانو بدن یا ارګانیزم ددې د پاره چې سم کار و کولی وشي باید دغه مواد تر لاسه کړي. ددې کسانو د پاره له دغه دخانیاتو څخه یو چټک مخنیوی به ددغه کسانو روغتیا او ژوند له خطر سره مخامخ کړي ځکه ددوې ارګانیزم ددغه موادو له ترلاسه کولو پرته سم کار نه کوي. دغه مصنوعي اړتیا، د قاعدې له مخې ، د ارګانیزم دفزیولوژيکي اړتیا د پوره کيدو مخه نیسي او د بدن عضوي اړتیاوې په منظمه توګه پوره کولی او کنترولی نه شي.
په ورځني ژوند کې سړی کولی شي د اړتیا د بیلابیلو درجو او ډولونو په هکله خبرې وکړي، لکه د بريښنا د اړتيا ، کډوالو ته د کور د اړتيا او داسې نورو په هکله. له تیوریتیکي پلوه دا مهمه ده چې سړی اړتیا څنګه مانا کوي او څه مفهوم ترې اخلي.


دروزگان مهالنۍ ملي خپروني اعلاميه

پنجشنبه, 13 دلو 1384 00:00

حبيب الله غمخو

دهيوادځوان اوراتلونکی ژورنالست ته دمرگ سزاله انصاف نه ليري ده

د۲۰۰۸ م کال دجنوري ۲۵ مه
دمالمو ښار – سويډن

عجيب چلند اوعجيبه لوبه 

پنجشنبه, 13 دلو 1384 00:00

اسداله انديشه


ما څوورځې مخکې يو مطلب ( بې وخته آذان ، ماجراجويی که ځان مشهورول ) د٢٨- اسد او دلمررڼا ويب پاڼو ته دخپرولو لپاره وليږه خو هغه دلمر رڼا خپورنکړ ، عجيبه داده چې دمطلب سرليک دنوموړۍ پاڼې په اصلې مخ کې ليدل کيده خو کله به چې هغه کليک کړل شو ترڅو مطلب دپاڼې پرمخ دلوستلولپاره څرګندشی هغه نه را څرګنديده ٠ يوه ورځ وروسته دلمررڼا دپاڼې محترم چلونکۍ ماته لاندې ايميل راکړ :(( دوست محترم سلام مرا بپذيريد٠ درسايت ٢٨- اسد خواندم که مطلب آذان بې وقت را به سايت www.wlonga.com نيز فرستاده ايدولۍ براۍ ما چيزې نرسيده است ٠ اميد است مطلب را ارسال و هم نوشتۀ شما نوشتۀ خوبې است اميد است خود را به سايت معرفۍ کنيد البته نزد سايت مطلب محرم بوده وافشا نميشود واز جانبې هم نوشته ازحالت شبنامه بيرون مۍبرايد٠ زيرا شبنامه اصلا آنقدروزن وسنګينۍ ندارد البته موضوع را به مسؤل تقوۍ نيزاطلاع دادم نامبرده ګفتند دموکراسۍ است هر کس حق دارد نظر وعقيد ه خودرا ابراز کند ومه حاضر هستم پاي صحبت هم بنشينم ٠ درصورتيکه مقابل خواسته باشد ٠ شب نامه درشرايط کنونۍ يعنۍ چې؟ )) څرنګه چې دلمر رڼا دپاڼې ښاغلۍ چلونکې ليکلۍ چې مطلب ندې ور رسيدلۍ نو هغه څه ډول او چا دنوموړې پاڼې په لمړې مخ کې خپور کړ؟ لدې کبله ما بيا خپله ليکنه نوموړې پاڼې ته ونه ليږله علت يې داوو که ليکنه دپاڼې سمبالونکې ته نده رسيدلې نو دهغۍ عنوان چا په نوموړۍ پاڼه کې خپور ؟ په پاڼه کې زما دليکنې دعنوان شتون ښيي چې ليکنه نوموړې پاڼې ته رسيدلې ده دا چې ولې ليکنه دلوستلو په خاطرنه راڅرګنديده دا دپاڼې او يا دهغۍ دسمبالونکۍ ستونزه وه او ماته داڅرګنده شوله چې دلمررڼا دپاڼې ويب ماستر نه غواړی هغه ليکنه خپره کړی نوما ته ددوهم ځل لپاره دهغې استول نوموړۍ پاڼې ته اړين نه بريښيدل او ومې نه غوښتل چې پدې مساله باندې فکروکړم ځکه هغه خود مختاره دى چې څه خپروۍ او يا يې نه خپروۍ٠ خو اوس وينم چې زما دليکنې په سرکې يې خپله تبصره ليکلې ده چې نوموړۍ مطلب يې دخپل دوست دتلفون وروسته چې د٢٨- اسد ويب پاڼه کې خپورشوۍ دى او دليکنې په پاۍ کې يادونه شوې ده چې نوموړۍ مطلب دلمررڼا پاڼې ته هم استول شوۍ دى د پاڼې محترم چلونکې اړ شو ترڅو هغه نشرکړی ترڅو دپاڼې (( ناپييلتوب اوبې پرۍ توب )) ترپوښتنې لاندې رانشی ٠
پدې توګه موږعجيب چلند اوعجيبه لوبه وينو چې دپاڼې ښاغلۍ چلونکۍ ترسره کوی ٠ دلته دا پوښتنه پيدا کيږی که دلمرپاڼې ته زما ليکنه نه واۍ رسيدلې نو دهغۍ عنوان څرنګه دنوموړې پاڼې په لومړې مخ کې را څرګندشو ، زه چې په تخنيکۍ مسايلو او دانترنيتۍ پاڼو په هکله لازم معلومات نلرم دا فکر را ته پيدا شو چې ممکن دا کار د٢٨- اسدويب پاڼې چلونکو کړې وی اودهغوې سره مې تماس ونيو هغوې ماته وويل چې داکار هيڅ امکان نلری چې په بله کومه پاڼه کې دبل څوک لاس ووهی اوبل داچې موږ ولې دا کار وکړو او دهغۍ کوم ضرورت نه وينو٠
راځم دلمررڼادمحترم چلونکې عجيب اوغريب ايميل ته :
هغه ليکې چې تاسو ځان پاڼې ته وروپيژنى ٠ نه پوهيژم چې دوۍ څه غواړۍ زما نوم او تخلص په ليکنه کې بيله دې چې په مخففو حروفو ليکل شوې وې اودايميل آدرس هم ليکل شوې دى آيا خپله قلمۍ سوانح وروليژم يا داچې خپل مکمل شهرت ( دپلارنوم،دزيږيدو کال اوځاۍ،مدنۍ حالت ،داولادو نومونه، داوسيدو ځاۍ،دنده اومصروفيت اونور٠٠٠) دا معلوماتونه دڅه لپاره دوۍ ته پکاردۍ ؟ فکر نکړم چې نورۍ پاڼې دې دخپلو قلمې همکارانومکمل شهرت پخپل آرشيف کې ولری اوداچې دلمررڼا دپاڼې چلونکې دا ډول کار کوۍ ماته خورا عجيب او په زړه پورې بريښی ٠
هغه ليکې چې ليکنه ښه ليکنه ده خو دشبنامې حالت لری بيا هم نه پوهيږم چې څه شۍ په هغې کې شب نامۍ ته ورته دی هلته نه کوم پيغام شته او نه په چا غږ شوۍ چې څه وکړۍ يا دڅه لپاره چمتو شی اويا کوم سياسۍ عمل ته څوک را وبلل شی ، او زه نه دکوم سازمان مشريا دمشرتابه کوم غړۍ يم اونه دکوم ګوند يا ډلې سره تړاولرم چې شب نامه خپره کړم زما ليکنه يه انترنيتۍ پاڼه کې چې هلته مې نوم ، تخلص او دايميل آدرس ليکل شوې خپره شوې ده زما له نظره دتقوۍ ليکنه شب نامۍ ته ورته وه چې ددې سازمان دمشرتابه هويت پکې ندۍ څرګند ، هلته دا نه دۍ معلوم چې دا اعلاميه د ((تقوۍ )) دمشرتابه دکوم ارګان ( مرکزۍ کميټې ، دارالانشا، سياسۍ بورو ، مرکزۍ شورا ، انسجام کميټې او٠٠٠) لخوا خپره شوې ده٠ زما ليکنه دتقوۍ داعلاميې په محورڅرخيږي چې زما له نظره په اوسنيو شرايطوکې دداسې پيغام يا اعلاميې ضرورت نه ليدل کيږی٠ داچې دتقوۍ مسؤل ويلۍ دی چې هغه خبرو اترو ته چمتو دى بايد ووايم چې اوس مهال زه د ې کار ته پدې خاطر چمتو نه يم چې پدې هکله مشاجره دانترنيتۍ پاڼو لخوا پيل شوې ده ښه او معقوله لارداده چې دتقوۍ مسؤل خپل نظر زما دليکنې په هکله دويب پاڼو له لارۍ څرګندکړی ، که زما دڅرګندونو په باب دليکلو څه لرۍ او هغه ناسمۍ او نادرستۍ شميری هغه دې ديوې دوستانه مشاجرې له لارې وړاندۍ کړۍ ترڅو هغه ټول وطنوال ولولۍ او پر هغۍ بيطرفانه قضاوت وکړی او که ما هم بيا څه لرل پدې اړوند به هغه دانترنيتۍ پاڼو له لارې وړاندې کړم٠ که چيرۍ ما ونشواۍ کولاۍ دخپلو څرګندونو څخه دفاع وکړم او دتقوۍ دمسؤل څرګندونې او منطق قوې وه چې زما ليکنه ، زما دريځ او منطق نادرسته اوناسمه دى زه به خپلۍ خبرې بيرته واخلم ، اودهغوۍ څخه به پوره ميړانې بخښنه وغواړم ٠
دلمررڼا دپاڼې ښاغلۍ چلونکې يا چلونکې ډلې ته بايد په ګوته شی چې ددوۍ لخوا زما په ليکنې دشبنامې نوم ايښودل له يوې خوا ددوۍ ناپييلتوب د شک اوترديد لاندې راوړی ، هغه څه وايی چې د(( تقوۍ )) مسؤل ويلۍ دی اوله بله پلوه دوۍ ته پکاروه چې پخپل فعاليت کې شفافه چلند کړې واۍ که زما ليکنه يې دخپرولو وړ نه ګڼله هغه به يې نه خپروله٠ دا پاڼه او يا بله کومه ډله ايزه رسنى څوک نشی مجبورولاۍ چې دهغې مقالې ، ليکنې ، اعلانونه يا خبرتياوې خپرۍ کړى اونه داحق لری چې پر هغې اعتراض وکړي٠څه شۍ چې دلمر رڼا دنشراتۍ پاليسى سره سمون نلری حق لرى هغه نشر اوخپاره نکړى ، خو پدې توګه ځان سپينول اوداډول چلندکړل ديوې رسنى لپاره ښکلې نه بريښی ٠ موږ هغه څه چۍ يو بايد په پوره ميړانې سره ځان په خبرو او همدارنګه په عمل کې وښيو٠ که زما دليکنې دمحتوۍ سره د(( تقوۍ )) ډلې مخالفت درلود اوهغه يې ناسمه ګڼله ښه داوه چې تاسۍ هغه ليکنه پخپله پاڼه کې خپره کړې واې نه داچې دکومې دڅار دادارې يا مستنطق په شان زما څخه زما دبشپړ هويت غوښتنه وکړى ٠ما لدۍ کبله خپله ليکنه دلمررڼا پاڼې ته دخپرولو لپاره درليږلۍ وه چې د (( تقوې )) اعلاميه يوازۍ او يوازې دلمررڼا په پاڼه کې خپره شوې وه اوکه (( تقوا يان )) ليوال واۍ زما دليکنې په هکله به يې غبرګون څرګند کړې واۍ نه داچې تاسوهغه پخپل آرشيف کې زندانۍ کړى او دخپريدو مخه يې ونيسى٠
په درنښت
اسداله انديشه
٣- ٠٢ - ٢٠٠٧










دامن که دډيورنډ جرگه؟ رښتياويل ترخه اومشکل دی ،خوويل يې ايماني اووجداني اړتياده !

پنجشنبه, 13 دلو 1384 00:00

ليکونکی : حبيب الله غنخور

دامن جرگه په کوموشرايطو کښي جوړيږي ؟

اياددې جرگې دجوړېدولپاره اړتيا شته ؟

ولي دطالبانو ليکي غښتلي کيږي ؟

داجرگه به دافغانستان اوپاکستان تر منځ اوسنۍ سياسي ،پوځی لانجه اواختلاف حل کړې ؟

داجرگه به په افغانستان کي دسولي دراتگ اوټينگښت سره څومره مرسته وکړي ؟

دا اوداسي نور سوالونه نه يوازي افغانان په هيوادکي دننه بلکه تر هيواد دباندي هم په ورځنيوسياسي بحثونوکي مطرح کوي .


ددې لپاره چې دمسلې څېړل په کتاب بدله نشي زه دلوستونکوپر پخوانيومعلوماتوپه تکيه سره لاندي مسايلوته لنډجوابونه وايم ،سره لدې چي هر عنوان په حقيقت کښي دسلهاو ټوکوکتابونوگنجايش لري .

دامن جرگې دجوړېدومفکورې په هکله په تيرو برخو کي ورته ايشاره وشوه چي دامفکوره په واشنگتن کي ددريو هيوادوافغانستان،امريکااوپاکستان دجمهوررئيسانودتيرکال دروژې مياشتي تر روژماتي وروسته راوزېږېده.

څرنگه چي دا پديده په بهر کي راپيداشوي ،ځکه يې دجوړېدواوپايلوپه هکله زيات پاملرنه نه احساسيږي ؛ له بلي خوا بيله هغه دپرديوپه پيسوجوړېږي ځکه له مسولينوسره چندان زيات توويش هم نشته ،وايي هر څه چي کيږي هغه به کيږي .

مگر حقيقت دادئ که دجرگې موخه په افغانستان کي دسولي تأ مين ،دپاکستان او افغانستان پخلاينه وي ،په هغه صورت کي داډول جرگه يوازي اويوازي دځان اوبل دوخت ضايع اوبې ځايه دپورسویو اوياخيراتي پيسو مصرف دی اوبس !


دا ځکه، يوفلسفي قانون دی وايي : دهرڅه دپيدايښت علت بايدوڅېړل شي ،يا په فلسفي اصطلاح دمعلول دپيداېښت علت ،(انگېزه ،علت او معلول) فلسفي مقولې دي چي معيني اړيکي اويوپربل تاثيراودنوي دپيدايښت باعث گرځي ؛ ددوي تر منځ هر اړخيزي رابطې بايد وڅېړل شي . داوسنۍ پېښي يامعضلې دحل لپاره دالازمي ده چي ددغه قانون په احکاموځانونه پوه اوله هغه په استفادې سره مخته ولاړ شو.

که دافغانستان اوپاکستان تر منځ دتاريخي او اوسني اختلاف چي په حقيقت کي دهغه پخوانيوتاريخي ريښوپر بنياد رازېږېدلی اولوي شوی دی، دحل په تکل اوسونو، ددغه قانون په نظر کي نيولواوڅېړلوسره دې پايلي ته رسېږو چي ددغو هيوادوتر منځ اختلاف دومره ساده اودمځکی پر سره هم نه دی لکه چې دافغانستان اوسني چارواکي يا يوشمير څېړونکی فکر کوي . دې اختلاف د(( ۱۱۳)) کالوراپدې خوا دژوندپه مختلفو دورواومرحلوکښي له يوي خوا افغان ولس اودکرښې هاخوا پښتانه اوبلوڅ زورولي اوله حقه نه محروم کړی دي ،خوله بلي خوا يي دپاکستان اوهمدا اوس په افغانستان کي داوسېدونکوزبرځواکودپرونی تېری اوننی شتون لپاره پوره اولازم امکانات برابر کړيدي .

دا هغه تريخواقيعت دی چي سترگي ځيني پټول په حقيقت کي دځان غولوني نه پرته نور څه ندي .

زه دپاکستان سره دتاريخي اختلاف اوهمداتر ېرشوکالوزيات دپاکستاني چارواکوبربنډولاسوهنواومداخلو داساسي ريښې په هکله نور څه نه وايم تنهادومره څرگنده وم ،ترڅوزموږ اوپاکستان ترمنځ دډيورنددکرښې پر سر لانجمنه مسله حل نشي له پاکستان څخه په افغانستان کي دلاس نه وهلوغوښتنه يوماشومانه کاربلل کيږي ،سره لدي چي دپاکستان لپاره دې موخي ته رسيدل دخپلوشوموارزوگانوپه لورلومړنۍگام بولم ،داځکه چي پاکستان په افغانستان اوسيمه کښي ډيري ژورې ستراتيژيکي سياسي اواقتصادي موخي اوپلانونه لري .

سره لدې چي بيله افغاني چارواکو اويوشمير کسانودامن جرگي ته څوک دومره خوشحاله ندي اونه يي گټوروپايلوته انتظار باسي داجرگه دافغانستان په ډيرو ستونځمنوشرايطوکښي جوړېږي . دافغانستان دبهرنيو چارووزير دجرگې په هکله وايي : تدویر جرگه امن اقوام دوطرف سرحد را ادامه تلاشهای دیپلوماتیک حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان است گفت، هرگاه در این جرگه ها احکام الزامی و جود داشت ماآنرا به مراجع حقوقی و قانونی و با لاتر از آن به لویه جرگه محول خواهیم ساخت .

لومړۍ // ما يوځل دملي دفاع دوزارت پر وياند ښاغلي عاظيمي باندي نيوه کړي وه چي په خپلو خبرو کې د مسا ئيلو ديپلوماتيکي اړخونوته پاملرنه نه کوي دافغانستان اوپاکستان په اړوندموضوعاتوباندي په خبرو کي هر څه چي پر خوله ورځي وايي ؛ خو اوس پوه شوم چي داوسنۍ اداري دبهرنيوچارو وزير هم دغه ټکی نه مرعاتوي پر خپل سر خلکوته په خپلو خبر کي دافغان ولس دارادې خلاف اسناد پلاس ورکوي، هغه په پورته څرگندونه کي وايي :(( جرگه امن اقوام دوطرف سرحد)) ،نه پوهيږم دا خبرې اگاهانه کوي اوکه متوجه نه وي .غواړم زموږ دهيواد دبهرنيوچارو دوزير پاملرنه دغه ټکي ته راواړوم چي داسرحد تر اوسه چاپه رسميت ندی پېژندلۍ ،که داکار پخوا شوی واي اوس دا دومره جنجال دڅه پر سر دی ؟؟؟ښه به داوي چي ددې کرښي دقانوني برخه ليک دټاکلوتر وخته دافغان ولس حکم ته غاړه کښېښودل شي اوپه خپلو خبرو کې دسرحد دکليمې له استعمال نه په ډډه کولوسره دکرښې نوم واخيستل شي .

دوهم // دبهرنيوچارودوزير له څرگندونوله ورايه څرگندېږي چي يوه بي صلاحيته مشورتي جرگه ده ،حتمي نده چې پرېکړې يې ونم شي ،که اژتيا پېښه شي دپريکړوپه هکله به موضوع دده په ويناقانوني اوحقوقي مراجعو اوياتر هغه لوړ ارگان لويي جرگې ته وړاندي کړي . داخبره تر يوځايه منطق لري ،خو دخبروپايله دا ښکاري چي ددې جرگې چندان اړتيانشته خوښاغلي کرزي تلاښکړئ هغه دايرېږي . په هيواد کي غوڅ اکثريت داجرگه يو سياسي مانور بولي چي کومي گټوري پايلي به ونلري . اوديوشمير زياتودلايلواودجرگې دحقوقي صلاحيت ،نړيوال اعتبار،دپرېکړودمنلوعملي کولوبڼه،دهمسايه هيوادپاکستان لپاره دهغومنلو اوپلي کېدوباندي باوري توب اوداسي نورگونگ سوالونه خلک دجرگې دجوړېدوپر اړتيا اوپايلو بې باوره کړې دي .

مولوی عبدالسلام ضعیف بياد صدای افغان سره په مرکه کښي وايي :تر کومه ځايه چي دامن جرگه دامريکا په وړانديزجوړېږي فکر نه کوم چي داجرگه به دافغانستان اوپاکستان تر منځ مشکلات حل شي . هغه له دې سره موافق ندی چي داجرگه دامريکاپه مرسته جوړېږي ،وايي کورني مشکلات بايد پخپله دافغانانوپواسطه حل شي . په مرکه کي يوبل ځاي وايي : که جرگه دامنيتي ستونځولپاره جوړېږي اړينه وه چي جرگي ته استازي دولس لخواټاکل شوی واي ،غير له هغه کيداي شوه دامشکلات دديپلوماتيکي لاري حل شوی واي . هغه پدې باور دی چي همېشنۍ سوله اودامنيت ټينگښت ددې جرگې تر توان لوړکاردی . په پارلمان اونوروسياسي کژيوکې هم ورته نظر حاکم دی .دکرښي هاخواقومي اوسياسي مشرانوپدې هکله زياتي اومعيني څرگندونې ندي کړې ،يوازي يوشمير دپاکستاني لوري دجرگي دکارو دسمبالښت پر کميسيون چي دهغه هيواد دکورنيوچارو وزير اونوردولتي جگپوړي ئې غړيتوب لري نيوکه شوې ده .

دجرگې دجوړېدوپه درشل کښي په هيواد حالت :

دولت ،له درو ارگانو يا قواولکه ( اجرائيه ،قضایيه ،اومقنينه ) يوسياسي جوړښت دي .

سره لدې چي دادولت په عام شکل پر افغان ولس له بهرنه تپل شوی دی اوهمدا اوس دافغان ولس دارادې خلاف پرمخدرومي ،غواړم ددولت په جوړونکوڅانگوکي ناخوالو ته که څه هم تکراربه وي دمسلې دروښانتيا لپاره ستاسودرنولوستونکوپام راواړوم .

ديادولووړيې بولم چي پنځوس په سلوکښي همداکورنۍ ناخوالي ددي لامل شوي چي دولس او دو لتي ارگانواوچارواکوترمنځ واټن دومره ليري شوچي اوس يې نږدي کيدل ددي ادارې د بهر نيو جوړونکو اومالي تمويلونکوله توان څخه هم پورته دی ،اوله دوي نه هم ورکه ده چې څه وکړي ،که له افغانستان څخه پښې ايستل دناټودزبرځواک اوامريکادسوپرپاور دناکامی اوبدنامی ستر لامل نه گرځېداي زيات څېړونکی پدې عقيده دي چي پخوابه يي لادا افغانستان ته راوستلی اودقدرت پرگدۍ کښينولي دشوري زبرځواک په دودتنهاپرې ايښي واي . خواوس هم داسي څرگنديږي چې دافغانانو ونشوه کولاي له دغونيم بنده امکاناتوڅخه دخپل هيوادپه گټه کار واخلي . دولت په خپلوکړنو کي ډير پاتي راغلۍ حتا هغه دندي چي يوکال پخوادلندن په کنفرانس کي دمرستوپه مقابل کي ور وسپارل شوي اودوي يي دپلي کېدوټټر وټکاوه ۸۵په سلوکي دکاغذ پرمخ پاته شوې .امريکااواروپا اوسله شرمه مجبوره ده چي بيا هم لدي اداري سره مرسته وکړي چې داکار يي پدې نږدې ورځو کي وکړ ،يوځل بيا يي دميليارډو ډالرودمرستو وعده وکړه ،طبعې ده چي ددغوپيسو په مقابل کښي به يې دندې هم ورسپارلي وي ،بهرنيان غواړي ځانته يوه د((وړو)) پوزه جوړه اوخپله لار ونيسي ،که دا ځل دا اداره بيادتيرکال په شان ناکامه راغلل ممکن په هيواد کي لوي تغېرات راشي ،داچي دا تغيرات به څه وي زه يې اوس له څرگندولونه ډډه کوم .

راځو اصلي مطلب ته . په لنډه توگه ددولت په درې گونوارگانو کي دهغوي کار اوفعاليت ته لنډه کتنه کوم ،ځکه زه دولت پدي ملامت گڼم چي افغانان دکورنيواوبهرنيودشمنانودکرغېړنو موخوښکار شول اوداپروسه همدا ډول روانه ده .په همدي دليل زه اونور ټول چي هرڅه پهرڼوسترگو گوري پدي نظر يوچي داډول جرغې نه موجه اونه هم گټوري دی ،دافغانستان دسياسي اوپوځي مشکل اوپرابلمونودحل لاردانده ،هغه بله ده .

الف : پلي کونکی ځواک (اجرائيه قوه)

دحکومت تشکل له هغه لومړۍ ورځي نه ددو خواپه خوښه اوددوي ترمنځ دسياليوپه پايلوکي جوړشو.

لومړی طرف يې بهرني ځواک دي چي غواړي په حکومت کښي غوښن ځاي ولري اوپه حساسوپوستوکي خپل پلوه اوامرمنونکی مقررکړي ،دا يوه سکولاره اودپرمختگ سره علاقمنده ډله ده .

دوهمه ډله دامريکادوژونکووسلوپه زور اوپيسوراغلي دتنظيمواومحلي ډلومشراندی چي دوي هم په خپل وارتلاښ کړی خپل بهرني ملاتړي پدې قانع کړي چي ددوي سړې مقررکړي ،بهرنيانو هم خپلو نوروموخوته درسېدوپه خاطر دوي ندي خوابدي کړې اوددولتي کارمندانوپه ټاکلوکښي يې هري ډلي ته خپله ونډه يابهتره به وي ووايم ددوي دچالاکی په پرتله ونډه ورکړه سوېده. پدې ډله کې هغه کسان دي چي دموکراسي دځان لپاره زهر بولي ،خودامريکااوناټوله ډاره ددموکراسی سره هم سر ښوروی،داکسان اوددوي مشران همدا اوس هم ورځې شميري چي کله به بيا داوخت راشی چي دوي يوازي په افغانستان کي بيله دېنه چي ددوي بهرني ملاتړی دلته اوسی دحکومت واگي تر لاسه کړي .

ښه بېلگه يي په افغانستان کي دميليونوډالروپه لگښت دناکام ډي ډي آر اوډايار اوډ، ډ ،ډ،د پلانونه دي .

زړه اودکاره لوېدلې وسله ټوله شوه خو نوې اوهغه چي داړتياپه وخت کښي استفاده ځنې کيداي شي دتنظيمواومحلي قوماندانانوپلاس کي پاته شوه . دبهرنيومعلوماتوله مخي همدا نن په افغانستان کي تر ((۱۸۰۰)) زيات ترغاښوپه وسلوبارگروپونه شته اوتر ((۱۲۰)) زره ټنه زيات انفجارکېدنکي موادپر خپل ځاي پراته دي ،البته پدې احسايه کي دطالبانوډلگی ندي شاملي .

دهمدغوپه وسلوبار سړواوډيپوگانوزوردی چي کله نا کله دتنظيمومشران دخپلي خوښي خلاف کړنوپه وخت کښي په زور گوتي وهي اوخپل شرايط دکتې کوي ،ياهمدا اوس په ولاياتوکي دگټواوکوکناروپر سردجنگسالاروترمنځ جگړي يې څرگندي بېلگې دې . يوبله روښانه بېلگه يې پر خپل سردپارلمان دنامه څخه په استفادي سره ځانته دبرأت ورکولوپرېکړه ده ،چي وروسته به يوڅه بحث پر وشي.

داطبعي ده چي دبل پر اوږو واک ته رسيدلي چارواکي له هيواداوهيوادوالوسره چندان مينه نلري اونه هم څانونه هغوي ته مسؤل گڼي ،دقانون نوم مي ځکه يادنکړ چي دقانون پلي کول دهغه دټولونيمگړتياوسره ددغوچارواکولاپخوا هير دی . (البته په ليکنه کښي مي ټول دولتي کارمندان له يوه سره هدف ندی مسلکي اودپاک لاس خاوندان هم شته .)

پايله داشوه چي دولتي اداره دومره فاسده شول چي خپله ښاغلی کرزی هم اوس هيڅ ډول پېڅول (پرده)نشي پر اچولاي دخلکودتير ايستني لپاره هغه هم وايي په دولت کي فساد،چور اوچپاول له حدنه زيات شوی دی . زما هدف له دي خبري دملي دارايي چورندی هغه خوپر خپل ځاي پاته خبره ده بيل بحث اوسرخوږۍ غواړي .دولتي کارمندان اوچارواکي دعام ولس له چور اوچپال نه ډډه نده کړې . له بهرنه راغلي مرستي اوقرضونه که ددوي په وينا ددوي تر لاسو نه رسېږي ، تاسو فکروکړئ چي دخوار غريب ملت به کوم درد پرې دواشوی وی ؟ مگر بهرنيا همدا اوس نارې وهې چي افغانستان ته دلېږل شوومرستوپوره نيمايي تر خلکونه رسېږي .

داپنځه کاله دافغان زورېدلي ولس چيغه چاوانه ورېده اوداحقيت دجمهور رئيس اونورودولتي جگپوړو چارواکوتر غوږ ونه رسېد.داچي پدي هکله بهرنيانوحوسله هم خلاصه شول ،هغوي هم داومنل چي دولتي اداره فاسده ده . دبېلگې په توگه دروان کال دجنوري دمياشتي په ورستيو ورځوکي بي بي سي داخبر چي سندي تلگراف انگليسي ژبه اونېزه ليکي خپورکړ،پدغه راپورکي راغلي دی : دامريکا اوانگلستان پوځي چارواکي هڅ وهي چي افغانستان ته دلېږل شووټولومرستوپوره نيمايي اصلي مصرف کونکوته نده رسېدلې ،په ځينوحالاتوکښي يوي سيمي ته ټاکل شوې بودجه په سيمه کښي دفاسوکسانو پلاس کښېوتلې ده . دناټوځواکونه وايي دپولس يو شمير په فسادتورن دی ،که مرسته ددوي لاسته ورشي هغه په غلاوړي . ددوي په وينا يوشمير مخورهم دسوخت مواد(تيل اونور)اوتعميراتي توکود توربازار په سوداگری مصروف دی . دپنتاگون يومقام پدې باره کښي وويل،په زرهاوموټران اولاری چي دپوليسوداستفادې لپاره افغانستان ته ورکړه شوی وه پلورل شوي دي . موږ پخواپه هغه گډ راپورکي چي دپنتاگون اوبهرنيوچارودوزارت لخوا موتيره مياشت کنگرې ته وړاندي کړ په هغه کي وليکل چي دپوليسوفسادهغه درجې ته رسېدلی چي نورله هغوي نه کارنه اخيستل کيږي . په نظر کي ده داروپادپارلمان له استازونه جوړه کميټه به په افغانستان کي دفسادپه هکله څېړنه وکړي . ددې کميټې د رئیس دجیمز آربوتنات په وينادفساد معضله بايدعاجله ترپاملرني لاندي ونيول شي .دزياتومعلوماتودترلاسه کيدولپاره ستاسوکولاي شی د افغانستان په مسله پوري دښکېلوهيوادو دچارواکوهغومرکوته مراجعه وکړی کوم چي ددنيا له مشهورو ورځپاڼو اومجلوسره يې کړې دي ،دبېلگې په تو گه لکه واشنگتن تايمز،نيويارتايمز ،شپېگل ، ډلي ټلگراف،ريانوستي ،سندي تلگراف اونور ......

که ددولتي ارگانو ددې پنځوکلوکارونه وڅېړل شي دابه څرگنده شي چي متاسفانه دولت ونشوه کولاي دبهرنيودميليارډو ډالرومرستوسره دافغانانو عادي او ورځنی ستونزي حل اودژوند شکل ته يي تغيرورکړی ، دخلکو په ژوند کي هيڅ ډول مثبت اوښتون ونه ليدل شو. پدې ورستيوکي داروپا اتحاديي اعلان وکړ چي له ۲۰۰۰ کال نه د ۲۰۰۶ کال تر اخر پوري يې ۴،۹ بليون ډالر ه دافغانستان سره مرسته کړېده ،مگر متاسفانه خوار آبادنشوه .

ځيني دکابل اويوشمير نوروښاروپه مرکزو کي داروپا په شکل دلکسو بلډينگواوموټروبيروبارته ايشاره کوي ولي له دينه سترگي پټوي چي هغه دخلکو په وينو اوهيروئينوگټل شوي پيسې دي ، اوددې خاوندان اوس هم نړيوال اوافغانان زبېښي ،په حقيقت کي دادپردولخواورکړه شوی دسياسي رشوت اوهيروئينوپيسې دی . دراټولوشووڅېړنوله مخي په ميليونو افغانان بيکار دي ،يوازي دکابل په ښارکي تر ۳۷ زره زيات ماشومان هيڅ نلري .دولتي فساد،رشوت ،دزورولخوا دمالونو غصبول ،دبې وزلوپر حق تيری اونورو ناخو ا لوهمدا اوس هم بهرته دکډوالو ليکې اوږدې ساتلي دي . له يوې خوا اعلان کيږي چې وطن ته راستانه شول ،خوپه حقيقت کي هم دومره له هيوادنه دوباره پاکستاني تورلېنگيو اوايراني اخوندانوته پناه وړی ،دخپروشوو احصايوله مخې تر شپږميليونه زيات افغانان وطن ته راستانه شوي داشميره کله وړېږي اوکله غټېږي ،له بلي خواتيره هفته دمهاجرينونړيوالي اداري اعلان وکړ چي تر دريوميليونوزيات افغانان يوازي په ايران اوپاکستان کي اوسي اروپاته خودپيسولرونکودراتگ لړئ راروانه ده ،داسي فکر پيداکيږي چي ټول افغانستان بهرته کډه کوې .په لومړيوورځوکي يوشمير افغانان چي دپاکستان اوايراني اخوندانوله ظلمونونه ډير په تنگ شوې وه مجبور شول وطن ته راشي .مگر دلته چادقدرپه سترگه ورته ونه کتل بې شميره بې کار اوبې کوره پاته شول همدا اوس دارگ نه لس کيلومتره ليري اودکابل ښارپه ټولوناحيو کي ولاړې خيمې اوهلته ديخنۍ نه رپېدلي ماشومان دافغان دولت اومهاجرينودنژيوال سازمان دغلط سياست دقربانيانوروڼي بيلگې دي .دولتي چارواکولخوا دبهرنيانوڅخه دپيسوترلاسه کولو لپاره دارقام هره ورځ په تکرارپړسيږي .

دافسوس خبره خو داده چې پاکستانيانو،ايرانيانو اوترکانوته په افغانستان کې کار شته ،چې په حقيقت کې دپاکستان او ايران کارگر هم کارکوي اوهم جاسوسي ،ډير خلک پدې باور دی کله چي ترهگر افغانستان ته راشي دهمدغوکار گرانو،انجينرانواونورومسلکي کسانوپوسيله يي ټول کارونه سمباليږي ، دافغانستان امنيتي ارگانودهيوادپه شرقي اوجنوبي سيموکي داسي کسان نيولي چي له دوهمي علني دندي تر څنگ يي دافغان ضدکارونه هم سمبالول . دشرم ډکه خبره ده چي افغان بيکار اودلوږي مری خو بهرنيان پکښي دهرڅه خاوندان شوه . دبېلگې په توگه ،محمد غوث بشيرى دکار اواجتماعي چارووزارت مرستيال وايي : په ١٣٨٥کال کي ٨٢۹ ١ تنوبهرنيوکارگرانوته چي ٧٣٨٦ نفره يې په مرکزاو ٩٠٥تنوپه ولاياتوکي دکار جوازونه ورکړه شوي دي . ښاغلي بشيري همداډول څرگنده کړه چي (( ٦٠٠)) کورنيو اوبهرنيوشرکتودکارجوازترلاسه تنها ٤٥ شرکتو د۱۳۸۵ کال دميزان تر مياشتي د داخلى کارگرانوليست چي شماريي ((٤٣٢١)) نفروته رسېږي دغه وزارت ته ورکړیدی ،ولي دبهرنيوکارگرانودشمير په اړه خبر ندي . له موضوع څخه دوتلوله ډاره نور يې ژورنشم څېړلاي ،په همدغوسرسرئ څېړنوکي داسي څرگندېږي چي پدې اداره کي تر اوسه دکدري ناوړه سياست :ه مخي چي دسياسي اوتنظيمي اړيکوپر بنسټ اشخاصوته دندي سپارل کيږي . په پنځوکلوکي ونشوه توانيدلاي دميليارډوډاروپه مصر ف ملي اردواودپوليسوسالمي ادارې جوړي اوپه هيوادکشي دقانون حاکميت اوادارې سيسټم جوړ اوپياوړي کړي .

ب / قانون جوړونکی ځواک (مقنينه قوا)


دپارلمان په غوڼډه کي دگډون بېلگه

که څه هم پارلمان په افغانستان کي نه اوږدتاريخ لري او نه هم پارلماني ټاکني په دموکراتيکه بڼه کله تر سوي دي ،مگر په ۲۰۰۵کال پارلماني ټاکنو کښي ددرغليو اودوکه بازيو بېلگې زموږ دهيواد دپارلماني ټاکنو په تاريخ بې مثاله وه . په ټاکنو کي پر پيسو سربېره دزور اوټوپک لرل هم اړينه وه . همدا دليل وچي دپارلمان غوڅ اکثريت له هغو کسانوجوړ شو چي له دموکراسي ،ټولنيز عدالت ،دبشر حقو قو ته درناوی دبيان ،عقيدې اومطبوعاتودازادی سره علاقه نلري او ورته بېگانه توکي ښکاري . خو پدي ښه پوهيږي چي که ولس ته دغه ازادۍ گاني ورکړه شي داکار به ددوي دسياسي سلطې دزوال پيلامه وي .

پارلمان دتير يوکال په موده کي چي دوي هفتي مخکښي يې ددوهم کال لومړۍ غونډه دښاغلي کرزي په دوديزه اوبي گټي ويناپيل شوه هيڅ داسي يوه پرېکړه اولسته راوړنه نلري کوم چي دوي دي په ووياړې ،دبېلگې په توگه دوي تر اوسه دخپلودندو لايحه نده تصويب کړې .

تر ټولوجالبه داوه چي ددوهمي دوري په لومړی ورځ دپارلمان درئيس غوښتنه له ښاغلي کرزی نه داوه چي ددوي تنخواگاني دي دوزيرانو له تنخواگانو سره برابر يشي ترڅودهغه په وينا عدالت برقرار شوی وي .داسي معلوميږي چي دا په اصطلاح دملت استازي له دېنه ندي خبر چي دوزيرانو معاش بېله دېنه چي نورمعقول اونامعقول عايدات يي په نظر کي ونيسودداسي هيواد په شرايطو کي چي هرڅه ورته دپردولخوا په خيرات ياسود ورکول کيږي داسي لوړمعاشونه دملت سره دخواخوږۍ ،انصاف ،عدالت اوبلاخيره افغاني او انساني عاطفې نه ليري کاراودبېگانگۍ بهترينه بېلگه ده؛څرنگه چي دپارلمان غړي هم له ملت سره دتړاو کوم مسوليت نلري دوي هم غواړي ډبل معاشونه اولکس ژوند ولري .

يادونه : همدااوس دوزيرمياشتنی معاش ((۲۲۸))زره دهر وکيل يوازي معاش ((۵۰۰۰۰))افغانۍ کيږي البته پدې پيسو کي نور دولتي امتيازات شامل ندی .

افغانان اوس پوه شوه چي دټاکنوپر وخت دامنډي تر ړي دڅه لپاره وي اوپه څومره مهارت سره يې دولس په سترگوکي خاوري ور اچولې اوستونۍ يې څيره چي زه ترهغه بل تاسوته ډيرخدمت کولاي شم .دا دولس استازي له ولس نه دومره ليري دي چي ددې مسلې دڅېړلو لپاره کيداي شي په مفصله توگه ‌بحث وشي ،يوازي دخبري دخبوت لپاره دومره يادونه کوم چي دجنوري په وروستئ هفته کښي يي له حکومت نه ددوباډيگارډانو (ساتونکو) غوښتنه وکړه . اوس دومره پوښتنه لرم چي دغو دملت استازو بېله دېنه چي يوشمير غير مستحق کسان يي دوزارتواو مستقلورياستو مقاموته ورسول ،هر ورځ په لکسو هوتلوکي لکسې مهمانۍ خوري ،له يوه وزارته وزي په بل ننوزي اودرشوتخور سره يي درشوت اوفساد دجوال خوله نيولې ده ،بل يې کوم کارکړی دی ؟ کوم قانون ،کومه لايحه ،دهيوادنيوناخوالودله منځه وړو لپاره کوم ابتکارشوی دی ؟ له جمهور رئيس نه تر وکيلانوټول مني چي دولتي ادارې په فساد کي تر ستوني غرقې دي ،دغودامريکا يي ډالرومعاش خوروکوم وزير يابل کوم جگپوړۍ له کاره گوښه کړ؟ اوداسي په سلهاودندي چي بايد په همدا يوه کال کي کښي سرته رو سولي واي يوه هم سرته ونه رسول .

امادځان په گټه يې داکارونه وکړل :

۱/ کله چي يي پښه دپارلمان په دروازه ورداخله شوه دباډيگارد،موټر ،کورکرايي (سره لدي چي يوشمير يي په کابل اوکابل ته نږدې کورنه لري )،دموټرلپاره تيل،ددسترخوان ډبلي پيسې (گويادوي له ملت سره ښې اړيکي لري اوهر ورځ ميلمانه لري ،اوپدې ناستو پاستوکي خلک سولي اوارام ژوندته رابولي ) ،دژمنيو او دو بنيو رخصيتو لپاره جيب خرڅ ،په پارلمان کي لکسه ډوډۍ ، په هروشپږو مياشتو کي يوځل جمهور رئيس ته ورپه يادول چي صاحبه ! زموږ تنخواخو تر اوسه ډير کمه ده . دملت داستازوپه غوښتنه دپارلمان اداري رياست دوچې ميوې اونور شيانو داسي تومار ليکلۍ چي په ليدو يې سړې هک پک پاتيږي . دغه دفرمايشاتو لست چې ماديوبل افغان ليکوال (( وطن پور صاحب ))له ليکني چي په اريايي کي نشر شوی دی پښتوته راوژباړۍ پدي ډودی : دمشرانوجرگې اوولسي جرگې اداري لوي رياست دکورنيواوبهرنيو ميلمنودپذيرايي لپاره ((۲۲))قلمه دخوراک شيانوته اړتيا لري :توري اعلی چای ۲۰۰ گرامه قطی ، ۲۰۳۲ قطی ، شنې اعلی چاي قطی ۲۰۰ گرامه قطی ،۲۰۳۲ قطی ،هیل چای ۱۰۰ کیلو ،اعلی بادامی نقل ۷۲۰ کیلو اعلی چاکلیت ۱۷۳۲ کیلو ، دبادامو اعلی مغز ۱۳۶۰ کیلو ، اعلی بسکت قطی ۱۰۰ گرامه قطی، ۱۳۵۴۰ قطی ، اعلی شنه کشمش ۹۸۴کیلو ، اعلی خندان پسته ۹۸۴کیلو ، اعلی قهوه ۲۰۰ گرامه بوتل ۱۳۴۴ بوتل ، وچي اعلی شيدې ۲۰۰ گرامه قطی ۶۶۰ قطی ، دچهار مغذ اعلی مغذ ۷۰۰ کیلو ، وطنی نخود ۱۱۰۴ کیلو ((ښه دی چي پاکستاني ياايراني نخود يي فرمايش ندۍورکړی)) ژباړونکی ، خشتی قند ۱۰۳۲ کیلو ، معدنی اوبه ۲۴ بوتله کارتن 52080 بوتل ( حتما از این آب معدنی برای زدن نمایندگان واقعی مردم که جنایت سالاران لمیده در ولسی جرگه را افشا می نمایند استفاده خواهد شد) ، عربی کاغد توشی پیپر کاغد 836 قطی ( حتما عبدالرب خان سیاف فرمایش داده است) ، بوره ۱۲۰ کیلو ، دلاسپرېمينځلواعلی صابون ۱۰۸۰ کیلو ، کاغذی دستمال ۳۹۲۰ قطی .

اوس تاسوقضاوت وکړۍ چي دملت اوملي شوراتر منځ څومره نږدې اړېکي شته اوله دغي ملي شورا څخه به ملت کوم انتظار ولري ؟ پر ځايي ويلې :يوله کم خونۍ څخه اوبل دفشارخون نه مری . دامتل زموږپر ولس اوپارلمان صدق کوي .

ددوهم کال په پيل کښي دغه له ولس څخه ليري پارلمان ډير تاريخي اوشرموونکې پرېکړه وکړه .ټولوته څرگنده ده چي په پارلمان کي يوشمير د جنگي جناياتوپه تور تورن کسان برلاسي دي هغوي ځانته په خپله بېله د محکمې له فيصلې نه ځانته دبرات ورکولواوله قانوني تعقيب څخه دخلاصېدو پريکړېکه وه .

په پښتوکي يومتل دي وايي((وهم دچيري اوډب دي چي خيژي))،دعاشوراپه ورځ ښاغلي کرزي په خپلوخبرو کي وويل چي دخبرواوپخلايني لپاره زموږدروازي پرانيستي دي .داچي ډير ژر دناټوقوماندان او دامريکا سفير غبرښکاره کړدابله خبره ده.خوسفير يوڅه په ديپلوماتيکه ژبه ويل چي تاسو دکرزي په خبرونه ياست پوهيدلي ،مگر دناټو لوړ قوماندان ديوه افسر په توگه وويل : دناټو سرمنشي له طالبانو سره هر ډول خبري اوسوله ردوي ،هغه وويل ددغې ډلې سره نشي کيداي خبري وشي .له برلين او هامبورگ څخه دالماني رسنيوپه حواله ويل شوی چي دناټو سرمنشي ياپ دوهوپ شفرد (NTV ) له تلويزيون سره په مرکه کي ويلي نشو کولاي فکر وکړو چي ناټو دهغه ډلي سره چي شاگردان اوښوونکی په ښوونځيو کي وژني خبري وکړي . هغه وويل ددي کسانو هدف يوازي دبياجوړوني اودموکراسی مخالف دي . همدا ډول ریچارد بوچر دآمريکادمتحده ايالاتو دبهر نيو چارودوزير دستيار پدي ورستيو کي څرگنده کړه « ما می خواهیم با طالبان قاطعانه بجنگیم. من فکر نمی کنم که نیاز مذاکره با طالبان باشد» . ريانوستي

دپارلمان دغووکيلانودبهرنيانونظر غوږوته نه ورسېدلۍ په ډيره بېړه سره دپارلمان په غونډه کي سره راټول شوه اودځانوڅخه ددفاع په خاطر يي دټولوملي اونړيوالوحقوقي نورومونوخلاف پرېکړه وکړه .په پارلمان کي ددايکنډي وکيل دغي پرېکړ ي ته ډير ښه نوم ورکړ ،هغه داپرېکړه دحقوقي کودتاپه نامه ياده کړه.

ولسي جرگې يوه تگلاره تصويب کړه چې له مخې يې په تيرو جگړو کې د ښکيلو غاړو لپاره د داسې يو ضمانت غوښتنه شوې چې په راتلونکي کې د هر ډول عدلي او حقوقي تعقيب څخه په امان کې وي .په دغې تگلارې کې د بشري حقونو د څار هغه راپورونه بې اعتباره گڼل شوي چې له مخې يې د مجاهدينو مشران ،محلي قوماندانان اوټول هغه چي افغانستان اوپه ځانگړې توگه دکابل ښارپه کنډواله بدل کړ د بشري حقونو نه په سرغړاوي تورن شوي وه باطل اعلان شو. د افغانستان په ولسي جرگه کې هم يو شمير داسې کسان شته چې د بشري حقونونه په سر غړونې تورن دي . په تگلاره کې راغلي چې د تيرو څه د پاسه دوه نيمو لسيزو جگړوکې ښکيلې غاړې دې له عدلي او حقوقي تعقيب څخه ژغورلي اوپه امان کي پاتې شي .همدارنگه په تگلاره کې د بشري حقونو د څار د ټولنې په هغه رپوټ کلکه نيوکه شوې او هغه يې بې اعتباره گڼلى چې له مخې يې د مجاهدينو ځيني مشران چې د بشري حقونو څخه يې سر غړونه کړې وه تورن بلل شوي ول .خو په جرگه کې ځينو استازو له دغې تگلارې سره خپل مخالفت څرگند کړ او دا يې په ډانگ پېيلې وويل چې که دغه ملک وران شوي نو ورانونکي يې هم شته اوکه جنايتونه شوي نو جنايت کاران يې هم شته ، د هغوى په وينا هيڅوک د دې حق نه لري چې جنايت کوونکي وبخښي . هغوى زياته کړه چې دا د افغانستان د خلکو کار دى چې څوک بخښي اوڅوک نه بخښي .تاسو وگوری چي کله دوي ته خطر مواجه وي په هغه صورت کي دوي اسلامي احکاموته هيڅ پاملرنه نه کوي اوهغه تر پښولاندي کوي .په اسلام کي ډير ساده داموضوع راغلې چي ددو نفر تر منځ پر يومسله دجنجال اويايودبل پر خلاف دتيري نه وروسته چي دريم گړي ته زيان رسېدلي وي اوياهم دغه دوهم کس ته ،دوي کولاي يودبل په مقابل کي بخښه وکړي چي دغه دبخښني حق ته حق العبدي وايي اوبلي برخه چي ورته حق الله وايي هيڅوک يي دبخښني حق نلري دايوه خبره ؛بله دا چي زموږ په ملک کښي جنگي مجرمينوانسانان وژلي اوښارونه يي وران کړي څنگه کيداي شي يو ياڅو کسان دوکيلانوپه نامه سره راټول اودځان په هکله پرېکړه وکړی چي موږ له هرڅه نه معاف اوقابل احترام يو؟؟؟دغه ډول بخښني حق دهغه چا صلاحيت دی چي ورته زيان رسېدلی . 200 ,31 جنوري BBC

له يوي بلي منبع نه مي واورېدل چي دا تگ لاره ۱۲ مادي لري ،متاسفانه تر اوسه زمالاس ته دا متن ندی رارسېدلی چي پر هغه مفصله تبصيره وکړم ،ولي که سړۍ داپورته خبر ولولې له ورايه په پوهيږي چي ددوي هدف دهغو خلکو سره پخلاينه اودهغوي بخښنه نده کوم چي همدا اوس په جگړه کي دپردوپه لمسون مصروفی دي، دوي دنړي والوعدلي سازمانوله ډاره (داډار دي خداي ددوي له سره نه کموي) غواړي دپارلمان په سطحه دهغه له حقوقي چترنه په استفادې سره دځان دبرأت لپاره پرېکړه وکړي .پدي پوره باورلرم چي داپرېکړه به يي دټولوحقو قي اوقانوني تيروتنوسره يوه شرمېدلې پرېکړه وي او هيچاته به دمنلووړ نه وي .دبشري حقونوڅارډلې رپوټ اوپرجهادي مشرانونیوکه په ملي شوراکې یوشمیر پخو انیو جهادي مشرانودبشري حقونو څارډلې وروستی رپوټ یوه سیاسي اعلامیه بلل .

پدغه رپوټ کي یوشمیرجهادي مشرانوباندي لکه عبدالرسول سياف ، برهان‌الدين رباني ، محمد قاسم فهيم ، محمد اسماعيل خان ، عبدالرشيد دوستم و محمد كريم خليلي اوهمدا ډول د گلبدين حكمتيار رهبر حزب اسلامي ، ملا محمد عمر، ملا دادالله و مولوي جلال‌الدين حقاني نومونه ياد شول اوددوي دمحاکمي غوښتنه وشول . د جنګي جنایتو نو تور لګول شوی ؤ. استادبرهان الدین رباني،حاجي محمدمحقق اویو شمیر نورو جهادي مشرانودولسي جرګې په غونډه کې د بشري حقونوڅارډله په دې تورنه کړه چې ددوی په آندبې پرې نه ده. اودداډول مسایلووړاندې کول یې دافغانستان سیاسي ټیکاوته زیان بللی دی . دا رپوټ لاد نړيوالوتر غږونه و رسېدلی چي د ولسمشر کرزي دفتر د۲۰۰۶ کال ددسمبر په ۱۷ په خپره شوې اعلاميه کې د بشري حقونو د څار پر سازمان تورولگاوه چې د رپوټ په ليکلو کې يې د افغانستان حالاتو ته پام نه دى کړى . افغاني لوري نيوکه کړې چې د رپوټونو د ليکلو په مهال د افغانستان واقعيتونه له پامه ونه باسي . داچې کومو واقيعتونو ته زياته پاملرنه وسی ، دغه وياندددغو واقيعتونو يادونه نده کړې چي دبشردحقوقودڅارکميټې له ياده ايستي .له لويه سره د افغان حکومت انگيرنه دا ده چې دغه رپوټ د حکومت د واکمنۍ او حاکميت له غښتلتيا سره د مرستې پر ځاې له ستونزو ډکې سر چپه پايلې درلوداى شي . د ولسمشر کرزي د دفتر په خپره شوې اعلاميه کې داهم ليکي چې افغان حکومت د ولسواکۍ او بشري حقونو نړيوالو اصولو ته له خپلې ژمنې سره سم وفادار دى . دانه څرگنديږي چې څنگه وفاداردئ ؟ايادجنگي مجرمينو حمايه اوساتنه دبشري حقونونړيوالو اصولوته دوفادارئ بېلگه ده ؟ددغي وفاداري دسپيناوي لپاره تر اوسه دولت کومه بثبوت نلري ،تنهادنړيوالو دغولونولپاره تير کال ډير مجلل کنفرانس داير شواوپه مطبوعاتوکښي يي خورازيات انعکاس وموند چي په افغانستان کي دانتقالي عدالت طرحه جوړه ،قبوله اودپلي کيدولپاره يي لازمي هلي ځلي پيل کيږي ، پدې هکله دښاغلي کرزي لخواځانگړۍ فرمان صادر شو،خولکه څنگه چي حاکم چارواکي له عدالت سره چندان علاقه نلري همدا دانتقالي عدالت کاغذونه په يوه الماری کي قفل شول .

وايي کله چي پرويزمشرف تر نړيوال فشار لاندي راشي سمدستي يايوطالب په کراچي يابل ښارکي ونيسي اوامريکايانوته يي پلاس ورکړي اوياوايي سرحد تړم ،ماينونه ښخوم دا کوم ها کوم .

اوکله چي پر ښاغلي کرزي هم نړيوال فشار راوړي، نو له واره خپل سکرترته ووايي (( هغه دانتقالي عدالت دوسيه راواخله او ورشه ژورنالستانوته يي ورښکاره که چي هيره مونده اوڅوخبري يي په هکله وکړه)).

دبشردحقوقودڅاردکميټې د رپوټ تر خپرېدودوې هفتي وروسته دبشري حقونونه دتيری په جرم ياد شو ي کسانو د۲۰۰۶ م کال ددسمبرپه ۲۳ نيټه دانترکانتي نينتل هوتل کي دتړلودروازو شاته سره راټول شول . په غونډه کي هغوي دا گذارش ددوي په وينادمجاهدينوپه مقابل کي يو توطئه اوملت ته سپکاوی وباله ،((مگردوي له دېنه سترگي پټوي چي ملت داځانته سپکاوۍ نه بلکي دهغوي دحق ددفاع سندبولي)) .په غونډه کي راټول شووبيله کوم دليل اواسنادووړاندي کولونه له دولت څخه وغوښتل چي داکسان محاکمه شي . په همدې غونډه کي دا ومنل شوه چي په ولاياتو کي ددي رپوټ پر خلاف مظاهري وشي . برهان الدين رباني وويل بايد ددغوکسانوپر خلاف چي دارپوټ يې ليکلۍ په محکمه کي بايددعوه وشي،بلې که دوي غلط ليکلۍ وي بايد دعوه وشي دا ددوي حق دی مگر افغانان داهم وايي چي دا دعوه بايدپه جنگي جنايت تورن کسان په نړيواله محکمه کښي وکړي ،چې په غټ باوربه دوي داکار هيڅ کله هم ونکړي . ملک په سره اور کي کباب شو، پارلمان اودغه جهادي مشرانوچي ځانونه دملت مدافعين بولي پر هيڅ ارگان نيوکه ونکړه اونه يي دهغوي څخه بازخواست وکړ؛خوکه دوي ته تاوان رسېږي نوسمدستي نيوکي اوپرېکړي کوي،پټواوعلني غونډواودځان په دفاع مظاهروته تيار ناست دي . رباني دا کار افغان ولس ته سپکاوی وباله اوداکار يي دجاسوسي شبکوطويۀ وگڼل . اوڅرگنده يي کړه چي پدي کي ديوشمير داخلي اوبهرنيوکسانو لاس دی دا هغه خبره ده چي دوي يې تل دځان په دفاع کښي تکراروي ،کوم بهرني هغه بهرني چي همدا کسان يې تر دغه مقام پوري راورسول اوکه نور ؟ . په رپوټ کي دبشر دحقوقوڅارونکولخوا پر دولت کلکه نيوکه شوې اوهلته ويل شوی، ددې پر ځاي چي دبشر دحقوقوتيری کونکی محاکمه شي هغوي په دندوگمارل کيږي .

تر ټولو دمخه له نيکه مرغه دملگروملتوسازمان دخپل استازي په وسيله په غوڅه ژبه ددي ناروا پرېکړې پر خلاف اعلاميه خپره کړه .

په اعلاميه کي راغلي : په افغانستان کي دملگروملتودسازمان نمايده گۍ دفتردپارلمان دهغي پرېکړي په هکله چي په جگړو کي دښکېلوډلوله قانوني بازخواست څخه دخلاصون په هکله يي کړې ده خپل کلک غبرغون اومخالفت څرگنده وي،بيله دافغانستان دجگړو قربانيان بل هيڅوک ددغوډلودبخښني صلاحيت نلري . په خپره شوې اعلاميه کي ټينگار شوی چي : (( تلاش برای دست يافتن به حقايق و تامين حقوق قربانيان جنگ های افغانستان، از عناصر مهم در توافقات اجلاس لندن در مورد افغانستان است و اين امر بايد از سوی دولت افغانستان و به همکاری جامعه جهانی تحقق يابد. مجلس نمايندگان افغانستان اخيرا طرحی را موسوم به مصالحه ملی تصويب کرد که بر مبنای آن گروه های درگير در جنگ های داخلی افغانستان از پيگرد قانونی معاف شده اند. اين طرح با آنکه با مخالفت های در داخل مجلس نمايندگان نيز روبرو بود، سرانجام پس از بحث های داغ به تصويب رسيد.)) ‌‌ ددې دفتر په اعلاميه کي راغلي دي : "تلاشها و جانبازی" مردم افغانستان برای دست يافتن به صلح، آزادی، استقلال و زندگی بهتر در بيست و پنج سال گذشته بايد فراموش نشود. پدي اعلاميه کي وړاندي وايي : "يوناما می خواهد تضمين کند که حقوق قربانيان جنگ های افغانستان همچنان در محور بحث قرار خواهد داشت." دا اعلاميه زياتوي : "هيچ کسی به جز قربانيان جنگ های افغانستان حق ندارد افرادی که مسئول نقض حقوق بشر هستند را مورد عفو قرار دهد." دفتر نمايندگی سازمان ملل متحد همچنين تاکيد کرده که مردم افغانستان در زمينه دست يافتن به حقوق شان، از "حمايت همه جانبه و گسترده جامعه جهانی و سازمان ملل متحد برخوردار هستند." بيشتر افرادی که از سوی گروه های جهانی دفاع از حقوق بشر به ارتکاب جرايم جنگی در افغانستان متهم هستند، هم اکنون در هر دو مجلس پارلمان افغانستان حضور دارند. اين افراد بارها به گزارش ديدبان حقوق بشر که خواستار رسيدگی به جنايات جنگی در افغانستان شده، واکنش تندی نشان داده و آن را"غيرواقعی" خوانده اند. BBC ۲۰۰۷ م کال دفبروري لومړۍ نيټه

دملگروملتودسازمان داستازي دغي خپرې شوي اعلاميي دلومړی ځل له پاره له هر څه نه پرده پورته کړه ،پدي باور يم چي ددي اعلاميې غټ ټکی ښاغلي کرزي صاحب ته هم نېغ په نېغه متوجه دي ،ځکه هغه ددغوجنگي مجرمينولپاره قدرت ته درسېدو لار هواره کړه اوتل يي دبشري حقوقودنړيوال سازمان هغه رپوټونه رد کړي کوم چي په افغانستان کي دواک پرگدۍ ناستوته پکښی گوت نيونه شوې ده . ښه يي ويلي چي وايي : که څوک تله دانصاف په لاس کي درکړي خپل ټوټواودبل آس به برابر کړې . همدا اوس يوبې دفاع انسان دا ديارلس کاله بې سرنويشته دجنگي مجرم په نوم په زندان کي ناست دی ،زه له هغه نه په دفاع اوس نه راپورته کيږم خودانصاف له مخي پدي عقيده يم که عدالت وي اويا دمجرمينودمحاکمې خبره وي بايدټول له يوه سره محاکمه اودا ملت يي له ابدي شره خلاص شي، که اسدالله سروري خلک وژلي نودهغه پشان نورزيات په ارگ اودولت کې ناستو هم خلکوته گلانه دي وېشلي .دتنظيمواوجنگسالارو لخوادوژل شوو کسانوله وينوتر اوسه دکابل ښار ديوالونه ندي پاک شوی ،په کانتيروکي سوځول ،وژل ،دخلکوپر سره ميخونه وهل، اودښځوسينې پرېکول داخولاتر اوسه چايادکړي هم ندي . مجرم ،مجرم دۍ هرڅوک چې وي اوپه هرمقام کي چي وي . خلک وايي که اسدالله سروي هم ټوپکيان اويا داسي ملگري درلوداي چی له هغه نه په دفاع کي درېدلي واي، يا په يوله دغوپه پاکستان اوايران پوري تړلوتنظيموکي يې غړيتوب درلوداي ،اوس به نه يوازي داچي بندي نه واي بلکه دپخوا پشان به دغټی چوکۍ څښتن واي . په هرحال زما موخه ددي مسايلوڅېړل نه دي .غواړم يوازي څرگنده کړم چي افغانان داډول با انصافه اودحق پلوۍ پارلمان لري .

دپارلمان دپرېکړې پرخلاف دملگروملتودسازمان داستازي له اعلاميي نه جوته څرگندېږي چي دپارلمان داپرېکړه دچالپاره اودچاپه گټه شوېده . داتر لمر روښانه حقيقت دی چي دوي په افغانستان کي له سولي اوعدالت سره مينه نلري ،اوهم نه غواړي چي خوابدي راپخلاشي اوپه دولت کي دي ونډه ولري ،يوبهرنئ جنرال دپخلايني څخه دملاتړ لپاره وايي ((داډير ښه کار دي که يوطالب هم له جگړي لري کيږي دا دسولي په گټه خبره ده)) .زه فکر کوم که يوخوابدی راځي اوپه دولت کي هغه ته ځاي ورکول کيږي په حقيقت کي ددوي (دجنگسالارواوتنظيمي مشرانو)ددوستانولپاره ځاي تنگېږي ،په همدې اساس علاقه نلري نورکسان په دولت کي سهم ولري .دا شودپارلمان حال ،وبه گوروچي دعدالت مقام په کوموستونځواخته دی؟

ت/ قضائيه قوه :

په ټوله نړۍ کي دقضائيه قوی پاک لاس درلودلو،اومسلکي پوهي ته زياته پاملرنه کيږي ،ځکه دايوازنۍ ارگان دي چي تر اوسه يې لا متاسفانه دخلکودژونداومرگ په هکله دپرېکړي صلاحيت پلاس کښي دی (دمتاسفانه دکلمي له استعمال نه مي موخه داده چي تر اوسه لاپه يوشمير هيوادوکي داعدام اوسنگسار سزاورکول دقاضيانوپه صلاحيت کي پاته دي).

اړينه برېښې چي قاضي اوڅارنوال په مسلکي پوهه سمبال اودپاک لاس خاوندوي ؛چي له بده مرغه زموږپه هيواد کي له ډير ي مودي راپدي خوا دغو اساسي ټکوته ډيره کمه پاملرنه شوې اوياهيڅ نده شوې . اوس چي دتروريستانوپلاس په امريکا کښي دنژيوالي سوداگری برجونه ړنگ شول اوامريکاخپل دښمن په افغانستان کي ومونداودهغه دټکولولپاره دلته راغلل ،افغانانوويل چي که دوي خپل دښمن ټکوي نوموږته به هم يوڅه گټه ورسيږي ،يعني دهغوکسانوله شره به خلاص شوچي همدا دترقی اوپرمختگ ضد عناصروسره يې مرسته کول اويادهغوي پلويان اوهم نظره دي . چي متاسفانه دنړيوالوزبرځواکو پټوسياليوپه افغانستان کي هغوته چي خلکويي دزوال انتظار درلود دهمدغوامريکايي ،انگليسي ټانکوپر سرووځلېدل،يو ځل بيا قدرت ته ورسېدل اودخلکوپه سوتني يي منگولي ښخې کړې . پايله داشوه چي ددولت دنورودوقواويعني اجرائيه اومقنينه تر څنگ قضائيه قواچي بايد بي پرې عدالت اوقضاوت يې کړی واي هم ددوي لاس ته ورسېدل . همدا دليل دی چي دافغان ولس طمعه اواميد له همدي ارگان څخه هم خلاصه شول .دافغانستان په محکمو کښي زموږخلک ددي پر ځاي چي محکمي ته په مراجعې سره خوشحاله وي تر څوحق ترلاسه کړي له محکمونه نفرت لري اوډارېږي ،خلک دنړۍ له ټولوراديوگانواوډله ايزورسنيوله نور وسايلودخبرنگارانوسره وايي چي په محکمو کي دعدالت کليمه نشې اورېداي ،رښتيا هم په کلنوانسانان په زندانوکي ناست وي څوک يي خبر هم نه اخلي ،داکوم عدالت دي اوکوم قانون پلي کول دی چي بېله تحقيقه اومحکمي يوڅوک په زندان کي شپې او ورځي تيره وي ،داسي مثالونه ډير دي اوپه مطبوعاتوکي ځکه بحثونه پر وشوه چي پدغه جمله کي ژورناليستان اوليکوال هم وه چي په زندانوکي بې سرنويشته ناست وه .همدا اوس زمادمعلومات له مخي له کابله نيولې دهيوادپه ټولوولاياتو مرکزونواو ولسواليوکي خلک بې گناه زنداني کيږي اوپه کلنو هلته شپي او ورځي تيروي ،تر اوسه محلي قوماندانان اوجنگسالار شخصي زندانونه لري . نه پوهيږم چې ولي پارلمان اوحکومت ددغه انساني کرامت خلاف کړنوپوښتنه نه کوي .

په پنځوکلو کښي نه يوازي داچي قضايي ارگان مسلکي اوله ناپاکولاسونه پاکه نشول بلکه نوره هم په همدې ناخوالوکي مخ پرغرقېدودی . اوس دافغانانو سره يوځاي نړيوال هم دا خبره کوي چي دافغانستان دولتي اداره فاسده ده خوهلته ترټولوزيات فسادپه پوليسواوقضائيه قوه کښي دی . تقريبأ هره مياشت يي لولم چي دغه ياهغه هيواد دافغانستان دقضايي قوا اوپوليسودسمبالښت لپاره دومره ميليونه ډالره مرسته وکړه ،خولکه څنگه چې ټولي نړيوالي مرستي شخصي جېبوته تللي داپيسې هم پر همدغه لار رواني اودشخصي موخوپه ترلاسه کيدوکي لگول شوی دی .

دولت متشکله ارگانوناخوالوپايله داشوه چي :

اول / دميليارډونړيوالومرستواوقرضوسره چي ورکول به يې دافغانانوملا کړوپه کړئ دولت یوه لاست راوړنه لري چي هره ورځ يې دنړيوالواوافغانانو سترگوته دوري هوری کوي : واي موږ درې زره کيلومتره سړک ډامبر (قير) کړ ، لويي جرگې جوړي شوي ،اساسي قانون جوړ شو،پارلماني ټاکني وشوي اوس پارلمان فعال دی ،دجمهوري رياست مقام ته ټاکني وشوې ،دولتي سيستم جوړشو،شپږ ميليونه ماشومان ښوونځېو ته ځی ،شفاخاني جوړي شوې ،دادئ وگورئ په کابل اوديوشميرولاياتوپه مرکزو کي جگپوړي بلډينگونه جوړ شوه او داسي نور او، او . . . .!

بلې داهرڅه ښه شوی خوسوال دلته دی چي داچاکړی،دکومواوڅومره بهرنيوپيسوپه مقابل کي شوي ؟اودافغانستان نږدې ((۲۶))ميلينوخلکو۹۵په سلوکښي له دغولاسته راغنونه څومره گټه پورته کړې ؟

جواب دادئ :

۱ / وايي لاري ياسړکونه ډمبر شوي دي . که هغه پيسي چي پردغه لاست راغنه گويامصرف شوي که په رښتيا اوبيله درغليولگېدلي واي په ټول افغانستان کي به يوه لويشت سرک هم بې ډمبره نه واي پاته شوی ،ښه بېلگه يې دکندهار،کابل تر منځ لويه لار ده چي تر جوړيدودري مياشتي ورسته يې دبياجوړيدو(ترميم )اړتيا پيدا شوه اوتر شپېته ميليونه زياتي پيسي نوري پر ولگېدي ،زماښه پيادي په هغه وخت کي دلارو اوسړکونو دچارو(فوائدعامي ) دوزارت يوله مرستيالو دازادی راډيوته وويل ،چي بلي سړک خراب اوله ناکاروقيرونه پکښي استفاده شوېوه . زه مسلکي نه يم خوهغه وويل له خاموقيرونه استفاده شوي وه اودادهغه قراردادي خيانت دي چي دقيرودرسولوقرارداد يې کړۍ و . جالبه ده ؟ تر پنځوسوکيلومتروزيات سړک جوړ اوډمبرشويوه ورځ دغو ښاغلوسر ورښکارنکړ چي هلته څه تيرېږي ،رښتياخوداده چي له همدغه قراردادي اوشرکت سره دجوال خوله نيول شوې وه ،پيسې که نيمۍ شوي نه وي نوچارواکوته خپل حق رسېدلۍ.

۲/د لويو جرگو جوړېدل دبن په پرېکړوکي شاملي دندي وي چي تر ډيره حده يي پلي کول ،دنړيوالوپر غاړه وه ،همدا دليل و چي له مالي اولوژستيکي لگښت نه نيولې ،سازماني اوتنظيمي کارونه يي دهغوي په غاړه وه ،افغاني چارواکي ورته دميلمنوپه شکل راتلل ،هلته واک اوصلاحيت دبهرنيانوپه غاړه و،اوداتر ډيره حده پرځاي کار وکه نوافغانانوبه سره خوړلي واي . هدف مي دادی چي دجرگوجوړول ،پارلماني اودجمهوري رياست مقام ته ټاکني دبل چادنده اومسوليت و،دهغوسرته رسول دملگروملتولخواټاکل شوی ټيم وگمارل شوی مقام ته ورکړه شوی و ،پدې کي دافغاني چارواکوکوم دابتکار اوافتخارټکی زه اونور افغاني څېړونکی نه وينواونړی وال هم زموږ سره پدې ټکي موافق دي ،تر کومه ځايه چي مادلته د نړی ديوشمير هيوادوله استازوسره پدي هکله خبري کړي هغوي دامني چي داکارونه دوي وکړه ،له يوشميرافغاني چارواکونه سر ټکوي چي ځينې کسانودغوموخوته درسېدولپاره پرلار اغزی شيندل اوستونځی يې پيداکولې .

۳ / دولتي سيستم جوړشو. بلې داسي سيستم اوپه دولتي چوکيوداسي کسان وگمارل شوه چي تردغه يي نه شتون ښه و،په سوماليا کي څوکاله مرکزي حکومت نه و، خلک يې مړه نشوه دلته هم کومه لويه بدمرغي نه راتلل . په افغانستان کي دولتي سيستم هيڅ وخت له منځه ندی تللۍ تنهاشکل يي تغيرخوړلۍ ،دبيلگي په توگه کله چي دمرحوم ډاکتر نجيب الله حاکميت دشمالي ټلوالي دکودتاپه پايله کي سقوط وکړ عصری اومنل شوی دولتي سيستم ځاي تنظيمي ادارې ونيوچي رباني دبدخشان تر سمڅوله ځان سره يووړ،خوپه همدغه وخت کي دطالبانوپه خوښه دوي اوپاکستان دنظر محصول يوبل دولتي سيستم هم فعال و،دواړو په بهر کي سفيران درلوده اوددواړوغاړوسره نړيوالوناستي پاستي اواړيکې ساتلې . سوال کيږي نوکوم دولتي سيستم دوي جوړکړ ؟ يوازي دومره وشوه چي ددولتي سيستم بڼې دامريکا او اروپاپه خوښه تغيروموند .مگر تر دواړوپخوانيواداروله فساده ډکه يوه اداره پر افغانستان مسلطه شوه . ځکه مي دواړي پخوانۍ وويلې ،چي درباني ادارې يوازي نوم درلود يوځل په خپل مينځی تنظيمي جگړو کي سره اخته وه ،بياطالبان افغانستان ته درباني په موافقه اوخوښه دگلبدين حکمتياردټکولو لپاره داخل شوه ،کله چي دکابل ښار نږدې کليواو ولسوا ليوته ورسېدل ،پر احمدشاه مسعود اورباني يې ږغ وکړ چي تسليم شي اودولتي واک طالبانوته پرېږدي ،احمدشامسعود الوتکي اماده کړي وې اودماذديگر پر پنځوبجو اوپنځلس دقيقو يي کابل خوشي کړ اوکابل دطالبانوپلاس کښيوت ؛طالبانوهم دخپل واک ټوله دوره په جگړوکي تيره کړه ،ځکه دواړوته ددولتي فسادامکانات دومره لکه چي اوس چارواکوته مساعد دي نه وه برابر ،تنهادوحشت ،بربريت اودار فضاپر ملک مسلطه وه ،چاراډيوپه دارځړول چاپه مورنی ژبه خبري کول جرمباله .

ددغي افتخاري اداري چي اوس يوشمير دهغې په جوړېدووياړي پايلي داشوي ،چي رشوت ،دملي اوشخصي شتمنوچور،دولتي داريي غلا،بې عدالتۍ،هرڅه په خپله گټه استعمالول ،په دولتي اداروکي دنااهله اوغيري مسلکي کسانو مقررول،زور زياتی اوداسي نوري غميزي .

۴ / وايي شپږ ميليونه شاگردان ښوونځيوته ځی داهغه احصايي ته ورته ده لکه چي يې کله کله ددفاع او کور نيو چارووزارت په مطبوعاتوکي خپروي . دامنو چي دشپږوميلينوليست په دښووني اوروزني وزارت ته ورکړه شوی وي ،خو دايوازي دنومو ليست دی اوبس . يوه بهرنی چي له افغانستان څخه راغلی ماته وويل په افغانستان کي شمير اشخاص پر احصايو ډيره تکيه کوي ، اودوي فکرکوي چي بهرنيان اوياهلته افغانان نه پوهيږي چي دا څومره درواغ دي . که سوال داسي مطرح کړوچي څومره دښوونځيو تعميرونه عملأ شته ؟ څومره د۱۲صنف فارغ ښوونکی هلته په دندومصروف دي زه دعالي تحصيلاتوخاوندودښوونکو خبره نه کوم پوهيږم چې يوڅه مشکله ده ،اياددوي په مورنيوژبو هغوي ته کتابونه رسېدلي دي ؟ اياپه ښوونځيوکښي دژبوانډول ته پاملرنه شوېده؟ دنړيوالودرپوټونوله مخي ولي تر اوسه دري ميليونه ماشومان دتعليم له حقه محروم پاته دي ؟که په اطرافو کي مشکلات شته دکابل ،کندهار ،مزار ،قندوز،ننگرهار ،هلمند ،هرات ،غزني ،وردگو ، لوگر،پکتيا ،پکتکا ،خوست ،کنړاولغمان دولايتوپه مرکزونوکي څومره ماشومان ښوونځۍ ته ديولړ هغو ستونځوله مخي چې حل کول يي دولت ته ډير اسان اوساده دي نشي کولاي ښوونځيوته ولاړ شي . په بازاروکي گدايي کوي اويادخپلي کورنی لپاره دډوډۍ دپيداکېدوپه خاطر ارزان قيمته واړه توکي پلوري . يوشمير يي دظالمواوقدرتمندوبداخلاقو لخوادجنسي تيری قربانيان کيږي ،اياديوه داسي دولت لپاره چي دسېل په دودپيسې ورته رارواني دي پردغوټولوسربېره داحالت دشرم خبره نده ؟ پوهنځيو،دښونکی دروزني عالي مؤسسواونورومسلکي موسسوته يوازي دواسطواوپيسو دخاوندانو اولادونه لار پيدا کوي .بهرته دعالي تحصيلاتولپاره دتگ ټکټ اوبرس يوازي دتنظيمو دمشرانو،دهغوي ددوستانو،قوماندانانو،وزيرانودهغوي دمرستيالانواوواليانوتر کچي خلکواولادوته ورکول کيږي . اورېدلي مي دي چي په ښوونځيواوپوهنځيوکي دبهرنيانولخوا مرسته شوي کمپيوټرونه تر اوسه کاغذ پېچه پراته دي اويوه دانه يي دنمونې لپاره خلاص کړی اوننداري لپاره په يوکنج کي ايښۍ وي .

۵ / روغتيا يي کارونه اومرستي ،يوازي دپوليودمرض پر ضد واکسين تر ډيره حده ټولوماشومانوته رسېږي ،دليل يې هم دادی چي هغه دبهرنيانوپروژه ده .ولي که دروغتونو،کلينيکونواوپدغه اړخ پوري تړلي نوري برخي وڅېړل شي قاضيان اورشوت خوره مامورين بدي هير شي .روغتيا يي مرسته ،اوروغتيايي پرسونل روزنولپاره په ولاياتو اوولسواليوکي دروغتونو اوکلينيکودجوړولوپه موخه نړيوالوسازمانو،خيريه ټولنو اودولتيو مرستي کړې خولکه نوري چي ورکېږې داهم ورکېږي .چارواکي دکابل ښارويني اونړيوالوته ښکاره کوي ،ددوي دسترگوديدهمدومره دی ،داحساس اومسؤليت کچه يي هم تر همدي دايري نشي وتلاي .خوکه له کابله ووزواوداومنوچي يوازي کابل افغانستان ندۍ په ولاياتو او ولسواليوکې هم افغانان اوسي اودولت دهغوي په مقابل کي دکابل دښارداوسېدنکوپه څير مسوليت لري . هلته وضعيت داسي دئ ،چي په مرکزو کي يوتعمير دشفاخانې په نامه شته ،څودامير کروړدوخت زړې پيچکارئ اوبوتلونه هلته پراته دي ،خو دهمد غو داستعمال لپاره پرسونل درک نلري ،دډير روغتونومشران نرسان وي ،يعني ډاکتر هلته اصلأ درک نلري ،دلابراتوار،اکسريز اودمعاينې لپاره دنورو اړينوتوکوڅخه به تير شو. په ولسواليوکي څوک ډاکتر نه پېژني اونه هم هلته روغتون درک لري ،تر اوسه دټولو مريضيودتداوي لپاره خلک مريضان ملا اوهديروته بيا يي ،چي مخالفين مي په کفر ونه نيسي داسلام مخالف نه خپله مسلمان يم ولي دناروغيولپاره ښه لار ډاکتر اوروغتون بولم .

داچې دبهرنيوچاروښاغلۍ وزير وايي موږته بهرنۍ پيسي پنځه په سلوکي رارسېدلی ،دازموږ مشکل ندۍ دادولت مکلفيت دئ که نړيوال درواغ وايي ښاغلی کرزی دیداجرأت وکړی اوپه يوه نړيوال کنفران يا دملگرو ملتودسازمان په غونډه کښي دي دامسله مطرح کړی اودعوه دي وکړي چي تاسو افغانستان ته ميليارډ و ډالرو دمرستواعلانونه کوۍ اوخلک زموږنه ځواب غواړی ،مگر پيسې موږ ليدلي هم نه دي . ولي ټول چوپ دی نوۍ راغلۍوزير څه موده وړاندي له جرمني نه کابل ته ولاړ لومړئ دکرزي دستيار اوبيادبهرنيوچارووزير شو،دامنم چي هغه به په ټولو شيانو نه وي خبر ،ځکه دديپلوماسۍ کومه سابقه اوتجربه نلري .

دبهرنيوچارودوزير رنگین دادفرسپنتا په خپل وروستی سفر کي په لند کښي دافغانستان په سفارت کښي خبريالانوته وويل چي : (( از ملياردها دالر کمک وعده داده شده به افغانستان در کنفرانسهای مختلف، هنوز دقيقاً معلوم نيست چه مقدار از اين کمکها، عملا پرداخت شده است . وزير خارجه می گويد فقط پنج درصد کمکهای جامعه جهانی، به دولت رسيده است.او با تاکيد بر خواست دولت برای در دست گرفتن تمام کمکهای خارجی برای بازسازی کشور، گفت فقط پنج درصد از کمکها به دولت داده شده، 20 درصد به صندوق بازسازی افغانستان واريد شده و بقيه توسط سازمانهای امدادرسان و خود کشورهای کمک کننده مصرف شده است .)) ۲۰۰۷.فبروري ۳ آريايي ويب پاڼه.

تاسو خپله قضاوت وکړی داحکومت تر اوسه ندی خبر چي پداپنځه کاله دوي ته څومره پيسې ورکړه شوي دي ،څنگه کيداي شي دوي يي دمصرف راپورولس اويانړی والوته ورکړي؟ يوه ورځ له افغانستان څخه په تليفون کي يودوست راته وويل :وروره دلته نه حکومت شته اونه قانون ،چور دی چور،خپل سری ده اوزورزياتی هرچاچي زور درلودهغه پياوړی اوپرحق دی او .و. .و. هغه دارياناتلويزيون ديوه پروگرام دتمثيلي پارچې يوه خبره مي راپه يادشوه چي وئې ويل : ((برادر عکس يک قوماندان يارهبرتنظيم درپيش دوکانت بند کن هيچ کس باز بالا سوني تان سيل کرده نميتواند)).يعني اوس زموږپه ښاروکي عکسونه هم حکومت کولاي شي ،همدا دليل به وي چي ټولو ډريورانوکه يي خوښ وي اويانه پرخپلوموټرانوداحمدشامسعود عکس ځوړندکړی وی اوتراوسه دهغه په عکس ځان ساتي .

۶ / ټولنيزي ستونځي : تر دېرش کالوزيات کورنی ناورين په خپل واردټولنيزوناخوالوبار دروند کړ ،دهغو له منځه وړل ستر کار ،صداقت ،انساني احساس اوپاکومسلکي لاسوته اړتيا لري . په رښتيا کورنی جگړې ،خپل مينځی اختلاف اوتاوتريخوالي دهر کور دروازه ور وټکول ،داسي کورنۍ نشته چي قربانی ونلري ،ښارونه،کلې اوکورونه او وران شول ،لاري گډي وډې شوې ،داوبولگولوسيسټم چي پخواهم په فيوډالي اوشاته پاته شکل ونور هم خراب شو،ښوونځۍ په راکټونوکي له منځه ولاړې ،ماشومان دعصري اوحتاپه ځينو ځايوکښي ددينې تعليم څخه محروم شول ،پر انجلۍ تعليم حرام شو،فابريکې او ورکشافونه په تنظيمي جگړو کي په کنډواله بدل اوسپني يې دپاکستان په بازاروکي وپلورل شوې دکار امکانات له منځه ولاړل ،دولتي دفتر سيستم دپنځلسمي پيړئ په دودبدل اوتنظېمي بڼه واخيستل ،دبې پرې اومسلکي خلکوپر مخ په دولتي اداروکي دکار امکانات له منځه ولاړل . دمور،ماشوم ،کونډو ،يتيمانو،معلولينواومعيوبينوسره مرسته اودهغوي لاس نيوئ دحاکموچارواکوددرک ،علاقې اومسؤليت ترکچي لوړه خبرشوه . ښکلۍ اوپرمخ تللۍ افغانستان چي په زياتو فرهنگي توکوکښي يې دنړۍ له پرمخ تللو هيوادوسره سيالي کول په قبرستان اوگوريستان بدل شو.تر شپږوميليونوزياتوافغانانو خپل کالی پر څټ اوله وطنه ولاړل ،بيايي شاته ندي کتلي . دابله غميزه خو مولاهيره ده چي ځوانانو موپه پرديوهيوادوکښي له کورنۍ اوهيوادنه بيگانه شول ،يوشمير له ټوپک سره عادت پيداکړاونوريي په چرسو،تارياکواوهيروئينو اخته شول ،افغاني کلتور يي هير کړ ،همدا اوس زموږ په هيوادکي ايرانی ،پاکستانی اوغربۍ ژبي اولهجې تر عنعنوي افغاني پښتو اودري ژبواولهجو زياتي مروجه دي . دا تر هر څه زيات زيان لري ،تنهاپدغه زيان پوهيدل يوبلي پوهي ته اړتيا لري ،اوروڼې سترگي غواړي .

بې بي سي د۲۰۰۶ کال ددسمبرپه ۱۱نيټه ،دافغان ولس مشر په ژړا تر سرليک لاندي يوخبر خپورکړ ،

افغان ولس مشر ښاغلي ښاغلي کرزي هغه مهال دګڼو خلکو په وړاندي په ژړا شو چي تيره ورځ (۲۰۰۶.۱۲.۱۰) يې په یوه غونډه کي پرافغانانوباندي دظلم اوناروا دفلم يوه برخه وکتله . دانساني حقونو دساتني اوپالني دنړيوالي ورځي په وياړ په جوړه شوي غونډه کي هغه مستندفلم نندارې ته وړاندي شوچي دظلم،جنايت او وحشت ګڼي صحنې يی په برکي نيولي دي .دغه ظلمونه په تيرمهال کي دبيلابيلو جهادي ډلوټپلو او وسله والوبانډیتانو له لوري پرافغانانو ترسره شويدي.ښاغلي کرزي ناستو خلکو ته دويناپرمهال د ليږديزعدالت په نوم دیوه پروګرام دپیل اعلان هم وکړ.ددغه پروګرام له مخي به په ټول هیوادکي مظلومان اورټل شوي په نښه شي اودبشردحقونو سرغړونکو اوپه دغو خلکو ظلم کونکوته به سزاګاني په پام کي ونيول شي .ښاغلي کرزي پرهیوادوالو باندي دده په وینا دترهګرواوهمداراز دباندنيو ځواکونو(چي ښايي نغوته يی امريکايانو اوياهم ناټو) ته وه دظلمونو يادونه وکړه اوهغه يی سخت وغندل .

ښاغلي کرزي دخپلو خبروپرمهال خپلي اوښکي تم نکړا شوای اوڅو څو واره يی وژړل . خوښاغلي کرزي دخپل حکومت دچارواکوهغه نارواوي يادي نکړې چي دهیوادپه بيلابيلو برخوکي يی په خلکو کوي .

خلک سوال کوي ، دفلم په لېدوسره تاسوژاړۍ يعني انساني عاطيفه موراپارېږي ؟پدي پوهېږۍ چې ژړا دملت زخمونه نشي دواکولاي . داچې تاسو دفلم په ليدو پوه شوی چي په ملک کښي څه تېرېږې پخپله ددي بېلگه ده چي تاسو له ولس اوددوي له دردنه څومره بې خبره ياست .پدي پوهېږئ چې دافغانستان دفلم سناريوټوله په وينو لړلې اوتر دې لاهم ژړونکې ده ،دلته دبېوزلو چيغې ترعرش عظيم پوري رسېدلي ،په آسمانو کښي يې دملايکو غوږونه کاڼه کړل ،مگر له بده مرغه ستاسواوستاسودپلويانو غوږونه لا پخواکاڼه وه اوسترگي مودملت اوښکې او زورونې نه وينې . ليري مه ځۍ يوه ورځ دخپل درباربغل ته هردفتر چي موزړه غواړي سرورښکاره کړی ،هغه فلم وگوری چي سناريست يې ستاسوحکومت دی !

گورۍ تاسو په کندهارکي دملي يوالي داړتيا خبره کوی ؟

بلې !

زموږ دولس دنجات يوله عمده لاملو څخه به ملي يووالی وي .

افغان ولس به دهر هغه چاخوله ورماته کړۍ کوم چې داملک پر قومو او ژبواومذهبونو ووېشي ،دايو مټۍ افغانستان دۍ .

داوطن افغانانو ته له ستر احمدشاه بابا نه په ميراث پاته دۍ.

هر افغان به دهغه دساتلو په لار کې سر ورکړي .

مگر دخواشينۍ ځاي دادی چې تاسو دلوي احمدشاه بابا له قبرنه لس متره وړاندي دافغان ولس وېياوړی مشر ته چې ټول افغانان ورته بابا وايي يعني لوي احمدشاه بابا، ديوه محلي قوماندان سره برابر کړ،او دواړه يوشان ارزوی .

داموهغه نه بخښونکې تاريخي اشتباه ده چي دهيچالپاره به په هيڅ ډول اودليل تراشلو دمنلو وړ نه وي . زه نه غواړم داحمدشاه مسعود په هکله دلته خبري وکړم ځکه دافغانستان اونړې مطبوعاتو بشري حقونوددفاع نړيوالوسازمانونوتر حدزياتو ليکوالو دهغه په هکله په زرهاو ورقي توري کړې دي . زه ديو افغان په توگه ددواړويوډول ارزونه دپښتنواوپه پنجشير کي ديوشميرخلکواو احمدشاه مسعود دپلويانوتر ترمنځ اختلاف ته دلمن وهلوډيره ښه بېلگه بولم . پدي پوهېږم چي احمدشاه مسعود يوشمير خلکوته گران دی احترام يي کوي ،خولدې نه هم سترگې پټول چې لوي احمدشاه بابا څوک اوپه سيمه اونړئ کي به يې څومره پر نامه سرورکړئ ستر اشتباه بولم ،هيله مي داده چي نه يوازي کرزی بلکه نورهم ددغه ټکی باريکۍ ته جدي پاملرنه وکړي .داچي تاسو ښاغلی جمهور رئيس څومره اودڅه لپاره احمدشاه مسعود اوشمال ټلوالي ته احترام لرۍ يوماشوم اوهغوي خپله هم په پوهيږې ، اوس دبحث موضوع نده .

بايد څرگنده کړم احمدشاه بابا يوځل مورزېږولی بل احمد به دنياته رانشي ! دخواشينۍ خبره داهم ده چې بهرنيانو طالب چارواکي وهڅول چي دباميانو مجسمې په بمونو کې والوزوي اوداتاريخي تورداغ دپښتنو پرلمن کښېږدي ،که څه هم په هغه اوله ورځ تر هر چادمخه پښتنو دطالب چارواکو داعمل وغانده اوهغه ته يې دنفرت په سترگه کتلو سره دپښتنواوهيوادپرخلاف دپاکستاني استخباراتواوجنرالانوتوره اوکرغېړنه دسيسه وبلل . اوس موږنه پوهيږو چې داځل تاسو څوک هڅوی چي لوي احمدشاه بابااواحمدشاه مسعود يوشان وارزوۍ؟؟؟.تاسو متوجه سواست چي ستاسو پر دغه خبره سره لدې چه ستاسو سره دملاقات لپاره غوره سوې زلمي ناست وه او ورته ويل شوي وه چې ستاسوخبري په چکچکو بدرگه کړې ،خوپردغه خبره ټولو نه تنها چې چکچکي ونه کړې بلکه تقجب پاته سول چي تاسو څه واياست . زه نه غواړم دامسله نوره هم وڅېړم چي خليلي داښه شعر ليکلئ اوکه بد ،زه اوزماپه شان په ميلينوافغانان له دغه شعر اوويونکي نه نفرت لري . اوداشعر زموږپه تاريخي افتخاراتوملنډي وهل گڼې . پدي باور ولرئ چی داورځ راتلونکې ده چي تر هرڅه دمخه به په کابل جمنازيوم کي ددغه شعر لوحه پر اور وغورځول شي.

دمطبوعات ،بيان ،عقيدې اولږکيولپاره دمذهبي مراسميواجرا،ښځي اونارينه ته يوشان حق ،دښځو د رواحقوقوڅخه دفاع داټول دکاغذپر مخ ليکل شوی مگرداسي پلي کيږي چې دتنظيمي ډلو،ددموکراسی اوټولنيزعدالت نه دليروکسانوخوښه وي . بلې په سلهاو چاپي ،راډيويي اوتلويزيوني خپروني شته ،شتون يي دبهرنيانودزور برکت دی ،خونشرات يي بايد دچارواکو اوزورواکونودميل اوخوښې له مخي وي . دوي کولاي شي تلويزيوني خپرونه ياپروگرام دتړې ،خپرونه مصادره کړی ،دژورنالست اوليکوال سره هغه څه وکړي چي ددوي زړه پرې يخ شي . ددغوبې دفاع کسانوپه مقابل کي پدي تورچي ولي هرڅه رښتياليکې اوخپروي يادنړيوال بهير اوخپلوعلاقمندانوخوښی په نظر کي نيسي ددولتي ځينوچارواکواوزورواکانوددښمنۍ کچه ډيره لوړه ده ،څومره چي يې زړه غواړي دهغو دسپکاوي اوتهديد لپاره عمل کوي .

بېکاري او وزگارتوب يوله هغولاملوڅخه دی چي ددولت دخالفينو ډلي يي غښتلي کړې دي ،ښځوته سپکاوی اودهغوپر حقونوتيری ددې باعث وگرځيد چي تر اوسه تر ((۳۵۰)) زياتي ښځې ځان سوځوني اوځان وژنې ته اړايسته شوي دي . ماشومان دفاميلونوداقتصادي ستونځوپه اساس پر قاچاقبرابوپلورل کيږي ،داپلورل شوي ماشومان يادعربي نړئ په سوځونکوريگيستانوکي دظالمواووحشی عربي شيخانواوښان ځغلوي ،چي ښه طالع ولري نو په کور کي نوکري کوي ،ياداتنکی دگلانوپه څېر افغاني ماشومان دپاکستاني اوايراني ظالمانوتر ظلمونه اوحشي گيريولاندي شپې او ورځې تيروي ،داهم ټولوته څرگنده ده چي داسلام په نامه ټېکداران اودروغجن مدافعين هم ددغوماشومانوښکارکوي ،دهغوي مغذونه ورمينځې دتروراودهشتگرۍ لپاره يي افغانستان اودنړۍ نوروسيموته لېږي ،بهترينه بېلگه يې په عراق کښي دعاشوراپر مراسمودحمله کونکوتر وژلووروسته دافغانانودمړو شته والی دئ .سوال پيدا کيږي دا افغانان چا اودڅه لهپاره هلته ولېږل ؟هغوي فاميلونه لري اوکه نه ؟ اوسبه ددغوماشومان کوم شيخ ،مولوي اوامام ساتي . هغه ديوه افذان خبره مي راپياد شول يوه ورځ يوچا اوس مي هير دي چي له کومي راډيوسره خبري کولې په خپلو خبرو کي وويل (( څه شول هغه دمجاهدينو رهبران چي موږ يې جهاد ليږلواودوي چړچې کولي ؟ په زرهاو افغانان دجهادپه نامه له منځه ولاړل اوهمدغومشرانويي پر ملا لاس ورتيراوه اوجگړې ته لېږل ،هغو شهيدان شول مگر مادينه (خانمه)لوراوزوي يې پاته شول ددغو غم خوچاونه خوړۍ ،دوي پوهيږي چي دهغوي کونډي اواولادونه اوس څه کوي؟ په هر حال .

سرلدې چې پاکستاني بنسټپال اواستخباراتي سازمانونه پردغه منکر دی چي دوي دماشومانوښکار کوي اوهغوي بنسټپال روزي ،نړيوالوڅېړونکي اوژورنالستانوپه وار وار له دې پټواسرارونه پرده پورته کړېده . پاكستان چي تر دې روستيو پوري يې په دغه هيواد كي د اسلامي بنسټپالو له روزنځايونو څخه انکارکاوه ، د اكتوبر پر(( ۳۰)) يې پوځي الوتكوپه باجوړكي سهاروختي پر يوه مدرسه بم وغورځاوه چي (( ۸۰ )) تنه مذ هبي تندلاري پكښي ووژل سوه،د پاكستان امنيتي چارواكو آن خپله مشرف هم د خلكو د نيوكو په ځواب كي وويل چي په مدرسه كي يو بېګناه كس هم نه دى وژل سوى، بلكي ټول هغه تندلاري وه چي په مدرسه كي يې تروريستي زده كړه ترلاسه كول . متل دۍ وايي خدايه داسي شر پېښ کړې چې زموږ خير پکښې وي پسله دغي پېښي ددوي داقرار له مخي څرگنده شوچي دډيورنددکرښي هاخوا په مدرسو کښي ترهگر روزل کيږي ،د۲۰۰۶ م کال دمارچ په مياشت کښي لوموند ديپلوماتيك خبر خپور کړ چې د صوبه سرحد ايالت د مذهبي مدرسوشمير ((۶۸۷۰)) ته رسېږې اوپه ټول پاکستان کښي يې شميره تر((۳۰)) زرو اوړي ،په غالب گمان زيات شمير مدرسي د تنکی هلکانو اوحتاانجونومغذونه مينځې او په فاناتيکه روحيه دترهگريزوکړنوسرته رسېدپه موخه روزی .

داتر لمر روښانه ده چي دلته دمذهبي بنسټپالولخوا روزل شوی کسان د انتحاري حملو او جګړې له پاره افغانستان ، كشمير اودنړۍ نوروسيموته لېږل کيږي . دهمدغو مدرسو روزل شووترهگرو نه يوازي په افغانستان كي بلکي دنړۍ په زياتو هيوادونو کښي امنيت او ثبات له جدي ګواښ سره مخامخ كړى دى .

بارنت روبين Barnett Rubin دافغانستان دمسايلو څېړونکي وايي (( ضعف نظامی را يک "دولت نا کارآمد و فاسد افغانی" تکميل ميکند. به گفته او از سال 2001 ميلياردها دلار برای افغانستان اختصاص داده شده است. اما برای هر دلاری که صرف توسعه شد، ده دلار به امنيت / يا خريدن وفاداری به حکومت پرزيدنت حميد کارزای صرف شده است . او ميگويد: حتی يک عدد سد، يا نيروگاه برق يا سيستم تامين آب ساخته نشده است. تنها يک جاده بين شهری ساخته شد. نتيجه اين است که تنها 6 درصد افغانی ها به برق دسترسی دارند، بيش از نيمی از مردم در فقر شديد زندگی ميکنند و 63 درصد بی سواد هستند. اين به هيچ وجه بهتر از آن زمان نيست که طالبان ها در شرايط تحريم حکومت ميکردند.))

په افغانستان کې د شمالي اتلانتيک ناتو د تړون چارواکي وايي : ار زونې يې ښيي چې د دغه هيواد په سويل او ختيځ کې د بې امنيو زياتوالى، دغلته د بيوزلۍ اوخوارۍ له زياتيدو سره تړاو لري . ښاغلي ليتي د افغا نستان په سويل او ختيځ کې د بې امنيو زياتېدل ، دغلته د خوارۍ او بيوزلۍ او بې روزگارۍ پايلې وبللي . د ا هغه څه دي چې د دغو سيمو خلک هم ترې شکايت کوي پر دولت او نړيوالې ټولنې نيوکه کوي چې دې مسالې ته يې اړينه پاملرنه نه ده کړې . د هيواد په سويل او ختېځ کې ميشت ډيرى خلک له نړېوالو او افغان حکومت څخه غوښتنه کوي چې ددغې ستونزې د لرې کولو لپاره ، ددغو سيمو بيارغونې ته پاملرنه وکړي . ۲۷.۱۲.۲۰۰۶ bbc

امين فرهنگ،ا ودتجارت وزير دواړه پخوا نيوتيروتنوته په گوته نيولوسره واي بهترينه طرحه بهترين نتايج لري . مگر سوال دادی چي دا بهترينه طرحه بايد څوک وړاندي کړي دا کار هم بهرنيان وکړي ؟ په هغه صورت کې به ښه داوي چي ټول کارونه بهرنيانوته پرېښودل شي اوددولت ټول عاليرتبه کارمندان يوازي په لکسو مټرونو کي کښته پورته وگرځي ،لکس کورنو اويوپه بل پسي بهرته بي فايدي سفرونه وکړي. دابيکاره اوشوړېدلی دولت به چي هر څه له بهرنيانو غواړي اوهر څه پر بهرنيانو تاوانيوي دخلکوبه کوم درد دواکړی ؟ ددې دولت جگپوړو يوډير ښه ميتود زده کړی هر څه پر بل يا پخوانيورژيمو تاوانوي اوځان له مسوليته خلاصول بولي بس همدا يي کار اوروزگاردی . دغودواړووزيرانو آلمان د فايننشيل تايمزسره په مرکه کي چي دجنوري په (30) خپره شوه ويلې : ((دښوطرحوپه لرلوسره ښه لاسته روړني پلاس راتلاي شي . هغه تر هرڅه وړاندي داچي بهرني دولتونه اوسازمانونه په عمل کښي دپروژونه په خپله گټه کار اخلي انتقاد کړويې ويل : ډير مرسته کونکی هيوادونه له افغانستان سره گډه ژبه نه پيداکوي .فرهنگ وړاندي وويل په زياتوبرخوکي بهرنيوکارمندانوته زياته تنخواورکول کيږې ،ډير کار دروگتياپه برخه کي کيږي ،دهغه په عقيده ډيرکار بايددکرهڼي په برخه کي وشي چي دکوکنارودکرلوسره مبارزه وشي . داښاغلی وزير صاحب دعلوموداکاډمۍ دغړي په دودطرحې ورکوي اوانتقادونه کوي خو داهيروي چي خپله دزياتي مودي راپدې خوا په حکومت کي پر همدغه دنده کارکوي . فارسي متل دی ((کفراگر ازکعبه خيزد کجاماند مسلماني )) له رئيس جمهور نه نيولې وزيران ،واليان ،وکيلان ،قوماندانان اورئيسان داټول شکايت لري . نه پوهيږو چي ملت څه وکړی اودچانه دلاري پيداکيدوپوښتنه وکړي .

دادۍ دنوي عيسوي کال په لومړئ مياشت کي يوځل بيا هم امريکا اعلان وکړ چي له افغانستان سره به د٦/١٠ ميليارد ډالره ،همدا ډول داروپا يي ټولني هم اعلان وکړ چي د((۶۰۰)) ميليونويوروبه له افغانستان سره مرسته وکړې ،تيره هفته دکاناډا هيواد هم د((۳۱)) ميليونوډالرودمرستي اعلان وکړ.اساسي مسله داده چي دافغانستان اړونده ادارې اومؤسسي څنگه کولاي شي لدغومرستونه پر ځاي استفاده وکړی ،که دا پيسې هم دتيرومرستوپه شکل حيف وميل شي ،پدې پوره باور لرم چي نور به نړيوال حاضر نشي له افغانستان سره مرستي وکړی . بهترين کار به داوي چي له دغومرستونه دملي صنايعو،کرهڼي ،برېښنا د تو ليد،پوهني اوروغتيايي برخو کي بنيادي کار واخيستل شي . تر څو چي دولت دسپکواودرنوصنايعو داړتيا وړ برېښنا اوعصری کرهڼيز سيستم ونلري ،يادهغه لپاره ملي کدرونه ونشي روزلاي دهغه هيوادپر مخ تگ ناشونی غوندي برېښې ،بله بدمرغي خولاداده چي په تيروپنځوکلوکښي په افغانستان کي دکوکناروکرل ،سوداگري اودهيروئينوتوليدله درکه په نړی کي لومړئ مقامتر لاسه کړئ ،افغانستان دنړی ((۹۰))په سلوکي کوکنار توليدوي لدې درکه دسلهاو ميليارډو ډالرومفاد دهيروئينوپټوسوداگرته دامکانات پلاس ورکړي چي په افغانستان کي خپلي خوښی ديکتې کړي اودنژيوال معافيا دسازمان سره په تړاوکي اوس دوسلوسوداگري هم پرمخ بيايي ،سره لدې چي ددې توکی دکرل کيلې پرخلاف دانگليستان په رهبرئ په ميليونوډالره بې ځايه اوبې فايدې مصرف شول ،دکوکناروکښت کم نشو بلکي زيات شودنړيوالودرپوټ له مخي اوس په افغانستان کي دکوکناروکرل دتير کال په پيمانه ۶۸ په سلوکي زيات شوی دی ، دویچه‌وله د"کریستینا گیونا" په افغانستان کي دملگروملتودسازمان دمخدره موادودکنترول اودجرمونوپر ضد دمبارزې ددفتر درئيس له خولې په خپل دغه رپوټ کي ليکي : ((په جنوب اوجنوبي شرقي سيموکښي په ډيره زياته اندازي تارياک شته له دې نه ډاريږو چي سږکال وضعه سمه نشي )) دکوکناروسوداگر په هيڅ وجه خپلي گټي په باسباته حکومت اوسوله ايزوشرايطو کښي نه ويني ځکه هم تلاښ کوي په هيواد کي وضعه بې ثباته اوناارامه وي . دابايد له پامه ونه غورځول شي چي اوس په افغانستان کي د تا ر يا کو او هيرو ئينو سو دا گراو مافيا کمزوري نده .

دولت تر اوسه پياوړې اقتصادي ستراتيژي اومعين اقتصادي پروگرام نلري ،هغه دبن په کنفرانس کي تپل شوئ اقتصادي سياست چي زموږپه هيواد کي دهغه پياده کول ټولنه دپر مختگ په عوض دبربادج په لور بيا يي . ددغه له بهر نه تپل شوی اقتصادي سياست په پايله کښي وه چې زموږ په هيوادکي کوچنۍ صنعتي پروژې ددې په عوق چي پياوړي شوي واي وتړل شوې ،دا کار يوازي په کابل کښي نه بلکه په ټوله هيواد کي ترسره شو،په هرات ،کندهار ،مزارشريف ،اونورويوشمير ښاروکي کوچنی صنعتي پروژې له سقوط سره مخامخ شوې داځکه چي دولت دتوليدي سیاست اوملي صنايعو دتو ليداتو دحمايي پر ځاي مصرفي سياست اوبازار دبهرنيوارزان قيمته ولي بې کيفيته توکوپر مخ پرانيستل ددي لام شول چي اوس موږ يوه توليدي موسسه نلرو ،بلکه مصرف کونکی يو،ويل کيږي چي يوازي دبوټ جوړولو ((۲۵۰۰)) کارخانې چي هلته ((۱۵))زره کارگران په کار مصورف وه دهمدغه مصرفي اودازادبازار دسياست قربانيان شول . دهيوادپه شمال اوهزارجات کي دقالينواوکمبلواونوروتوکوتوليد په ټپه ودريد ،په مقابل کي داصنعت مخ پر غوړېدو دی. پدي شپو او ورځوکي داسي هم اورېدل کيږي چې دولتي توليدي کارخانې خصوصې پانگوالباندي وپلورل شي ،دبيلگې په توگه . تیره اونۍ دمالیې وزارت اعلان وکړچې ۴۰ سلمه دولتي تصدي به خصوصي سکتورته پریږدي . دالويه اقتصادي تير وتنه ده ،دافغانستان په شرايطو کښي خصوصي سرمايگذاري ددې جوگه نده چي هيوادته له دغه ناوړه اقتصادي حالت نه نجات ورکړی .دهمدې ناکامه اوغلط اقتصادي سياست پايله ده چي دبېکارانوشمير ه هره ورځ مخ پر زياتېدو دی. ددولت داوسنی خپر ې شوی احصايې له مخي همدا اوس يوازي په لو يو ښاروکي دبېکارانو شمير تر دوومیلیونو زياتيږي اودهيوادپه کچه هر دريم سړۍ چي دکارکولوتوان لري بيکاردی . ترکومه ځايه چې زما مسلک اقتصاد نه دی يوازي دروڼو‌يلگونه دومره پوهيږم چي زموږدهيواد اقتصاد ددي پرځاي چي پرمختگ وکړی شاته روان دی . دبي کاری ډېرېدل پايله داشوه چي نه يوازي دبې امنيتيواواستبدادله مخي خلک وطن پرېږدي لوږی اوبيکاری هم ډير افغانان اړيستی چي دخپل فاميل داعاشې اواباطي لپاره بهرته ولاړشي . يعني که له يوې خوا ويل کيږي چي افغاني کډوال وطن ته راگرځی له بلې خوډير زيات دوباره وطن پرېږدي . دکډوالونړيوال سازمان دکډوالودراتگ په پرسه کي ځنډ اووطن ته دکډوالودستنېدو دعلاقي کمښت اساسي لامل دنااراميوډير ښت اودبياجوړوني دکارونواهسته والی بولي . ددې سازمان درپوټ له مخي تر اوسه په پاکستان کي دونيم ميليونه اوايران کي تر يونيم ميليون زيات کډوال تر سختوشرايطولاندي ژوند کوي .

۷/ دامنيت اوسوله : تر دېرشوکال زياته موده تيرېږې چې افغان ولس دخوښۍ گوله خولې ته نده وړې .داسي کلئ نشته چي هلته دي هره ورځ دغم کمبله نه وي غوړېدلې . په همدې دليل تر بل هر ملت افغانان دسولي اوامنيت په گټه پوهيږي اودجگړې نه ستړي شوي دي . دې ولس ته هرچا دښه او ارام ژوند وعدې ورکړې خوپه مقابل کښي يې بېله غم اودردنه بل څه ندي په نصيب شوی .

دافغانستان دولت تر اوسه هيڅ ډول ټاکلې پوځی ستراتيژي اوټاکلی سيمه ايز سياست نلري له يوې خوا نشي کولاي په بهرنيو سیاسي اړيکو کي ثابته موضعگيري ولري ،له بله پلوه يې تل دپاکستان اودافغانستان دسياسي حالاتو په هکله کمزوری سياست ،په وارخطایي او عجله تصميم نيول ددې لامل شوي چي پاکستان تل برلاسی وي .

په ۱۳۷۱لمريز کال په افغانستان کي دمرحوم ډاکتر نجيب الله درژيم دسقوط ا ومجاهدينوپه راتگ سره دافغانستان سل کلنه اردوله منځه ولاړ،هغه ړنگه شوه، اودپاکستان دجنرالانوداشوم ارمان سرته ورسېد. په ۱۳۸۰ ل کال کي دطالبانو دحاکميت تر ړنگېدو وروسته دکابل ښاريان اوټول هيوادوال دتربيه شوياردودنه موجوديت له کبله تل تشويش کوي . افغاني چارواکي وايي چي دامنيت راوستولپاره دوي ۳۰۰ زره يوازي داردوسربازانوته اړتيا لري دا پداسي حل کي چي وبن دموافقي له مخي افغانستان به ۷۰ زره کسيز اردو او۶۲زره پوليس ولري چي په هغه کي به يي ۱۲ زره سرحدي پوليس وي / پدي پنځو کلو کي دوي وکولاي شول ددوي په وينا ۳۵ نته اردوته جلب کړي .مگر ديو شمر معلوماتوله مخي چي حقيقت ته نږدې دي ويل کيږي چې يوازي دکاغذ پر مخ د ۳۵ زره نفرو نومونه شته اوتنخوا گاني يي اخيستل کيږي په واقيعت کي لس زره منظم سربازان وجود نلري . دافغانستان هوايي قوا په حقيقت کي وجود نلري دخپلي خبري دسپيناوي لپاره ددفاع دوزارت دوياندجنرال عظيمي خبري روړم هغه وايي : اوس موږ ((۷)) مي ۱۷او شپږ ((مي ۳۵)) څرخی الوتکی ،درې (( ان ۳۲ )) ،دوې ((ان۲۶)) او درې ((ال ۳۹)) الوتکي په اختيارکي لري يعني ټول ټال دا هيواد چي غواړي کله کله پاکستان ته غاښ چيچۍ وکړی ((۲۱)) الوتکي ، ((۴۰)) زره سپکه او((۹)) زره ددوي په اصطلاح درنه وسله لري ،فکر کوم پدي هغه روسي ټانکونه هم شامل دی چي په دوهمه نړيواله جگړه کي تري کار اخيستل شوی بيا وروسته پر افغانستان خرڅ اويادشوروي پوځ تر وتلودلته پاته شول ،اوياپدي ورستيو کي له ټوپکسالارو اوجنگسالارونه له کاره ولېدلې اوياپه تېراکي جوړ شوي ټوپک هم شامل وي .مگر په مقابل کي پاکستان په سلهاو مډرني الوتکي ،ټانکونه ،سپکه اوپه رښتيا سره درنه وسله لري ،دردونکې خو لا دا چي دافغانانودبې اتفاقيواوخپل مينځی جگړې له برکته په اټومي ځواک بدل شو . اياکېداې شي چي ددې دواړو زور سره برابروي ؟؟؟جنرال محمد ظاهر عظيمي داخبره هم وکړه چي ديوه افغان پوځی مياشتنی مصرف ۳۰۰ ډالره پداسي حال کي چي په افغانستان کي ديوه امريکا يي پوځی پر مياشتنۍلگښت ۱۵ زره ډالروته رسېږي . دالمان دخبري اژانس خبر ورکوي چي كاندوليزا رايس دامريکادبهرنيوچارو وزير ي ژورنالستانوته وويل چي امريکاد جورج بوشپه غوښتنه له افغانستان سره (( ۱۰/۶ ))ميليارډه ډالره مرسته کوي چي دهغو پيسونه به ٦/ ‌٨ مليارد ډالر ه داردواوپوليسودپياوړتيا اوروزني په لار کي مصرف شي اوپاته دوه ميليارده ډالره به دبياجوړوني اومخدره موادوپر ضد دمبارزې لپاره ولگېږي .

دامریکامتحده ایالتونودملي دفاع وزارت سره داته سوه عرادوزغره والو موټرواو دوولس زره میله درنو اوسپکو وسلومرسته کړې ده. زموږخبریال وايي:په هغه غونډه کې چې له همدې امله دپنجشنبې په ورځ کابل کې جوړه شوې وه دافغانستان ولس مشرحامدکرزي دادامریکايي چارواکوپخوانیوژمنویوه برخه وګڼله. ولس مشرکرزي هیله څرګنده کړه چې له افغانستان سره به دملي اردواړوندانوروزنې اوسمبالتیا په برخه کې دامریکامرستې دوام وکړي. داپه داسې حال کې ده چې په نړیواله ټولنه په تیره دامریکې پر متحدو ایالاتوله دې امله نیوکې کیږي،چې دملي اردوپه سمبالتیاکې پاتې راغلې ده . ۲۰۰۷ دفبروري اوله

دملگروملتودسازمان ځانگړي استازي تام كونيك اعلان وکړ چي ناټونشي کولاي پدې هيوادکښي له پوځی لاري برۍ ترلاسه کړي ،ممکن دناټوطرحه په افغانستان کي له ناکامی سره مخامخ شي ،اړينه ده چي ملي ارودو تربيه شي . اوس غربي هيوادونه پدي لار کي زياتي پيسي مصرفوي تنها امريکا غواړي پدې لار کي ((۱۵)) ميليارډه ډالره ولگوي همدا اوس افغانستان ملي اردو د ۵۸۰ امريکايي مشاورينو اواستادانولخوا روزل کيږي .له ۲۰۰۱ کال نه راپدې خواتر اوسه تنها امريکا په افغانستان کي ۵/۸۲ مليارده ډالره مصرف کړي چي دهغه جملې تنها ((اوه ميليارده ډالره )) دبياۍوړوني په لار کي مصرف شوي دي . اوس د۳۷ هيوادو دسربازانو شمير ۴۲زروته رسېږي چي له نه ۲۲ زره تنه امريکايي سربازان دي . گيتس دامريکادملي دفاع نوی وزير وايي : په افغانستان کي بری دامريکاله مهمواوغوره موخوڅخه شميرل کيږي .

خو بل طرف ته په افغانستان کي دملگروملتودسازمان استازی ښاغلي تام كونيگز اعلام وکړ: چې د ناټو سازمان په يوازي سر دطالبانودوسله والو کسانو دماتي توان نلري او ددي کار لپاره بايد دسيمي خلک تربيه شي .ددي سازمان تر ټولو لوړ چارواکي دگارډين ورځپاڼي ته په مرکه کښي وويل :په افغانستان کي دبري په هکله دناټووړاندوينه ډيره خوش بينانه ده ،پدي برخه کي دچټک بری لاره نشته . ناټوپردې اعتراف کړی چي په افغانستان کي جگړه تر تصور زياته ستونځمنه ده. ۱۹نومبر ۲۰۰۶

دبېلگې پوتوگه په افغانستان کي دبهرنيوپوځي ځواکونوسرچينې وايي :سږکال د طالبانو حملې 4 برابر شوي اوو 3700 نفروزيات په جنوبي سيموکښي وژل شوي دي . امريكاد۲۰۰۶ کال دجون دمياشتي نه دکال ترپايه دوه زره هوايي حملي اوگذارونه کړي ،پداسي حال کي چي په همدومره موده کښي يې په عراق کي يوازي ((۸۸)) هوايي حملې تر سره کړي دي . د ايرنا دخبر له مخي څه موده وړاندي دايساف قواو وياند لوك كنيتيك خبرنگارانوته وويل : همدا اوس په افغانستان کي ((۱۱۹))زره کورني اوبهرني پوځی ځواکونه په جنگ کي برخه لري . پردې ټولوسربېره دملگروملتوسازمان د پاکستان څخه غوښتنه وکړه چي دطالبانو درهبرانوپر خلاف عمل وکړي . دملگروملتودسازمان يومقام وايي پاکستان بايدله جگړې څخه دطالبانو درهبرانودمنعه کيدوپه هکله څرنگه چي دملگروملتودسازمان پرېکړه ليک ايجابوي تر هغه زياتي لاس په کارشي . داسي څرگنديږي چي دناټواوايساف دقواوقوماندانان ددې ټکي په پوهېدوسره چي په رښتيانشي کولاي نظامی برۍ ولري غواړي دخپلي احتمالي ناکامی دمخنيوی پهخاطر دپاکستان مرسته راجلب کړی ،پدې خاطر دناټو اوايساف څلورتنوجگپوړو جنرالانو جنرال ایگون رامز ، جنرال دیوید ریچاردز، جنرال جون کرادک و جنرال دان کی مک نیل پاکستان ته ددو ورځولپاره کاري سفر وکړ،داسي ويل کيږي چي دوي هلته دپاکستان له جمهوررئيس اونور چارواکوسره دطالبانوسره دمبارزې اوډيورنډکرښي دامنيت په هکله خبري وکړې . ددغوچارواکوتر ليدو وروسته سمدستي جنرال مشرف د2007کال د فبروري په دوهمه په پينډۍ کې يوې خبري غونډي ته وويل چې په بعضو داسې پېښو خبر دى چې په يو څو پوستو کي امنيتي غړو سترګې پټې کړي دي . هغه ومنل ،کيداى شي بعضې نوروکسانوهم دغه ډول تګلاره خپله کړې وي جنرال مشرف وويل چې د طالبانو يوۀ جګپوړي مشر ملا دادالله درې وارې پاکستان کې د استخباراتي ايجنټانو لخوا د نيولو څخه بچ پاتې شوى دى . پاکستاني ولسمشر ومنل چې بعضې طالبان له افغانستان څخه پاکستان ته راوړي او دلته د ځان لپاره ملاتړ او فعالين پيدا کوي ولې ټينګار يې وکړ چې طالبان فعاليتونه افغانستان کې دننه کوي او مساله افغانستان کې دننه حل کول غواړي . ددغه کليمې په استعمال چي وايي مسله په افغانستان کي دننه حل کول غواړي هرڅوک پوهيږي چي جنرال مشرف څه غواړي . هغه وويل چې په پوله د ماينونو ښخولو او ازغن تار لګولو لپاره لاجسټکي هلې ځلې پيل شوي دي او يو څو مياشتو کې به پرې کار پيل شي .جنرال مشرف ټينګار وکړ چې د پولې امنيت فقط د پاکستان مسوليت نه دى بلکې دا د امريکايي ، ناټو ، افغان او پاکستاني ځواکونو ګډ مسوليت دى.هغه ګيله وکړه چې پاکستان نه د قربانۍ ګډورې جوړويږى ولې دى به هيڅ کله هم دا نظر ونه مني.جنرال مشرف وويل چې پاکستان په پوله د امنيت ټينګولو لپاره ١٠٠٠ پوستې جوړې کړې دي ولې افغانستان فقط د سلو په شاوخوا کې پوستې جوړې دي .

که پرويزمشرف دغه لنډه وينا دقيقه وڅېړو پوهيږو چي دوي په خپل سياست کي څومره بريالي اوڅومره سنجېدلي خبري کوي . دغوجنرالانوله پاکستان څخه تر راستنېدو وروسته په هغه ورځ چي مشرف په پينډۍ کي خبري کولې اعلان وکړچي ناټو به د ډيورنډ کرښې افغان غاړه ساتي جنرال جان کرادوک له يوې برتانوۍ ورځپاڼې سره په مرکه کې ويلي چې ايساف په دې برخه کې پلانونه جوړوي . دغه امريکايي جنرال د افغانستان او پاکستان له سفر څخه بيرته اروپا ته په ستنيدو ويلي چې د ډيورنډ پر کرښه به ناټو د افغانستان د غاړې د کنټرولولو هڅه کوي . خو دۀ منلي چې ښايي دغه هڅې يې په بشپړه توگه د پولې د خوندي کولو په مانا نه وي بلکې تر يوه ځايه به د ده په وينا د ناقانونه تگ راتگ مخه ونيسي . داسي برېښي چي امريکااواروپايي هيوادونه هم داتلاش کوي دکرښې دساتلوپه نامه بالاخيره دکرښه سرحد وگرځوي . اوددوي خبري هم دامن جرگه بې ارزښته کوي ، دوي ددي لپاره پلانونه جوړوي چي دپاکستان اوافغانستان تر منځ دبيلتون پرکرښه باندي امنيت وساتي . ریچارد بوچردامريکادبهرنيوچارودوزارت دستيار پدې ورستيوکي ويلي « ما می خواهیم با طالبان قاطعانه بجنگیم. من فکر نمی کنم که نیاز مذاکره با طالبان باشد».

پاکستان اوناتوپردې موافقې ته ورسېدل چي درې ميليونه افغاني کډوال له پاکستان څخه وباسي .پاکستان پر افغانستان باندي ديوبل سياسي فشار اچولوپه موخه يوځل بيا پردې بريالی شوترڅو اروپايي هيوادونه اوناټوپ دې باوري کړی چي په پاکستان کي دکډوالوکپونه وتړي ځکه په همدغه کمپونوکښي مخالفين نوي کسان جلبوي اودافغاني کډوالوکمپونه سولي ته يوجدي تهديد دي دپاکستان ديپلوماسي دومره قوي ده چي دافغانستان دحالاتوپه اژوند دهر چانظر اړولاي شي ،ښه بېلگه يي داده چي دناټويورسمي مقام وايي رښتياهم پټه پاکستان افغان کډوال يو واقعي تهديد دي اوناټوبايد ددي تهديد سره مبارزه وکړي. خودغه مقام داونه ويل چي ولي اوڅنگه تهديد دی اودمبارزې شکل به يي کوم وي ،هسي خو که په افغانستان کي له ايران اوپاکستان څخه راغلوکډوالوته دژوند حد اقل شرايط برابر شوی واي داسلسله به پخپله پراخه شوې واي اوټول کډوال به وطن ته راستانه شوي واي .مگر متاسفانه دافغانستان حکومت چي شاته يي امريکا ،اروپايي هيوادونه اوناټو ولاړه ده، ددې ستونزي دحل جوگه ندی اوبهرنيانو چي له هغې لومړی ورځی يي دغه پرابلم ته بايد پاملرنه کړې واي ونکړه ،اوس داستونزه په نوي بڼه اونوي شکل دافغاني چارواکو په غاړه کې لوېدلې ده .دخنداوړ خبره داده چي داټول له يوه مخه په افغانستا ن دميشتو افغانانو ستونځي نشي حل کولاي ،دهمدې ستونځوپر بنياد هره ورځ له افغانستان څخه ددوباره کډي کولولړئ دهرې ورځي په تېرېدو سره زياتيږي . دادپاکستان ددښمنانه سياست يوه بله څېره ده چي پر افغانستان له دې لاري فشار راوړي اودافشاردناټوپوسيله .ځکه افغانستان په اوسنيو شرايطو کښي هيڅ ډول امکانات نلري چي دالويه کتله کډوال ومني اودهغوي له لپاره دژوندحد اقل شرایط برابر کړي . همدا اوس ډېرى کار پوهان باور لرى چې په افغانستان کې د ناټو دمامورېت برى د تره گرۍ په وړاندې مبارزه کې د پاکستان په همکارۍ پورې تړلى دى ، نوځکه په افغانستان کې د ناټو لوى قوماندان به هڅه کوي چې د ځواکونو په وړاندې ېې پر پر تو ننگونو دلاس بري لپاره د پاکستان همکاري جلب کړي .

خوبل خواته واقيعتونه بيا بل څه ښکاره کوي .نږدې ۴۲ زره په عصري وسلوبار اوتربيه شوئ بهرنئ پوځ دپنځوکالوپه تيرېدو سره تر اوسه دامنيت له ساتلوعاجزپاته دي .دوي اودافغانستان دولت ونشوه کولاي ملي اردواوپوليس جوړکړی .سره لدې چي په افغانستان کي په زرهاووپخواني مسلکي داردواوپوليسو افسران بيکار اوياروزمزدورۍ کوی مگر دولت دهغه سياسي تعصب اوبهرنيانوله شرقی نړئ سره داختلاف راپاته غلطي انگېرنې اوډار ددې لامل گرځېدلۍ چي پدا پنځوکالويوکار هم ونشو،اوپه ميليونوډالر اويوروعبث ولاړل .په کليواوبانډوکي خوڅه کوي په ښاروکي امنيت درک نلري ،دکابل په شار کي دارگ په بغل کي دبانکي موټرانو لوڅول ،يابانک ته ورننوتل ،دهلکانواوانجونوتښتول دامنيت بېلگې نشو بللاي . پوره پنچه کال وروسته ددي پرځاي چي دملت استازو ويلي واي موږ ساتونکوته اړتيانلرو ،هره ورچ دساتونکوغوښتنه کوي ،فکر وکړئ هغوي چي دملت سره دکلک پيوند ځيگر ټکوي ،خوله بي امنيتۍ نه ډاريږي ،خور غريب به څه حالت لري ،زه پردي بحث نه کوم چي په حقيقت په يوه ولسوالۍ کښي هم دولسوالۍ تر تعمير وژاندي حاکميت درک نلري ،اوياولي ددومره قوت په موجوديت کي ولسوالۍ دښورښيانولخوا نيول کيږي ،په شاروکي خلک تروريږي اوداسي نور . . . .


دجنوري په ۲۷ د ولسي جرگې غړو په خپله غونډه کي د امنيت لپاره پيسې وغوښتې او تر ډېره برېده يې خبري پر دې راټولي وې چې په پلازمينه کابل کې هم د دوى امنيت خوندي نه دى . له تيرو څو مياشتو را پدې خوا د ملي شورا غړي له حکومت څخه د امنيتي ساتونکو غوښتنه کوي چې ددوى په وينا حکومت پرې غوږونه کاڼه کړي .


دټولو پيسو اوتلاښونو،بمباريو،کليوورانولو پايله داشوه چي اوس بهرني هيوادونه افغانستان ته دخپلوسربازانودليږلوسره چندان علاقه نلري ،تنهاامريکاپردوي فشار راوړی چي خپل سرتيرئ افغانستان ته ولېږې . ديونان حکومت پدي ورستيو کي اعلان وکړ چي نور به يو عسکر هم افغانستان ته ونه ليږې . يوشمير نور هيوادولکه المان ،اتاليا اوهسپانيا هم زياته علاقه نلري خپل سربازان ولېږي . په هالندکي يوځوان تير عيسوي کال دوي مياشت بندي شوي چي نه يې غوښتل افغانستان ته ولاړ شي ،دغه حالت دملي مقاومت دزېږېدوبېلگه ده .

په افغانستان کي دسولي اودموکراسی پلويان له دېنه ډار لري چي کي وضعه په همدې ډول دوام ومومې داسي نه چې اروپايان به خپل سرتيري له افغانستان څخه وباسي ،طبعي ده چي په هغه صورت کي که دامريکاپوځ په هيوادکي پاته هم وي جگړه ايزمورال به يي ډير ضعيف وي .

افغان خاموشه ملت اونړيوال سازمانونه په افغانستان کې دناامنيو،دولس اودولت ترمنځ دواټن دزياتېدو ،له حکومت سره دولس ددښمنيو راپيداکېدو اوبالاخره دطالبانو او القاعدي دسازمان داعتباردزياتېدو اساسي عامل په دولت کښي دجنگسالارو او جنگي مجريمينو،دبشري حقونودتيري کوونکواوهيروئينوقاچاقبرانو برلاسی اوتر غاښو په وسلوسمبالوډلوشتون ،په تاريخ کي نه ليدل شوی اداري فساد ،رشوت ،چور چپاول زورونه ،دملي شتمنيوغصبول ،له خلکوسره ددولتي کارمندانو ناوړه اونارواسلوک ،دهيروينودپټي سوداگرۍ پر خلاف چوپه خوله پاته کيدل بولي دوي وايي داټول په گډه ددې لامل گرځېدلي چې دهيواد امنيت يې له جدي گواښ سره مخامخ کړی دی . درنولوستونکو اوس تاسو قضاوت وکړئ چي پدغه ډول مغلقواوله کړکېچونواوپېچونودکوشرايطو کي دپاکستان اونړيوالو دبې علاقه گۍ سره به دامن جرگه کومي پایلي ولري ،اواړتياشته چي جوړه شي؟ نور بيا


دابرخه دالفت صاحب په ياد دهغه پدغه شکلي شعر پاي ته رسوم :

اعتراف

نه مې د چا مال خوړلی نه مې څوک وژلي دي

نه مې چاته ورک شه يا ګم شو کله ويلي دي

نوره ګناه نلرم پدې ګناه مې مه نيسئ

زړه کې مې چې پټ ظالم ته بد غوندې کتلي دي

وخت د اعتراف دی ګناه خپله درته وايمه

نه يمه منکر په مظلومانو مې شړلي دي

نه ومه خبر پرده مې لږ غوندې چې جګه کړه

نه دي د ويلو هغه څه چې ما ليدلي دي

زه يې په ليدلو او ويلو ګناهګار شومه

نور يې په کولو او عمل باندې غاښلي دي

نه يمه خاين په خيانت د خلکو پوه يمه

پوهه که ګناه ده خلک ټول اوس پوهيدلي دي

دا چې ډېر کاږه درته ولاړ دي ټيټ سرونه هم

ستا مخ کې چې سم نه شول سم کله چليدلي دي

هيڅ اميد ترې مکړه که څوک ځان دې تا غلام بولي

ما غلامانه ذهنيتونه پېژندلي دي

لوړ مقام ته رسي چې بوټونه پاکوي د بل

ډېر پدغه شغل رياست ته رسېدلي دي

ددوستۍ فرهنگی ټولني اعلاميه

پنجشنبه, 13 دلو 1384 00:00

سويدن -- مالمو
2007.02.05
...............................................
افغانستان يوله مصيبت ځپلوهيوادوله جملې څخه دی چي ددوامداره جگړوپه پايلوکښي وران اوښاری تمدن يي له خاوروسره برابر شو، دهيوادوالو پر مدني ،سیاسی، ټولنيزو، اقتصادی اوفرهنگی حقوقوپه دامداره توگه تيری شوی دی . په رښتيا سره دلته په تيرو درولسيزوکي وينی توي شوی دی ،ورور دورورپرخلاف راپارېدلۍ ،کلي په کلي او کور په کور بديوله دي ولس نه خندا اوخوښې وړې ده .
تر اوسه لادقدرت پرسر دپردوپه هڅونه دخپل مينځی جگړو او وروروژنې ويني دښارواوکليوله ديوالوندی پاکي شوی ، ديوبل په مقابل کي ډول ډول دښمنيواوتعصباتودهيواد فضاترناوړه سيوري لاندي تاريکه کړې اوپدي هيوادکښې يې دملت جوړوني ،سولي اودموکراسۍ پلي کيدو ،ټولنيزعدالت ،دعقيدي ،بيان اوښځوته دروا ازديواوحق ورکولومخه نيول شوې ده .پر ټول افغانستان باندي دمرکزي دولت دواک بېلگې نه لېدل کيږي .دهيوادبياجوړوني اوامنيت درا و ستلوپرضد جگړه په خپل قوت روانه ده . داسي ښکاري چي دنړيوالودهر اړخيزو هڅوسره افغانستان يوځل بياديوه کورنی جنگ په لور درومي . په افغانستان کي دتفاهم يواوبل ته دتېرېدني روحيه ،ملي گټوساتنی،انساني کرامت اوحقو قوته يې درناوۍ ددولتي چارواکوپه برخورد اوکړنوکي تر اوسه ځاي ندی موندلی .
زموږ په اندددي پرځاي چي په هيوادکي دقانونيت اوعدالت پلي کول اوپر هغه دنظارت کار دپارلمان داساسي دندي په توگه پلۍ شوی وای ، دنړيوالوډله ايزوخبرونې له رسنيونه موخبر ترلاسه کړ چي دروان کال ددلوي دمياشتي په ۱۱ نيټه دافغانستان پارلمان دعمومي بخښنی اومصالحي تر نامه لاندي يومنشور تصويب کړ .په دغه پريکړه کې له عدلي تعقيب نه د ټولو هغوکسانودخونديتوب اودرناوی غوښتنه شوى چې دکړکيچ د دونيمو لسيزو په اوږدوکې دبشري اوجنگی جنايتونوله تورسره مخامخ دي .
د ولسي جرگې دغه پريکړه نه يوازې له هر ډول عدلي تعقيب نه د بشري اوجنگی جنايتونو له تورسره د مخامخ کسانو د خونديتوب وړانديزکوی همداډول نړيوال کنوانسينونه يې يوازې د ولسي جرگې له هوکړې وروسته د منلو وړبللي .
دولسي جرگې دپرېکړي په اړوندپه سويډن کي ددوستۍ فرهنگي ټولني مشرتابه جرگه اعلانوي :
۱ / تر کومه ځايه چي موږ موضوع تعقيب اوپرېکړه موله نږدې څېړلې ،زموږ په نظر دا شوې پريکړه له حقوقي ځواکه بې برخې اويوازي د زورښودلو يوه ننداره ده؛داډول بخښنه گواکې دحکومت له واکه وتلې خبره وه؟ پارلمان اويابل هر ارگا ن دابايد داهيره نکړی چي نړيواله ټولنه اوس له افغانانوسره اوږ په اوږه په افغانستان کي دسولي ، ثبات بياجوړوني لپاره يې نه يوازي مالي اومادي لگښتونه منلي بلکي انساني تلفات هم ورکوي ،دافغانستان دولت دټولونوروموپر اساس مکلفيت لري له نړیوالوسازمانوسره لاسليک شوی توافقات اولوزنامې يوپه يوه پلي کړی . نشي کېداي افغانستان دنړيوالي ټولني دغړي په توگه دنړيوالوحقوقوله موازينو نه تجريدشي .
۲ / افغانستان دداسې ځانگړونړيوالو تړونونو دلاسليک کوونکو هيوادونوله ډلې څخه دى چې ارزښت يې له داخلي حقوقولوړ بلل کيږي . له دغو تړونونو سره مخالفت له سرغړونی پرته بل مفهوم نه لري . افغانستان دحقوقي اړخه له دغو تړونونو سره د مخالفت حق نه لرو . ځينې جنايتونه لکه جنگي جرمونه،دبشري ضدجنايتونه اونسل وژنه دهغه جرمونه دي چه دبخښنې په مقوله کې نشي راتلاي . دافغانستان اساسي اونړيوال قوانينو يوشمير جرمونه ځانگړي کړېدي چي دهغوبخښنه دبل چا لخوا دمنلووړ نده، د اسلامي اونړيوالوقوانينو له مخي پدي هکله دبخښني واک اوصلاحيت يوازي دجرمونوقربانيانوته ورکړه شوی دی نه دولتواوسازمانوته .
۳ / موږ دبشري جنايتونو له تورسره د مخامخ کسانوپرخپل سر بخښنه د نړيوالو تړونو په تړاود افغان حکومت له ژمنو سره مخالفت بولو .پدې باور يوچي پرېکړه د ولسي جرگې دننه د هغوکسانو له لورې د ځان ژغورنې هڅه ده چې د بشري او جنگي جنايتونوله تورسره مخامخ دي . پارلمان داحق نلري بيله مؤجه دلايلو اوقانوني اسنادووړاندي کولونه د بشري حقونود څارهغه راپورونه بې اعتباره وگڼي چې په هغوکښې د مجاهدينوځيني مشران ،جنگسالاران اودولتي جگپوړی چارواکي د بشري حقونونه په سرغړوني تورن شوی وي .
۴ / د تيروڅه د پاسه دريولسيزوپه جگړوکې ښکيلې غاړې له عدلي اوحقوقي تعقيب څخه ژغورل يوازي دهغه چا صلاحيت دئ کوم چي په جگړواودجنگې مجرمينودکړنوپه پايلو کې زيانم شوی دی .داسلام مقدس دين ته په کتوسره هم پارلمان داصلاحيت نه درلود چي دظالم اومظلوم تر منځ بيله هغوي دموجوديت اوقانوني محکمې دپرېکړي نه حق الله يا حق العبدې چاته وبخښي . پارلمان په هيڅ وجه بېله يوي معيني اوروڼي پروسي نه چې هلته دقربا نيانو اواز واورېدل شي نشي کولاي دچا دبخښني اقدام وکړي .
داډول پرېکړي دافغانستان نړيوال اعتبار او اطوريتې ته ستر زيان رسوي ،دافغانستان دولت په هيڅ وجه داحق نلري هغه دندي چې دلندن په کنفرانس کي يې پرغاړه اخيستي اونړيوالي ژمني يې کړي له هغونه تيرۍ کړي .
۵ / په جرگه کې دځينو استازوددغه نظرڅخه چې که(( دغه ملک وران شوي نو ورانونکي يې هم شته اوکه جنايتونه شوي نو جنايت کاران يې هم شته ، هيڅوک د دې حق نه لري چې جنايت کوونکي وبخښي . دا د افغانستان د خلکو کار دى چې څوک بخښي اوڅوک نه ))په کلکه ملاتړ کوواوددوي څرگندوني منطقې بولو. افغانستان بايد د بشري حقونو پخوانيو او اوسنيو تېريو ته جدی پام وکړي . ددې هيواد غوڅ اکثريت غوښتنه لري چې گناه کار بايد محاکمه شي ؛عدالت ډير مهم دى ځکه بېله عدالت نه دامنيت راوستل ستونځمن کاراومشکله خبره ده .
۶ / ددوستی فرهنگي ټولنه د بشري حقونو په برخه کې د ملگرو ملتونو لوى کميشنر ښاغلي ((لويز اربر )) د ولسي جرگې ددغه پريکړي په هکله ښکاره شویو انديښنو کي چې پرېکړه به له بشري حقونو نه لا زياتو سرغړونو ته لاره پرانيزي اود ثبات د راوستو روان بهير به له گواښ سره مخامخ کړي ځان شريک بولي .
۷/ موږ په ولسي جرگه کي دانظر چي دپريکړې سره مخالفت د هغوکسانوکاربولي چې ددوي په وينا افغانستان د يوه بل ځل لپاره له گډوډيو سر مخامخ کول غواړي دمنطقو اودنړيوالوحقو قي نورمونواو اصولوپر بنيادپه په کلکه ردوو. دافغانستان ولسمشر ښاغلې کرزى نه غوښتنه کووچي دغه تاريخي ننگوني ته دملت دارادې ،حق اوعدالت ، اساسي قانون اوټولوهغواعلاميواونړيوالولوزناموته چي افغانستان لاسليک کړی ددرناوی داصل په نظر کي نيولوسره ددي پرېکړي له توشيح نه ډډه وکړی . افغانان اوس يوځل بيا انتظار باسي او د حالاتو ننداره کوي ، غواړي پوه شي چي ښاغلى کرزى يو رښتيانى سمونپال دى ، که څنگه ؟
ديادولووړ يې بولو په نيو يارک کې ميشته د بشري حقونو اوپه افغانستان کي دبشر دحقوقودڅارسازمانوپه خپلو پخوانیو اعلاميو کي له ښاغلى کرزى ته وړاندوينه کړې وه چي په هيواد کي دخلکوبشري حقونه له جدي گواښ سره مخامخ دی اوهم يې غوښتي وه چي دبشري حقونونه سرغړونو اوجنگي جرمونوپه تور تورن کسان نه يوازي داچي په مهمودندوونه گمارل شي بلکي هغوي بايد دنړيوالوقبول شويواصولومطابق ترعدلي تعقيب اوتحقيق لاندي ونيول شي . متاسفانه هرځل ولسمشر دبې گټې مصليحتونوله مخي ددغوبشري سازمانووړانديزونه غندلي اودهغوسره يې مخالفت څرگندکړی . ددغو بې مسؤليته برخوردونوپايله داشوه چي اوس پارلمان دټولوقوانينوخلاف پرخپل سر په پارلمان اودولت کي دجنگي جرم په تور تورنوکسانودمصؤنيت اوعدلي تعقيب څخه دخلاصون لپاره دمصالحې ترنامه لاندي پرېکړې کوي .
خلک د عدالت اوقانون پلي کېدو غوښتونکي دي، ولسمشر بايد د حساب اخيستلود يو ډول ميکانيزم د رامنځته کېدواوعملي پلي کولو پر لارو چاروجدي غور وکړي .داسي څرگندېږي چي هغه دانتقالي عدالت پروسه هم دهمد غو زورښکاره کونکوپوسيله نشي پلې کېداي . زموږ له نظره دا په افغانانو پورې اړه لري چې دعدالت دپلي کېدوڅه ډول يو ميکانيزم غوره گڼي او هغوى څه ډول محکمې غواړي.؟ خو پکار ده چې دا بهير پر مخ ولاړ شي .
ددوستۍ فرهنگی ټولنه دملي شورا له وکيلانواودافغانستان دجمهور رئيس ښاغلي کرزی څخه غوښتنه کوي چي د اسلامي اوملي مقدساتوله مخې دقرباني شوو انسانانو وعواطفو اواحساساتو ته په درنه سترگه وگوري .
که ملي شورااودولتی مشرتابه په گډه دامصلحت بولي اوداډول بخښنه په رښتياسره دسولي اودموکراسی له پلي کيدواوټينگښت سره عيني مرسته کوي، لازمه يې بولوچې ملي پخلاينې اوتفاهم ته درسېدوپه موخه ،دامسله تر هراړخيزي حقوقي څېړني اوارزوني وروسته دعام ولس ونظر غوښتنې ته وړاندي شي . دانظر پوښتنه بايد روڼه اوبېله هرډول درغليودنړيوالوخيرخواسازمانواو بشري حقوقودڅاردنړیوالو ساز مانو ترنظارت لاندي ترسره شي . دنظر پوښتني پايله لومړۍ داسلام مقدس دين ته ددرناوی اوشريعت دپلي کيدو په خاطر په ستره مکمه کښي دالاهي اومدني قبول شووقوانينوپه رڼا کي فيصله ، اوبياداپرېکړه دملي شورا (دسنا اوولسي جرگې ) په گډه غونډه کي ترفيصلې وروسته جمهور رئيس ته دتوشيح لپاره ولېږل شي ،ترتوشيح وروسته په رسمې جریده کي اعلان اودپلي کيدو لپاره يې صادقانه اوبې رياکار وشي .
ددوستی فرهنگي ټولني يوازنۍ هيله دافغان زورېدلي ولس لپاره په سوله اوامنيت کښي ښيراز اوبسيا ژوند دی .
ددوستۍ فرهنگی ټولني مشرتابه جرگه







طرح صلح پارلمان افغانستان،خط بطــلانی

پنجشنبه, 13 دلو 1384 00:00

کاندیدای اکادمیسین سیستانی

بروی عدالت ومنشورحقوق بشرسازمان ملل

سازمان ديدبان حقوق بشر ازاجرای برنامه 'عدالت انتقالی' بمنظور حمایت از حقوق بشردر افغانستان که خبرآن در دهم دسمبر۲۰۰۶ پخش گردید،به عنوان فرصتی برای دولتمردان افغان ياد نمود که با استفاده از آن حمايت شهروندان افغان را بدست خواهندآورند. شناسايی و محاکمۀ عاملان نقض حقوق بشر در افغانستان از بخش های مهم برنامه عدالت انتقالی است که براساس پيش بينی ها، تا سال ۲۰۰۸ ميلادی تکميل خواهد شد.
با آنکه سازمانهای دفاع از حقوق بشر همواره تاکيد کرده اند که بدون محاکمه و مجازات اين افراد، عدالت واقعی در افغانستان تامين نخواهد شد، ولی شماری از افراد نيز وجود دارند که با چنين طرحی مخالف اند. استدلال این گروه عمدتاً اين است که هنوز زمان مناسب برای محاکمه اين افراد فرا نرسيده و احتمالاً چنين اقدامی وضعيت را در افغانستان بدتر خواهد کرد.
گزارش دوصفحه ئی ديدبان حقوق بشر که درتاریخ۱۱جنوری ۲۰۰۷ بدنبال گزارش سالانه آن نهاد منتشر شد از چندين رهبر جهادی در افغانستان به عنوان ناقضان حقوق بشر نام برده و خواستار ايجاد دادگاه ويژه ای برای رسيدگی به پرونده های اين افراد شده است. ديدبان حقوق بشر در اين مورد به شکل مشخص از برهان الدين ربانی، عبدالرسول سياف، کريم خليلی، مارشال محمد قسيم فهيم، عبدالرشيد دوستم و محمد اسماعيل خان، که همه از مقامات ارشد دولتی در افغانستان هستند، نام برده است. اين گزارش همچنين از سران گروه های مخالف دولت افغانستان چون گلبدين حکمتيار، ملا محمد عمر، ملا دادالله و جلال الدين حقانی نيز به عنوان افرادی نام برده که جناياتی را عليه بشريت در افغانستان مرتکب شده و بايد محاکمه شوند.
يک تعداد افراد در درون نهادهای قانونی و قضايی و امنيتی افغانستان آگاهانه تلاش می کنند تا ارزشهای حقوق بشری را موضوع وارداتی و مخالف با فرهنگ افغانها نشان دهند چنانکه بعد ازآنکه برنامه عمل عدالت عبوری اعلان گرديد، بلافاصله تعدادی ازمتهمین به نقضن حقوق بشر مثل برهان الدين ربانی، عبدالرب الرسول سياف، اسماعيل خان ، قسیم فهیم، ودوستم وکریم خلیلی جلسه ای دایر کردند ومخالفت شان را باگزارش سازمان دیده بان حقوق بشر علنا ابراز داشتند ودولت را تهدید به برهم زدن امنیت کردند وگزارشگران سازمان نظارت برحقوق بشر را جواسیس کشورهای غرب قلمداد کردند.
با آنکه دولت افغانستان بر اين موضوع تاکيد کرده که به ارزش های دموکراسی و استاندردهای جهانی حقوق بشر پای بند است، مگرگزارش اخير سازمان ديدبان حقوق بشررا در مورد رسيدگی به جرايم جنگی در افغانستان، نادرست خوانده است. در اعلاميه ای که از سوی دفتر رييس جمهور منتشر شده، آمده است که افغانستان در شرايط کنونی بيشتر از همه به صلح و ثبات نياز دارد در حالی که انتشار چنين گزارش هايی به هيچ وجه به سود تامين امنيت و تقويت حاکميت دولت افغانستان نخواهد بود.این درحالی است که داکتر رمضان بشردوست،وکیل منتخب وحقجوی ولسی جرگه،ضمن اعتراض برمنشورعفو جنایتکاران جنگی گفت: چندماه قبل یکی از فرماندهان برجستۀ طالبان در مصاحبه ای با تلویزیون طلوع واضحاً اعلان کرد: تا زمانی که کریم خلیلی معاون دوم رئیس دولت ودوستم مقام دوم را دراردوی ملی بعد از کرزی داشته باشد وتا زمانی که دیگر رهبران جنگی ریاست قوۀ مقننه افغانستان ومقامات دیگر پارلمان را داشته باشند، آنان هرگز سلاح خود را برزمین نخواهند گذاشت.(اظهارات بشردوست درمورد منشورصلح ولسی جرگه، سایت افغان- جرمن آنلاین)
با توجه به این موضع گیری طالبان، دولت افغانستان می باید،قبل ازاینکه به سران طالبان نامه بفرستد و ازآنها دعوت کند تا دست از جنگ وبرادرکشی بردارند و در بازسازی افغانستان سهیم شوند، یکبار باید به این خواست وتصمیم طالبان، خواستی که با خواست مردم مصیبت دیده افغانستان وسازمانهای مدافع حقوق بشرهمخوانی دارد، توجه میکرد. طالبان عزم خود را جزم کرده اند که همانگونه که طی سالهای ۱۹۹۶ تا۱۹۹۸ توانسته بودند سران ائتلاف شمال را(که اکنون برکرسیهای قدرت در تمام سطوح تکیه زده اند،) شکست بدهند و بسیاری رامجبور به فرارازکشور نموده بودند، بازهم این توانائی را دارند که آنها را از این مقامها فروبکشند وبه جزای اعمالشان برسانند، بشرطی که بازپا به فرارنگذارند و از وطن بیرون نروند.
سازمان ديده بان حقوق بشر که مرکز آن در نيويورک است گزارش سالانه خود را از وضعيت حقوق بشر در جهان درتاریخ ۳۰/ ۱۲/ ۲۰۰۶دربيش از ۵۰۰ صفحه منتشر کرده ودر خصوص افغانستان نوشته است:
"افغانستان در اواخر سال ۲۰۰۶ بار ديگر در لبه پرتگاه قرار گرفت و به مکان امنی برای ناقضين حقوق بشر، جانيان و افراطيون مسلح مبدل شد. اکثريت اين ناقضين در گذشته نه چندان دور نيز باعث اذيت و آزار افغانان و بخصوص زنان و دختران و بی ثباتی کشور، منطقه و جهان شده بودند.
موجوديت خلاء قدرت در بسا نقاط کشور زمينه بهره برداری را برای شورشيان طالبان، مليشاهای (شبه نظاميان) قومی و جنگسالاران محلی فراهم آورد. اين گروه ها بشکل روزافزونی دست به خرابکاری و ترور افراد عام زده و با حمله بر "اهداف آسان" مانند مکاتب و معلمين و چهره ها مذهبی، وحشت را در ميان مردم عوام ايجاد نمودند.گروههای فوق می خواستند با اين اعمال ناتوانی دولت را در تامين امنيت و حمايت از ساکنين محل نشان دهند.
دراين سال نا آرامی در جنوب و جنوب شرق افغانستان به جنگ تمام عيار مبدل شد، با آنکه نيروهای ناتو که وظيفه تامين امنيت در افغانستان را مطابق به فيصله های سازمان ملل متحد به عهده دارد، ساحه فعاليت خود را به سراسر افغانستان گسترش داد. در نقاط ديگر کشور، افغانها روزمره مورد ظلم و ستم جنگ سالاران و مليشاهای محلی که ظاهرا با دولت افغانستان همنواند قرار داشت.
مردم از بی کفايتی و ناهمآهنگی ميان نيروهای ياری امنيتی بين المللی و مساعدت های مالی جهانی در سراسر کشور و حتی در کابل ناراض و خشمگين بودند. ضمنآ، مردم افغانستان از ضعف کارآيی دولت پرزدنت کرزی و فساد اداری عاملين آن گله مند بودند. دولت نيز در بسياری موارد نه ميل ونه توانايی حمايت از مردم عام را داشت.
عليرغم رشد درآمد سرانه (که بيشتر مديون تجارت مواد مخدر است) پيشرفت های اقتصادی در مناطق شهری و بخصوص در کابل متمرکز شده است. نقض حقوق بشر، فقر و نا امنی بشکل قابل توجهی با افزايش فاصله از مراکز ولايات افزايش ميابد. برخوردهای مسلحانه و نا امنی پيشرفت های اقتصادی را در اکثر نواحی افغانستان که يکی از عقب مانده ترين کشورهای جهان است، با مشکلات جدی و حتی با عقبگرد مواجهه ساخته است. بازسازی بالخصوص در جنوب افغانستان آسيب ديده و اين نقيضه بيشتر برخشم مردم محلی افزوده است.
تجارت پررونق مواد مخدر در اين سال قسما عامل و قسما تمويل کننده نا امنی ها و خشونتها در افغانستان بود که با رشد % ۶۰ نسبت به سال ۲۰۰۵ ریکاردی قائم کرد. اين تجارت نصف درآمد کشور و % ۹۲ هروئين جهان را تشکيل می دهد.
دولت پرزدنت کرزی جهت رفع فساد گسترده و مهار جنگسالاران و مليشاهای خودسر امسال نيز نتوانست تلاش کافی انجام دهد. چه بسا، که دولت به خواسته های آنان تن در داده و اختناق سياسی را بخاطر موجوديت نا امنی توجيه کرده است. پرزيدنت کرزی در ماه می عميقا روند مهم اصلاحات دستگاه پليس را با تقرری ناقضين حقوق بشر و جنگسالارانی چون بصير سالنگی و غلام مصطفی به رياست پليس منطقوی خدشه دار ساخت.
اين در حاليست که افراد مذکور مطابق لايحه تقرری پليس واجد شرايط احراز اين مقامها نمی باشند. پليس کابل که تحت فرمان امان الله گذر قرار دارد در ماه می از خشونت غيرلازم در مقابل مردمانی استفاده کرد که بخاطر غصب زمين های زراعتی خود توسط عبدالرب الرسول سياف، که عضو پارلمان و يکی از بدنام ترين ناقصين حقوق بشردر افغانستان می باشد، در پغمان گردهم آيی کرده بودند.
پرزيدنت کرزی " برنامه عمل عدالت عبوری" را که شامل يک روند پنج ساله برای جمع آوری معلومات درباره جنگ و خشونت های گذشته افغانستان و شيوه های رسيدگی به آن می شود، امسال اعلان کرد. کابينه کرزی برنامه فوق را در سال ۲۰۰۵ تصويب کرده بود، اما نتوانسته بود آن را بخاطر فشار افراد متهم به نقض حقوق بشر که در دولت حضور دارند اعلان بدارد. بلافاصله بعد ازآنکه برنامه عمل عدالت عبوری توسط پرزيدنت کرزی اعلان گرديد، تعدادی از ناقضين حقوق بشر مانند ملا عمر، حکمتيار، برهان الدين ربانی، عبدالرب الرسول سياف، اسماعيل خان مخالفت شان را با اين برنامه علنا ابراز داشتند...."
پارلمان افغانستان که مکان امنی برای بسیاری ازمتهمین جرایم علیه بشریت است،درتاریخ ۳۱ جنوری ۲۰۰۷ طرحی رابه عنوان"مصالحه ملی" به تصویب رسانید که بموجب آن تمام مجرمین جنگی وناقضین حقوق بشر سهیم درجنگ های خونبار۲۵ سال اخیر افغانستان، از هرگونه پیگردقضائی وحقوقی معاف پنداشته میشوند.
دلیل عمدۀ تصویب این طرح ازسوی کمیسیون موظف، "ضمانت روانی" برای مجرمین جنگی جناح های درگیر عنوان شده است.این فیصله ولسی جرگه به مثابۀ "خط بطلانی است که، یک مرجع قانونی بروی منشورجهانی حقوق بشرسازمان ملل متحد" کشیده است . وبه همین دلیل چون بمبی در فضای مطبوعات ملی وبین الملی انعکاس یافت، وبلا فاصله از سوی نهادهای مدافع حقوق بشروسازمانهای بین المللی حامی عدالت وحقوق بشر بشدت تردید گردید وبه دولت افغانستان گوشزد شد که هیچکس وهیچ مقامی بجز مصیبت دیدگان جنگ، حق عفو وبخشش مجرمین جنگی را از پیگرد قانونی ندارد واکیداً شفارش گردیده تاحکومت افغانستان برای فراهم آوردن فضای امنیت واعتماد مردم به تطبیق عدالت پرداخته ومجرمین جنگی را به پای میز محاکمه بکشاند.
البته شماری از اعضای پارلمان، درهمان روز تصویب این طرح با معافيت قضايی مجرمین جنگی مخالفت کردند. آنها می گفتند که بخشيدن "جنايتکاران" بايد توسط مردم انجام شود و مردم بايد در مورد آنها تصميم بگيرند.اما ازآنجا که تعداد این نمایندگان در مقایسه باهوارداران این طرح اندک بود، آنهاجلسه را برسم اعتراض ترک گفتند.یک روزبعد آنها، يک گروه بیست نفره پارلمانی را موسوم به "خط سوم" ايجاد کرده در محضر خبرنگاران، تصويب اين طرح را خلاف قانون اساسی افغانستان و عرف های جهانی خواندند. اين گروه که اعضای سرشناس آنرا دکتور کبیر رنجبر، سابق رئیس اکادمی علوم افغانستان وشکریه بارکزی ، فعال حقوق بشرومدافع آزادی بیان ودکتوررمضان بشردوست، نماینده کابل تشکیل میدهند، همچنين تاکيد کردند که تصويب منشور مصالحه ملی، تنها "برای خشنودی و حمايت ازيک گروه مشخص" تنظيم شده است ونباید حقوق بشر فدای مصلحت های گروهی گردد.



واکنش های ملی وبین المللی:
نخستین ارگان خارجی که به این طرح واکنش نشان داد، يونما، دفتر نمايندگی سازمان ملل متحد در افغانستان است، که نسبت به مصونيت گروههای متهم به جنایات علیه حقوق بشر از پيگرد قانونی، عکس العمل نشان داد وخاطر نشان کرد که به جز قربانيان جنگهای افغانستان، هيچ فرد ديگری اجازه عفو اين گروه ها را ندارد .
در اعلاميه یوناما آمده که "تلاشها و جانبازی" مردم افغانستان برای دست يافتن به صلح، آزادی، استقلال و زندگی بهتر در بيست و پنج سال گذشته بايد فراموش نشود .در اين اعلاميه آمده: "يوناما می خواهد تضمين کند که حقوق قربانيان جنگ های افغانستان همچنان در محور بحث قرار خواهد داشت ." اين اعلاميه می افزايد: "هيچ کسی به جز قربانيان جنگ های افغانستان حق ندارد افرادی که مسئول نقض حقوق بشر هستند را مورد عفو قرار دهد"یونما همچنين تاکيد کرده که مردم افغانستان در زمينه دست يافتن به حقوق شان، از "حمايت همه جانبه و گسترده جامعه جهانی و سازمان ملل متحد برخوردار هستند ." بيشتر افرادی که از سوی گروه های جهانی دفاع از حقوق بشر به ارتکاب جرايم جنگی در افغانستان متهم هستند، هم اکنون در هر دو مجلس پارلمان افغانستان حضور دارند. اين افراد بارها به گزارش ديدبان حقوق بشر که خواستار رسيدگی به جنايات جنگی در افغانستان شده، واکنش تندی نشان داده و آن را "غيرواقعی" خوانده اند.۱/ ۲/ ۲۰۰۷
کميسار عالی سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر نيز اخيراً در اعلاميه ای از حامد کرزی، رييس جمهور افغانستان خواست تا اجازه ندهد تلاش ها برای تامين عدالت و محاکمه جناياتکاران جنگی در اين کشور، بی اثرشود.
لويز آربر، رئيس کميسيون عالي ملل متحد براي حقوق بشر، طي بيانيه اي گفت: آنهائي که مسؤول تخطي هاي جدي از حقوق بشر هستند بايد بعدالت کشانيده شوند. او گفت آواز مصيبت ديدگان بايد شنيده شود، و فرهنگ گريز از مجازات در افغانستان بايد خاتمه بيابد. اين کمشنر ملل متحد گفت تجربه نشان داده که مصالحۀ ملي مؤثر بر احترام به معيارهاي بين المللي حقوق بشر و حکمروائي قانون بنا شده است.(صدای امریکا،۲/۲/ ۲۰۰۷)

نهادجامعه مدنی وحقوق بشرافغانستان نیز ضمن اعلامیه ای نوشت:
به تأریخ ۱۱ دلو شورای ملی افغانستان منشوری را تحت نام مصالحه و ثبات ملی به تصویب رسانید. این منشور پارلمان افغانستان، که برائت دهی و مصونیت در برابر جنایات گذشته در افغانستان را قانونیت می بخشد، ضربۀ ناگواری است به پیکر دموکراسی نیمه جان، ارزشهای حقوق بشر و تأمین حاکمیت قانون بر دولت افغانستان. تصویب این فیصله نامه برخلاف هنجارهای حقوق بین المللی، موازین کنوانسیونهای چهارگانۀ حقوق بشردوستانه مبتنی برمسؤولیت دولتها در برابر شهروندان تحت ستم جنگها و مناقشات داخلی و منطقه یی، میثاقهای بین المللی حقوق مدنی – سیاسی، اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، و مجموع ارزشهای حقوق بشری توجیه وتلقی می گردد. از سوی دیگر تصویب این فیصله نامه روند تأمین عدالت و استحکام حاکمیت مشروع و اقتدار حاکمیت در دولت را تحت سؤال برده و بر منافات ارزشهای جامعۀ مدنی خسارات شدیدی را به بار می آورد. حاکمیت قانون بر اصل حاکمیت عدالت استوار است. تأمین عدالت پیش فرض مهمی است برای تأمین مردم سالاری و توسعۀ نقش مردم بر حاکمیت ملی، امنیت و صلح پایدار. این اصل را می توان در مثالهای برجسته یی از اجتماعات بین المللی آموخت...این فیصلۀ همۀ مردم افغانستان است تا در مورد جنایتکاران و مرتکبین جرایم جنگی و بشری تصمیم گیرند.(سایت آسمائی)
دفتر رياست جمهوری افغانستان نیز اعلام کرد که به جز قربانيان خشونتهادرافغانستان ، هيچ کس ديگری حق عفو و بخشش عاملان جنايات جنگی در اين کشور را ندارد.
آقای رحيمی گفت که رييس جمهور کرزی طرح مصالحه ملی مجلس نمايندگان را به منظور بررسی های بيشتر به گروهی از حقوق دانان سپرده ولی با اين هم تاکيد کرد که هر تصميم در مورد اين طرح بر اساس مواد قانون اساسی افغانستان اتخاذ خواهد شد.طرح مصالحه ملی، با مخالفت های در مجلس نمايندگان افغانستان نيز روبرو بوده است و از اين رو به نظر می رسد، تنها حاميان اجرای اين طرح در مجلس نمايندگان، رهبران سابق جهادی هستند.
بسياری به اين باورند که رهبران سابق جهادی همواره بر تصاميم رئیس جمهوراثر گذاشته اند ولی سخنگوی رييس جمهوری تاکيد کرد که: حکومت افغانستان در اين مورد به هيچ گونه فشاری تسليم نخواهد شد. "وظيفه رييس جمهور و دولت افغانستان تطبيق و حفاظت از قانون اساسی است و در اين راستا هيچگونه فشاری را نمی پذيرد."
بگزارش بی بی سی: شماری از شخصیت های که در حال حاضر عضویت مجلس نمایندگان افغانستان را دارند، بارها از سوی سازمان دید بان حقوق بشر که مقر آن در نیورک است متهم به جنایت جنگی و جرایم علیه بشریت شده اند.
شماری از اعضای پارلمان افغانستان، منشور "مصالحه ملی" را "بخشیدن جنایت کاران جنگی" خوانده و آنرا مخالف قانون اساسی افغانستان و معيارهای بین المللی خواندند. این نمایندگان تاکید دارند که بخشیدن کسانی که متهم به جنایت جنگی هستند در صلاحیت پارلمان نیست. اين نمایندگان پارلمان در روز تصویب منشور مصالحه ملی برسم اعتراض از پارلمان خارج شدند. رمضان بشر دوست نماینده کابل در پارلمان گفت: تاکید بر بخشیدن کسانیکه در سالهای جنگ با هم درگیر بوده اند خود به این معنا است که آنها نیز جرم شان را قبول دارند و خواستار بخشیده شدن هستند. درماده هفتم این منشور آمده است که همه میثاقهای بین المللی زمانی در افغانستان قابل اجرا است که از سوی مجلس نمایندگان تایید شده باشد. اما به گفته آقای بشر دوست این ماده مخالف تعهدات بُن و قانون اساسی است ،زیرا در قانون اساسی بر رعایت واحترام کنوانسیونها، میثاقهای بین المللی و اعلامیه جهانی حقوق بشر تاکید شده است. جامعه مدنی و حقوق بشر که حدود ۵۰ نهاد عضویت آنرا دارد نیز با انتشار اعلامیه ای برتصویب این منشور اعتراض کرده اند. در این اعلامیه نیز آمده است که مجلس نمایندگان صلاحیت تصویب چنین منشوری را ندارد. (مرضیه عدیل گزارشگر bbc ،۳ فبروری)
تعدادی از افغانان بادرک درخارج وداخل افغانستان نظریات خود را درمورد این طرح به بخش فارسی سایت بی بی سی ابراز داشته اند که بدنیست چند تا ازاین نظریات را باهم بخوانیم:

مسعود، ایتالیا:
عجب است. کسانیکه هزاران تن از شهروندان افغانستان را به خاک و خون کشاندند حالا برای خود قانونی را به تصویب میرسانند که از تعقیب قضایی معافیت حاصل نمایند. اگر این افراد پاسخ گوی اعمال خود نباشند پس باید دستگاه قضایی افغانستان منحل گردد، زیرا کسانیکه بعداً مرتکب جرم میگردند. جرم شان به مراتب نازل تر از جرم این دسته افراد اند.۳۱/ ۱/ ۰۷

عزيز روفی، پاريس:
شايدباراول درتاريخ بشريت باشد که جانيان وآدمکشان که دست به نقض صريح وآشکار حقوق بشرزده اند وجنايت عليه بشريت را مرتکب شده اند چنين به آسانی پاک ومبرا ميشوند . اين عمل زيرهرنام باشد پارلمان را کاملا ازاعتبار ساقط ميکند ونشان ميدهد که اين شورا دردست همان جانيهاست . کی حقوق تلف شدۀ ميليونها افغان را احيا ميکند وخسارۀ آنرا ميپردازد ؟ کی به هزاران زن تجاوز شده ، به هزاران مادرداغدار واطفال بی پدرومادرشده ومردان تحقيرشده تاوان ميدهد ؟ اين عمل خائينانه مردودومحکوم است . منتشر شده در:۳۱/ ۱/ ۰۷



کمال کابلی، ونکوور کانادا:
این فیصله مغایر اساسات دین مبین اسلام و قوانین جاری ملی و بین المللی و حقوق بشر است . جنایت کاران جنگ عمومی جهانی تا هنوز تحت پیگرد اند . از آنجاییکه بیشتر این جنایت کاران و قاتلین مردم در شورای قانون سازی پنهان شده اند قانون را به نفع خود وضع میکنند . لاکن نه خدا اینها را می بخشد و نه خلق خدا . اگر دیر یا زود به سزای اعمال شان نرسند باید به عدالت آسمانی و زمینی شک کرد . بایست دزدان ناموس ملت ، آدمکشان و غارت گران محاکمه شوند تا ملت بداند که حکومت عدل برقرار است . منتشر شده در:۳۱/ ۱/ ۰۷

احمد دانش، کابل:
این جنایتکارانی که دست شان تا مرفق به خون مردم بی گناه آلوده است بدانند که با این ترفند ها نمی توانند خود را بری الذمه قرار دهند. دیر یازود دست عدالت گلوی شانرا خواهد فشرد و به جوخه اعدام سپرده خواهند شد. این غاصبان حق ملت که در رسیدن به اریکه قدرت و راه یافتن به کرسی های پارلمان هم از هیچ دغل بازی دریغ نورزیدند، اینک فکر میکنند در موقعیتی هستند که بتوانند صدای ملت را در گلو خفه کنند. کور خوانده اند. ملت حق محاکمه جانیان جنگی را برای خود محفوظ میداند. منتشر شده در:۱/ ۲ /۰۷

حمید،امریکا:
با تصویب این طرح خائینانه , جنایت رسمیت می یابد و جنایتکار معافیت . دیموکراسی تولد ناشده به دار کشیده میشود و افغانستان ومردم رنج دیده آن هرگز روی امنیت و آرامش وصلح و عدالت را نخواهند دید . واقعا قابل تاسف است . اگر این مکتب است و این ملا , حال مردم خراب می بینم. منتشر شده در:۱/ ۲/ ۰۷

انصاری، سیدنی:
تصویب چنین طرحی به وضاحت نشان میدهد که تلاش جنایت کاران جنگی برای جا گرفتن در پارلمان کشور به هدر نرفته است.اما جنایت کاران جنگی یک حرف را به خوبی باید بدانند که با ایجاد یک قانون شاید خود را از چنگ قانون رها سازند ولی از نفرتی که مردم نسبت به آنها دارند هرگز رها نخواهند شد. منتشر شده در: ۱/ ۲/ ۰۷

سحر یحیی یونسی، مزارشریف:
از لحاظ حقوقی، هر یک از قوه سه گانه در دولت دارای صلاحیت های محدودی میباشد. اگر اشتباه نفهمیده باشم، طرحی را که پارلمان افغانستان جهت عفو جنایت کاران جنگی در سه دهه اخیر به تصویب رسانیده است، از صلاحیت پارلمان نیست. نه تنها صلاحیت بخشش عاملان سه دهه جنگ در افغانستان را پارلمان ندارد، بلکه هیچ کسی یا ارگانی از این صلاحیت برخوردار نیست چرا که این حق مردم ستم دیده افغانستان است. منتشر شده در:۱فبروری۲۰۰۷

لیاقت علی، کابل:
به نظر من کسانی که در طول سه دهه از هر نظر چه از نظر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی افغانستان را به ویرانی و تباهی کشانده اند باید مثل صدام حسین رئیس جمهور عراق در یک دادگاه مشروع به صورت علنی محاکمه گردند. زیرا آنان کسانی هستند که میلیونها شهید و یتیم و بیوه را به این کشور دستاورد داشته اند و دامنه ظلم شان تا کنون در بعضی از مناطق ادامه دارد و سبب کندی کار مؤسسات خیریه و جوامع بین المللی گردیده اند. جنایتکار در هر فرهنگ و در هر مذهب باید به سزای جنایت خود برسد تا پندی باشد برای دیگران. منتشر شده در:۱ فبروری ۲۰۰۷

عارف موسوی، مزارشریف:
در سیستم حقوقی قاعده طوریست که یک مجرم را باید جهت تنبیه خودش و نظم جامعه مجازات کرد و در صورت که بدون مجازات رهایی باید دفعتاً به جرم دیگری مبادرت میورزد. پس جهت تامین نظم و اعاده حقوق قربانیان جنگ در افغانستان، باید حتماً جنایت کاران جنگی را مجازات کرد. منتشر شده در: ۱ فبروری ۲۰۰۷

فریاد خلق، کابل:
با تاسف و تاثر فراوان و نومیدانه، اطلاع حاصل نمودم که مجلس نمایندگان افغانستان، شرکت کنندگان جنگ های داخلی در افغانستان را از پیگرد قضایی معاف نموده است.عدم پیگرد قضایی وطنفروش ها، جنایتکاران جنگی، مافیای مواد مخدر، پاتک سالارها، گلیم جمع ها، تفنگ سالارها و کسانیکه از هیچ نوع جنایتی در حق مردم زحمتکش افغانستان مخصوصاً مردم شریف کابل دریغ ننموده است، یکبار دیگر جفای نابخشودنی در حق مردم افغانستان است.
شاید پارلمان به اصطلاح مردمی جنایتکاران جنگهای داخلی را ببخشد، اما تاریخ هرگزآنها را نخواهد بخشید. منتشر شده در۱/ ۲/ ۲۰۰۷
پایان




نـــاټــــو ولي خــتـيـځ تـــه ځـــان غــــزوي ؟

پنجشنبه, 13 دلو 1384 00:00

هدايت الله هدايت ( هوتک)



په دوهمه نړۍ واله جګړه کې کله چې دجګړې متفقين په دې بريالي سوه چې د فاشيزم او نازيسم خطره دفعه کړي نو د سوسياليزم او ليبرالېزم تر مينځ یې هغه موقتي اتحاد هم له مينځه يو وړ چې د همدې خطرې په وجه جوړ سوی وو . ددې نه بادد نړۍ خلک او هيوادونه ددوپوځي بلاکو د نامه سره آشنا سوه . يو یې د شوروي تر مشرۍ لاندي د ختيځ يا وارسا بلاک او بل یې د امريکا تر ملاتړ لاندي د لوېديځ يا ناټو بلاک په نامه و نومېد .
دناټو يا د شمالي اټلانټيک سازمان تړون (Northern Atlantic Treaty Organization) يو ځواکمن پوځي تړون دی چې د جوړښت فلسفه یې دهغه عکس العمل په نتیجه کې را مينځته سوه چې هغه ته یې د شوروي اتحاد لخوا تهدید وايه . دغه پيمان دسړې جګړې دلانجو په تنور کې لومړۍ د لوېديځي اروپا او امريکې په ګډون په کال ۱۹۴۹ د اپريل پر څلورمه د ۱۲هېوادو يعنی آمريكا، كاناډا، انګلستان، فرانسه، ايټاليا، بلژيك، هالنډ، لوګزامبورګ، ډنمارك، ناروې، آېسلنډ او پرتګال په ګډون د واشنګټن د سياستونواو دغوښتونو د تحقق په خاطر جوړ سو. په کال ۱۹۵۱ کې ترکيه اويونان هم چې په ظاهره د شوروي د تهديد څخه وبېرول سوه، ددې سازمان غړيتوب تر لاسه کړ . راوروسته بيا لوېديځ آلمان او هسپانياهم په راګډ سول . دم در حاله ددې سازمان د غړو شمېره و ۲۶ هېوادو ته رسيږي .
دناټو پوځي تړون خو په ظاهره د شوروي اتحاد دپوځی ګواښ سره د مقابلې او په اروپا کې د کمونيزم د خپرېدو د مخنيوی په خاطر مينځته راغلی، خو په واقعيت کې په دې سازمان کې امريکا داسي سوی غلی کړی وو چې د دغه تړون دلاري به په اروپا کې هم د خپل هژمونيستي نفوذ او سلطې مزي ټينګوي او هغه به بیا په سيمه کې د خپلوسټراټژيکو ګټو د تأمين په خاطر هم په يوه کارنده عامل باندي را اړوي .
د شوروي اتحاد او دهغه د کمونيستي بلاک دشو په شو کېدوسره جوخت، د وارسا پوځې تړون چې دشوروي اتحاد لخوا د ناټو سره د مقابلې په خاطر جوړ سوی وو له مينځه وﻻړ او په دې ترتيب د شمالي اټلانټيک سازمان د تړون يا ناټو هغه پخوانی هدف پيکه سو چې پر بنيادیې دغه سازمان را مينځته سوی وو.
د شوروي تهديد نه بغير چې ددې سازمان د جوړښت اصلي انګېزه وه د ناټو غړي هيوادونو د خپلي اساسنامې پر اساس ځانته نور مشخص هدفونه او تعهدونه هم منلي دي . د هغو د جملې نه د غړو ملتونو د خپلواکۍ څخه ساتنه،دبشري ګډ تمدن او ميراث ساتنه،په شمالي اټلانټيک کې و ثبات او هوسايني ته پاملرنه او نور داسي څه چې ددې هدفونو په سرکې راتلل . ددې تر څنګ د ناټو غړو هيوادونو دا کوښښ هم کاوه چې د اقتصادي او ټولنيزو اړيکو او مزو په ټينګولو سره خپل مينځي لانجې او اختلافونه په سوله ایزه توګه حل کاندي .
د سړې جګړې په دوران کې د ناټو د غړو هيوادو ترمينځ دنظر د اختلافوتو د شته والي سره سره دغه سازمان د شوروي ګواښو نوپه مقابل کې د لوېديځو هيوادو د امنيت ساتلو په خاطر يو ډېر قوي او ارزښتناکه نهاد پاتي سوی وو . سره له دې چې امریکا تل د لوېديځ بلاک دلارښود او حامي په حيث خپل اصلي نقش لوباوه، خو ځينو هيوادو لکه فرانسې بياداسي غوښتنه هم درلودله چې ددوهمي نړۍ والي جګړې نه را وروسته د اروپا او امريکا تر مينځ په اړيکو کې باید په يوه ډول نه بل لږ شاني تعادل پکښې را سي .د شوروي اتحاد د له مينځه تلو نه را وروسته اود ختيځ بلاک د نړېدو نه بعد داسي اټکل کېده چې دناټود جوړښت فلسفه به هم ترپوښتني لاندي راسي اويا هغه به بلکل لغوه سي . دا په دې خاطر هم وه چې نور نود ناټو د موجوديت اصلي علت چې د شوروي تهديد بلل کېدۍ عملاً له مينځه تللی وو . خو برعکس " لويې بازۍ " لا دوام درلود . د ختيځ بلاک يا وارسا د پاشل کېدو نه وروسته ناټو نه يوازي داچي له مینځه نه ولاړ بلکه د کال ۱۹۹۱ راهيسي د هغه پوځي پياوړ تيا او د نورو هيوادو په چارو کې لاسوهنه لانوره هم پراخه سوه او حتی و ختيځ ته دناټو د غزېدو مسئله هم تازه او عملي بُعدونه ځانته غوره کړ ه . اوس اوس ناټو دې مرحلې ته ځان رسولی دی چې ځانته صلاحيت ورکوي د خپلواکو هیوادو پر ځای تصمیم ونيسي او د هغو د ملي موضوعګانو په اړه د هغوی په غياب کې پريکړي ور باندي وکړي .
هغه سوال چې اوس مطرح کيږي هغه دا چې دختيځ د بلاک د شلېدونه وروسته د ناټو د بقا او دوام عوامل څه وه ؟
يوه لسيزه مخکې وو چې زبيګنيو برژينسكي پولينډی الاصله امر يکایی تبعه او په نيويارک کې د کولمبيا د پوهنتون پخوانۍ استاد چې د جيمي کارټر د جمهوري رياست په زمانه کې د سپیني ماڼۍ امنيتي مشاور وو په خپل " د شطرنج لويه تخته، دامريکا برتري او دهغه و جغرافيايي استراتژۍ ته اړتيا" نومي کتاب کې چې په ۱۹۹۷ کې یې خپورکړ، په دغه کتاب کې ليکلي وه چې : « ډېر مهم ماموريت دا دی چې بايد ډاډمن او سو هيڅ يو دولت يا د څو دولتونو مجموعه دي داسي طاقت پيدا نکړي چې و کولای سي امريکا دي د اروپاـ آسيا څخه وباسي او يا داچې دهغه د حکميت قطعي نقش دي ور کم کړي » . په دې کتاب کې بريژنسکي د «اروپا- آسيا» پر سیمه باندي داسي تأکيد ځکه کړی دی چې دغه سيمه د پېړيو را هيسي د نړۍ وال قدرت مرکز وو او په حقيقت کې هغه پراخي سيمي یې احتوا کولې چې د جميعت او ثروت له لحاظه د ختيځ آلمان د پولو څخه را شروع سوې بيا د پولينډ، روسیې، مرکزي او جنوبي آسيا د چين او آرام اوقیانوس کې یې خاتمه پيدا کوله ، هغه سيمي چې د مينځني ختيځ او هند د سيمو يوه برخه ده .
د بريژنسکي له نظره د آسيا او روپا د سيمو کنټرول د مرکزي آسيا د کنټرول سره مستقيمه او حياتي اړيکه لري . همدارنګه د بريژنسکي په اند د آسيا او اروپا سيمي چې روسيه او چين یې دوه ډېر مهم هيوادونه دي ، لا تر اوسه یې د ځبرځواکۍ و کچي ته ندي رسېدلي خو د هغوی هر يوه قدرت په دې سيمه کې د امريکا و " ګټو" ته لوی تهديد پېښولای سي او تر ټولو جدي خطر بريښي . بريژنسکي اوكراين، آذربايجان ، ايران، قزاقستان او ازبكستان ددې سيمي راتلونکې قوتونه ګڼي چې بايد د امريکا لخواتر کنټرول لاندي را وستل سي او دا هم په دې خاطر چې دغه هيوادونه اوس د يوې داسي مانع په توګه نقش لوبوي چې د شمال د نفتو او ګازي منابعو ښارګونه د هغوی په واک کې کښېوتۍ دی . دغه هيوادونه تل د روسیې، لوېديځي اروپااو امريکا د رقابت سره لاس او ګرېوان وه ، په دې ډول هر هغه هيواد چې پر نوموړو هيوادوباندي خپله سلطه وساتي نو ددې سيمو پر نفتي منابعو به یې هم خپل کنټرول ساتلی وي .
ياده دي وي چې د نړۍ د نفوسوپه سلو کې ۷۵ برخه د«اروپا- آسيا» په سيمه کې اوسيږي او دنړۍ د ټول عايد په سلو کې شپېته په همدې ناحيه کې مرکزيت پيدا کړی دی . ددې نه علاوه د ټولي نړۍ د انرژۍ د ذخېرې د څلوروبرخو څخه درې برخي یې د روسيې، چين او مينځني ختيځ په سيمو کې خوندي دي . داسي اټکل کيږي چې په راتلونکې دو لسيزو کې به د نړۍ د انرژۍ مصرف و يوې نوي کچي ته را لوړسي چې دغه مصرف به همدغه مغزني منابع چې د همدې آسيا په ختيځ کې پرتې دي تأمينوي .
په داسي يوه ځانګړی او طلايې موقعيت کې چې ختيځ یې و لوېديځ ته لري، ودې سيمي ته د ناټو او امريکارا غزېدل او په هغو کې د ناټو د نفوذ پراختيا د هغه حياتي اوارزښتناکه اهميت په خاطر دی چې دغه سيمو د خپل سرشاره طبيعي زېرمو او بې حسابه نفتي منابعو په درلودلو سره تر لاسه کړی دی . ناټو داخبره نه پټوي چې په راتلونکي کلو کې به مرکزي آسيا او قفقاز د پام وړ ژئوپلیټیکی پرمختګ ولري ځکه نو ناټو ځانته دا حق ورکوي چې په سيمه کې د ځان حضور د انرژي منابعو د امنيت د تضمين دپاره يو ضروري اقدام وګڼي . ناټو تلاښ کوي په هره بهانه چې وي ددغو منابعو د زبېښلو او ساتلو وظيفه پر غاړه واخلي او په سيمه کې خپل پوځي شتون دائيمي کړي . دلوېديځي نړۍ او د ناټو د غړو هېوادو راتلونکې بس پر همدې منابعو باندي تړلې ده . دغه ټکی هم د توجه او پاملرني وړ دی چې ناټو د امريکا په ښوونه تلاښ کوي چې د روسیې لاس هم دهغو مځکو څخه را لنډ کړي چې لا تر اوسه یې د بيا لاندي کولو خيال لري، اويا دا چې لا اقل د پخواني شوروي آزاد سوي جمهوريتونه داسي احساس وکړي چې د خپلو همسایه ګانو د احتمالي تهدید څخه یې ځانونه خوندي کړي دي .
و ختيځ ته د امريکا او ناټو د غزېدلو پروسه په داسي وخت کې زور اخلي چې ډېر څېړونکي په دې باور دي چې ناټو د خپل پايښت د پاره اوس و يوه دائمي تقابل ته اړتيا لري تر څو خپلي نخشې ورباندي پلي کړي . دا په دې خاطر هم ده چې د شوروي اتحاد د له مينځه تلو سره دغه تقابل له مينځه ولاړ او ناټو د پرون له نظره يو بې معنی مفهوم ځانته نيولی دی . په واقعيت کې دغي موضوع د ناټو غړي او په خاص ډول امريکا و دې ته اړ ایستلي دي تر څو د يوه نوي دښمن و جوړولو ته د ّ تحريکّ سياست غوره کړي او پر هغه باندي خپل پخواني حريفان و چخوي . ناټو ته تل دا پوښتنه مطرح وه چې د يوه دښمن په نشته والي کې نسي کولای خپل هدفونه او نخشې پلي او د ځان موجوديت او يو والي و ساتي . په دې اړه ناټو د خپل غزېدو په هکله تل دغه دليل راووړ چې د اروپا د امنيت په وړاندي يو تهديد موجود دی، او بايد دغه تهديد هم دفعه سي او هم یې ورسره په لومړۍ مرحله کې د قدرت موازنه وساتل سي . ددې تهديد څخه هدف روسيه ، چين، د ډله ایزو وسلو خپرېدل ، ټروريزم او د سياسي اسلام خوځښت يادېدی چې ناټو تل د خپلو کړو د توجيی په خاطر رشتيا يا درواغ پر هغه باندي استنادکړی دی .
ډېر څېړونکې و ختيځ ته د ناټو را کشېدل پر بد شګون نيسي . هغوی په دې باور دي چې د پورتنيو نيتو په خاطر ودې سيمي ته دامريکا د اوسنۍ ادرې او ناټو را غزېدل به بې له شکه روسيه يو ځل بيا وداسي څه ته و هڅوي چې خپل پخواني تحرکات او لاسوهني به بيا را شروع او علني کړي . دغه هيواد چې اوس هم يو عظيم پوځي او ذروي ځواک دی او مقابل لوري ته لوی تخريبي پوټنشيل لري د خپل ځان د امنيت او په سيمه کې د خپلو ګټو دساتلو او د هغوی ددفاع د پاره به آرام کښېنني . هغه به بيا هم د سړې جګړې په څير ځانته هم د دفاع اوهم د تعرض حق ورکړي اویو ځل بیا به ځان را ميدان ته کړي . دا وېره سته چې روسيه به د ناټو د غزېدو د مخنيوی لپاره خپل د اټومي ظرفيت ننداره و مقابل لوري ته ور وښيئ . داسي لا هم ويل کيږي چې دغه غزېدنه به د ناټو هغه ظاهري ادعا چې ګواکي دا پيمان صرف يو دفاعي پيمان دی او هدف يې يوازي دسولي پراختيا ده خپله راتلونکي به ديوې لویی سوالیې سره مخامخ کړي . په داسي يوه حالت کې به مسلماً روسیه د ناټو سره د ذروي وسلو د کمښت پر سر د خبرو اترو شرطونه لا نورهم پېچلي کړي او په پای کې به ودې سيمي ته د ناټو غزېدنه چې په خپل ذات کې يوه کړکېچنه او بې ثباته سيمه ده يوا ځي به د امريکا او اروپا تعهدونه غټ وښيئ او په نتيجه کې به دا د امريکا دپاره يوه بله ماجراجویې وګرزي چې و نړۍ وال سولي او امنيت ته به لويه او جدي خطره پېښه کړي .
خو هغه استراتژي او نخشې چې امريکا او ناټو یې غواړي په دې يا هغه بهانه په دې سيمه کې پلي کړي دادی اوس زموږ د وطن افغانستان څخه هم تيريږي .زموږ وطن یو ځل بیا دا دی د نړۍ والي او سيمه ايزي لوبو په ميدان کې را کښېوتۍ دی . خوکومه پوښتنه چې اوس را پورته کيږي هغه داده چې آيا پر سيمه باندي د سلطې دغه شانې لوبه به يوازي دسړې جګړې يوه ننداره پاتې سي او که دغه ننداره به په نړۍ وال او سيمه ایزه کچه و تودو جګړو ته لاره هواره او نوي جبهې به ورته پرانيزي .
ددې سره سره په مرکزي آسيا او د قفقاز په سيمه کې د غرب ګټي د سولي او ثبات په تأمين کې هم پرتې دي ځکه چې داسي يوه وضع د چين، ايران، پاکستان ... د استيلا خطر له مينځه وړي ځکه نو ناټو د خپلو غړو د ګټو د تأمين او تضمين په خاطر او همدا رنګه د پورتنيو هيوادو د نفوذ د کمولو لپاره د مرکزي آسيا او قفقاز د جمهوریتونو سره د نيژدې اړيکو غوښتونکی هم دی . ناټو د سیاسی اسلام سره هم غواړي ډغري ووهي او په سيمه کې هغه مهار کړي . اوس اوس د سياسي اسلام خطره د شوروي د وخت د کمونيزم د خطرې سره پرتله کيږي .
خو د ناټو رهبرانو چې کومه غونډه یې همدا تیر نوامبر د ليتوانيا پايتخت ريګا کې وکړه نو ډېرو ډيپلو ماټانو اعلان وکړ چې د ناټو په شاوخوا کې د سکنډنياوي هيوادو څخه نيولې بيا تر آسيا پوري د یوې اشتراکې شبکې امريکایی طرحي ماتي خوړلې ده . ځينو لا د لوديځي اروپا هيوادونو د فرانسې او آلمان تر مشرۍ لاندي د امنیتي ګواښو نو سره د چلند پر لارو چارو باندي د امريکا سره پرخپلو اختلافو باندی تأکيد وکړ .واشنګټن په دې باور دی چې د سپټمبر د يولسمي حملوتراژيدي وښودله چې کېدای سي ګواښونه او امنيتي تهديدونه د نړۍ د هر ځايه څخه سر را پورته کړي . دبوش اداره په دې بهانه سره د ناټو څخه وغوښتله څو د امنيت و ټېنګېدو او د ټرور سره د مبارزې د لېوالو هېوادو غونډه را وبولی تر څو ددغي داعيې تر پردې لاندي و ختيځ ته خپله غزېدنه پراخه او هرې خواته لمن وغوړوي .
په سيمه کې د ناټو تر چتر لاندي د امريکا غزېدنه د جدي ناخوالواو تا تريخوالی خبر ورکوي ، دا کار هم د ناټو په دننه کې اوهم د سيمي د ځواکمنو هيوادو تر مینځ د نويو زد وبنديو او ناندريو پيلنامه کرځېدلای سي .دلته اوس و هر هيواد ته د خپل ملي حاکميت ، خپلواکۍ او ځمکنی بشپړتيا څخه ددفاع مسئله پرته ده، د هغه د ګټو او هغه هم د ملي ګټو مسئله پرته ده . د هيڅ يو هيواد ولس به دومره ځان خوار او ذليل نکړي چې خپله ټوله ملي هستي او هيواد دي د کاذبي غربي ډیموکراسۍ او فرهنګ تر نامه لاندی د پردو هيوادو د امنيت د ساتني په خاطر دي خپل امنيت تباه کړي او هغه دي بیا د هغو و لاسپوڅو ته پرېږدي چې هغه دي بيا پر ځان باندي حاکم هم کړي . په امريکا کې د بوش اداره د خپلو نيتو د پلي کولو دپاره د ريا او تزوير، د شر او فتنې د سياست نه کار اخلي او د ناټو په رامخته کېدو سره په شر پسې روان دی . تر هغه چې دغه لوبه او غزېدنه روانه وي د جدي سیمه ایزه ټکر او د هغه د پراختيا خطر به موجود وی . امريکا بس د همداسي يوې ماجراجویی په لټه کې دی او خپله بقا په هغه کې ويني . خو تاريخ شاهد دی چې د چور او وېش ډيپلوماسۍ په هره بڼه چې وي نسي کولای د تل لپاره يو هيواد يا هيوادونه لاندي او پر ولسونو باندي دي خپل شيطاني حاکميت تحميل کړي . پای

اسټرليا
د ۲۰۰۷ م کال ، د فبروري مياشت

اخځونه :
۱ ـ دلوموند ډيپلو ماټيک خپرونه ـ د پاريس چاپ
۲ ـ آسيای ميانه و افغانستان در کنار آتش ـ د عبدالحميد مبارز ليکنه
۳ ـ شطرنج بزرګ ـ زیبګنیو بريژنسکي
۴ ـ بازی بزرگ ـ نوشته پیټر ها پکرک ـ ترجمه محمد اسحق توخی
۵ ـ د مهر خپرونه د ايران چاپ
۶ ـ د کريسچن ساينس مونیټور خپرونه
۷ ـ د بي بي سي راډيویی خپرونه
۸ ـ د کيهان جریده ـ د لندن چاپ
۹ ـ دويکي پيډيا پاڼه